अ‍ॅन्झॅक् - लई झ्याक्

छान पाककृती व तितकेच छान वर्णन. ('खुसखुशीत' हा शब्द टाळताना कळ अनावर झालेली आहे!) 'ऐअ' वर पाककृती वगैरे प्रसिद्ध होणे म्हणजे 'सत्यकथे'त वि.आ. बुवांची कथा येण्यासारखे. त्यामुळे अधिक अप्रूप वाटले.

वाह मस्तच दिसतायत बिस्किट!
आणि वर्णनपण झकास _/\_

मस्तच दिसताहेत बिस्किटे, करून पहायला हवीत. गोल्डन सिरपऐवजी मध वापरलात हे चांगलंच केलंत, साधारणपणे त्याने प्रमाणात काहीच फरक पडत नाही शिवाय त्यामुळे स्वादही चांगला आला असेल. माझ्या माहितीप्रमाणे मध न खाणारे लोक त्याला पर्याय म्हणून गोल्डन सिरप वापरतात.

वाहवा!
अख्ख्या मैद्याऐवजी मी नाचणी सत्त्व किंवा राजगिर्‍याचे पीठ किंवा शिंगाड्याचे पीठ (मूडनुसार ज्या चवीचे खावेसे वाटेल ते) मैद्यामध्ये मिक्स करतो. जरा अधिक पैष्टिक! सुके खोबरे वापरून बघितलेले नाहि, आता बघेन. (एकदा ओले खवलेले खोबरे बटरवर किंचित परतून मग वापरले होते पण ती बिस्किटे लवकर संपवावी लागतात)

बाकी ओट्सना काही पर्याय?

मस्त ! प्रत्येक पायरीचे फोटोपण छान.

बिस्किटांची पाककृति उत्तमच आहे आणि छायाचित्रेहि सुंदर. अ‍ॅन्झॅक, गॅलीपली हे शब्द ऐकून मला वेगळीच आठवण झाली.

ही जागा डार्ड्नेल्स सामुद्रधुनीच्या काठावर ट्रॉय शहराचे उत्खनन चालू आहे त्या जागेच्या बरोबर समोर आहे. मी दोन वर्षापूर्वी ते उत्खनन बघण्यास गेलो असता इस्तनबूलहून निघालेली आमची बस ह्या गावापर्यंत आली आणि तेथून आम्ही फेरीबोटीच्या १० मिनिटांच्या प्रवासानंतर ट्रॉयच्या बाजूस पोहोचलो. आम्ही धरून एकूण ८ प्रवासी बसमध्ये होतो त्यापैकी आम्ही तिघे सोडता बाकीचे पाच ऑस्ट्रलियन होते. ते सर्व तरुणतरुणी त्यांचे पण्जे-खापरपणजे गॅलीपलीच्या लढाईत पडल्यामुळे ते स्थान पाहण्यास आले होते. ऑस्टेलिया-न्यूझीलंड सरकारांनी तेथे मोठे अ‍ॅन्झॅक स्मारक उभारले आहे आणि त्या देशांचे प्रवासी मोठ्या संख्येने तेथे येत असतात. तुर्की भाषेत ह्या गावाला 'गलिबोलू' असे म्हणतात आणि गॅलीपली हा त्याचाच अपभ्रंश आहे. सुंदर हवा आणि जवळच समुद्र ह्यामुळे सामुद्रधुनीचा सर्व किनारा हा एक मोठा vacation spot झाल्यासारखे वाटते आणि तुर्कस्तानच्या वाढत्या समृद्धीची थोडी कल्पना तेथील बंगले आणि रेझॉर्ट्स पाहून येते.

फोटो बघुन खायची इच्छा झाली. :)

ती बेकिंग डिश चिकार वापरलेली दिसते. या पाकृची काठिण्यपातळी किती?

पण पाकृ वाचून माझ्यासारख्या शॉर्टकटप्रेमी लोकांनाही हे जमेल असं दिसतंय. प्रयोग 'पाडल्यावर' गुरुदक्षिणा म्हणून धाग्यावर एक फोटो डकवण्यात येईल.

ती बेकिंग डिश चिकार वापरलेली दिसते.
............होय. मालकिणबाईंची कृपा. भट्टी त्यांची. भांडी त्यांची.
यानंतरच्या पाककृती मी भांड्यात पार्चमेंट पेपर पसरून केल्या. त्यामुळे बिस्किटाचा तळ कडक न होता खरपूस व्हायला मदत होते.

या पाकृची काठिण्यपातळी किती?
........... चार जिन्नस मिसळणे, लोणी वितळविणे, मध-सोडा घालणे आणि मळणे यात कठीण काहीच नाही.
कौशल्य लागेल ते गोळे करून थापण्यात. ते कितीसे असणार ? त्याची हमी नसल्यास साचे वापरू शकता.
किंवा घरात/आजुबाजूस लहान मुले असतील तर त्यांना मळायचे, गोळे करायचे काम द्या. ती आनंदाने करतील.

सर्वात महत्त्व तापविण्याच्या काळाला आहे. ही पाककृती ''चला, बिस्किटे भट्टीत टाकली आता थोडी शिराझ घेऊन निवांत बसावे म्हणते'', अश्या स्वरूपाची नाही. ती १०-१२ मिनिटेच काय ती लक्ष देण्याची. नाहितर तळटीप - ३ भोगावी लागेल. :)

घरात सगळे जिन्नस असल्यास ते जमविण्यापासून बिस्किटे भाजून काढायला जास्तीत ज्यास्त १ तास लागेल.

ती १०-१२ मिनिटेच काय ती लक्ष देण्याची.

१०-१२ मिनिटे!! मग काय जोजोकाकूंना जमायचे नाही. ;-)

पाकृची शैली भारी आहे! मला काय बिस्किटं आवडायला नाहीत. पण पाहून खावीशी वाटताहेत, यातच फोटूंचं यश सामावलेलं आहे! ;-)

पाकृ फारच सोपी आणि लवचीक (अमुक नाही? तमुक घाला. तमुक नाही. ढमुक घाला.) वाटल्यामुळे शनिवारच्या आळसटलेल्या दुपारी ती प्रत्यक्षात आणण्यात आली.

ओट्स घरात होते. मध होता. पण मैदा नव्हता. बेकिंग सोडाही नव्हता. कणीक घालावी का, असा तडजोडीचा (उर्फ आरोग्याच्या कार्पेटाखाली आळस ढकलण्याचा) प्रयत्न करून पाहिला. पण बेकिंग सोड्यासाठी खाली उतरणे भाग असल्यामुळे 'खड्ड्यात गेलं आरोग्य, मैदाच घालणार' अशी बाणेदार घोषणा करून मैदाही आणण्यात आला. पांढरे लोणी नसल्यामुळे त्याऐवजी तूप घालावे का, असाही एक विचार मूळ धरत होता. पण अमूल बटर ही 'भारताची चव' शीतकपाटात मिळाल्यामुळे तुपास फाटा मिळाला. उरले खोबरे. सुक्या खोबर्‍याची वाटी डाळीत पहुडलेली मिळाल्यामुळे 'डेसिकेटेड कोकोनट' या कुगृहिणीनिदर्शकआधुनिकपाश्चात्त्य चाळ्याचीही बोळवण झाली आणि मी गप खोबरे किसून घेतले.

उत्साहाच्या भरात जिन्नस जमा करताना (आणि कधी नव्हे ते मापनकपातून मोजूनफिजून घेताना (आम्हांला 'एवढं आलं नि इतकं चिंचेचं बुटूक' घालायची सवय. त्या कपाचा वापर होतोय कधी?)) मोबाईलचा पडदा पुन्हा पुन्हा मिटत होता. त्या गोंधळात खोबरे, मैदा, साखर आणि ओट्स यांच्याबरोबरीनं लोणीही त्यातच ढकलल्याचे माझ्या लक्ष्यात आले, ते मधासाठी कढले तापत टाकल्यावर. मग मध करपू नये म्हणून आकाशवाणीचा डोळा चुकवून दोन चमचे तूप चक्क चोरून घेतले आणि त्यात मध घातला. थोडे पाणी आणि बेकिंग सोडाही घातला. ते प्रकरण चुकून-लोणी-मिश्रित-गोळ्यावर ओतल्यावर साधारण वरच्या फोटोतल्यासारखा एक ढीग मिळाला. मग तो मळून गोळे करायला घेतल्यावर प्रकरण फारच ओले झाल्याचे कळले. मग थोडे ओट्स ढकलले, तर गोळा भारीच कोरडा होऊन बसला. शेवटी मोदक करताना पारी फाटल्यावर बाहेरून ठिगळकाम करण्याचा थूकपट्टी अनुभव कामी आला आणि बिस्किटे वरवर तरी न भेगाळलेली जमली.

मग भट्टी. ती कधी कुणी पूर्वतप्तावस्थेत वापरली होती? म्हणजे त्या भट्टीपात्रासोबत तिची पुस्तिकाही शोधणे आले. (तोवर आकाशवाणीने काही खवचट उद्गार काढले होते. पण सध्या त्यात पडायला नको.) मग ती भट्टी पूर्वतप्त करायची म्हणजे नक्की कुठल्या कळी दाबायच्या त्याचे एक प्रात्यक्षिक करून झाले आणि सगळी सिद्धता झाली. बिस्किटे आत शिरली.

बरोब्बर १२ मिनिटांनी बाहेर काढून पाहते तो काय? पात्रातून उचलताही येईनात इतकी मऊ. दहा मिनिटे थांबले. (ही माझ्या दृष्टीने पदार्थ निवण्यासाठी वाट पाहण्याची परमावधी आहे.) तरीही मऊच. मग अभिमान गुंडाळून जाणकारांकडे पृच्छा केली. त्यावर 'दहा मिनिटं? खिक! तासभर कळ काढा.' असे आकाशवाणीला शोभेसे उत्तर मिळाले. तरीही त्यावर माझा विश्वास बसला नाही. फोटोतला रंग आणि माझ्या बिस्किटांचा रंग यांत कमालीचा वर्णभेद होता. धीर करून पुढचे घाणे प्रत्येकी १५ मिनिटांचे लावले आणि घरभर दरवळणारा सुगंध अनुभवत, घरातल्या इतर लोकांच्या संशयी मुद्रांकडे दुर्लक्ष्य करत दीड तास कळ काढली.

हे फलित.

अमुकरावांची झ्यॅक बिस्किटे

खुटखुटीत, कुरकुरीत आणि चविष्ट. गोडी मात्र अंमळ अधिक वाटली. ती कमी करायचा प्रयोग पुढच्या खेपेस करून पाहण्यात येईल.

अवांतर टिपा :
१. आमची बिस्किटे काही एकसारखी गोऽऽल नाहीत. शिवाय फोटोत बिस्किटांमध्ये आमचे फेमस इस्टमनकलरप्रेम दिसत आहे. तरी त्यावर जाऊ नये. चव उत्तम आली आहे. दुष्काळी महाराष्ट्रात इतपत भेगाळलेली बिस्किटे दिसली नाहीत तर पाकृकर्त्यास लाज वाटली पाहिजे.
२. लाकडी पृष्ठभागावर बिस्किटे ठेवण्यामागचे काय प्रयोजन असा प्रश्न पडून तणतणत मी "काय एकेक चाळे सांगतील! आता लाकडी पृष्ठभाग कुठून आणू? मरो, राहूदेत थाळीतच." अशी आदळआपट करत असतानाच मला माझा लाडका कापणीपाट मिळाला आणि मागाहून बिस्किटे त्यावरून उचलताना तुपाचे हेऽऽ एवढाले डाग दिसले. तेव्हा प्रयोजन कळले. तरी धागाकर्त्याची तणतणत माफी.

या धाग्यावर प्रतिसाद देणे कसे राहून गेले काय माहिती. सादरीकरण निव्वळ थोर आहे. अमुकचे काटेकोरपण, कालपण आजपण उद्यापण, तुमच्यासाठी कायपण. _/\_

पाककृती वाचून एक प्रश्न पडला. मी बिस्किटं किंवा सदृश पदार्थ जेव्हा करतो (सदृश = आंबवून न फुगवता सोडा घालून फुगवण्याचा बेकरी पदार्थ) तेव्हा सोडा नेहमी कोरड्या मिश्रणात मिसळतो. उदा. इथे 'मैदा, ओट्स्, साखर, खोबरे' ह्यातच मी सोडा घातला असता आणि कोरडं मिश्रण चांगलं मिसळून तो सगळीकडे नीट सोडला असता. सोड्याचं वैशिष्ट्य म्हणजे इथे दाखवल्यानुसार तो द्रव मिश्रणाशी संपर्क येताच फसफसू लागतो. त्यामुळे कोरडं मिश्रण आणि प्रीहीटेड अव्हन तयार असेपर्यंत मी द्रव मिश्रणाचा कोरड्या मिश्रणाशी संपर्क येऊ देत नाही. शिवाय, जर अव्हनमध्ये सगळी बिस्किटं एकाच घाण्यात मावणार नसतील, तर जेवढी मावतील तेवढंच कोरडं+द्रव मिश्रण एका वेळी झटपट एकत्र करेन, थापेन आणि अव्हनमध्ये ढकलेन. थोडक्यात, सोड्याचा द्रवाशी संपर्क येताच शक्य तितक्या लवकर पदार्थ अव्हनमध्ये ढकलणं हे माझ्यासाठी एक न-तडजोडीचं तत्त्व आहे. तर, इथे प्रश्न असा, की असं करण्यापेक्षा द्रव मिश्रणात सोडा घालायला सांगण्यामागे काही वेगळा विचार आहे का? त्यानं बिस्किटाच्या चवीत किंवा पोतात काही फरक पडतो का?

२५ एप्रिलला अ‍ॅन्झॅक दिवस असतो. त्या दिवसापर्यंत अधिकाधिक लोकांनी प्रयोग करून पाहून आपापले अनुभव सांगितले तर मजा येईल.

वीकान्ताला कन्यकेला हाताशी धरून हा प्रयोग करण्यात आला आणि कळविण्यास आनंद होतो की तो सफलही झाला. खरंतर सगळं काम तिनेच केलं पण नवीन पाकृ. असल्याने मी फक्त देखरेख केली आणि खोबरं किसून दिलं.

पहिल्या घाण्यासाठी मैदा वापरला आणि पुढच्या घाण्यासाठी स्पेल्टचे पीठ वापरले, दोन्हींची चव छान आली फक्त साखरेचे प्रमाण मला थोडे जास्त वाटले, पुढच्या वेळी ते थोडे कमी करून पाहीन. या बिस्किटांतला सर्वात महत्वाचा घटक आहे खोबरे, त्याने फारच खुसखुशीतपणा आला.
लोणी थोडे कमी वाटले आणि बिस्किटे नीट मिळून येईनात म्हणून त्याचे प्रमाण थोडे वाढवून पाहिले आणि मग बिस्किटे थापली पण मग पाकृतले हे वाक्य दिसले,

१ कप (अमेरिकी माप) = १४० मिलि = १६ टेस्पू

माझ्या माहितीप्रमाणे अमेरिकन एक कप म्हणजे २४० मिली असे माप असते. हा टायपो आहे की खरेच इतका छोटा कप वापरला? मी माझा नेहमीचा २४० मिलीचा कप वापरला आणि लोणी १३० ग्रॅम घातले.

मला कै मेघनासारखा चान चान वृतान्त लिहिता यायाचा नै त्यामुळे फकस्त फोटोरुपी दक्षिणा वाह्तोय. अतिशय सोपी, खुटखुटीत आणि फारसं काही चुकायची भिती नसलेली बिस्किटे करायला नी खायला बेहद्द मजा आली. "ही बिस्किटे कित्ती कित्ती टिकतात" हा त्याचा युएस्पी असला तरी एका दिवसांतच ती अर्धी संपल्याने (ते सुद्धा यात बटर बरंच ए... खूप नको एका दिवशी खायला... या वाक्याचा जप झाल्याने ती टिकली) तो टेस्ट करायचा अवधी मिळणार नाही ;)

मी दोन प्रकारे केली एका लहान भागात साखरे ऐवजी गूळाची पावडर घातली. ती बिस्किटे तर कहर खमंग लागली. साख्रेसाठी कृतीत दिलीये त्याच्या अर्धी साखर (अर्धा कप) वापरली. माझ्या चवीला ती अगदीच अचूक वाटली. मुलीला किंचित गोड चालली असती म्हणून तिला एकदा वरून मध चोपडून तर एकदा पिढीसाखर लाऊन दिली! :)

तर आमची गुरूदक्षिणा: