२० मे २०१२ चे कंकणाकृती सूर्यग्रहण

हरकत नाहीच.

आत्ता फिल्टर मिळवून ६ जूनच्या ट्रान्झिट्/अधिक्रमणाच्या वेळी वापरता येतील.

रिस्की वाटते. फ्लॉपीच्या आतल्या पापुद्र्याचा रंग (युनिफॉर्मली) काळा असतो.

जुने एक्सरे सुद्धा चालतात पण त्यात काही भाग पांढरा असतो म्हणून रिस्की (मायलर फिल्मसुद्धा). (वरच्या कन्याकुमारीच्या फोटोतल्याप्रमाणे ढगांचा थर आहे असे गृहीत धरून सूर्याकडे थेट पाहण्याइतके रिस्की).

आता इथे फ्लॉप्या शोधणे आले! ;-)

१९९५ आणि १९९९ साली भारतात दिसलेल्या खग्रास ग्रहणांच्या वेळी मी जो फिल्टर वापरला होता त्यात सूर्य असाच लालसर-पिवळट दिसायचा. अलिकडच्या काळात हे पांढरी प्रतिमा दाखवणारे फिल्टर्स मिळतात. एकेकाळी चार इंची न्यूटोनियन टेलिस्कोपमधून फिल्टर लावून सूर्य बघायचे, तो साधारण अशाच रंगाचा दिसत असे.

'सवत माझी लाडकी'मधे रमेश भाटकर मोहन जोशीला बर्फीची व्याख्या सांगतो. ती माहित आहे का?

फोटोत दाखवलेल्या सावलीच्या आत असणार्‍यांना खग्रास सूर्यग्रहण दिसायला हवे. तेव्हा अशी सावली कंकणाकृती ग्रहणात पडणार नाही असे वाटते.

नितिनजी,

तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर द्यायचा प्रयत्न करतो. तर उत्तर आहे होय. कंकणाकृती सूर्यग्रहणात सावली पडतेच. फक्त या सावलीची घनता खग्रास सूर्यग्रहणाच्या मानाने कमी असते.

खग्रास सूर्यग्रहण होते त्यावेळी सावली अतिशय दाट पडते, परिणामी सूर्य भर दिवसा दिसेनासा होतो.
खंडग्रास सूर्यग्रहण होते त्यावेळी सावली अतिशय विरळ असते, परिणामी सूर्याचा केवढा भाग चंद्र ग्रासू शकतो यावर सावलीची घनता ठरते. चंद्र जेवढा सूर्याला झाकेल तेवढी सावली दाट होत जाते, पण तरीही सूर्यबिंब पूर्णपणे झाकोळले जात नसल्यामुळे खग्रास सूर्यग्रहणाच्यावेळी येणारी दाट सावली (पृथ्वीवरील अंधार ) अनुभवता येत नाही.
कंकणाकृती सूर्यग्रहण होते त्यावेळी सावली ही दाट असते पण तरीही चंद्र हा सूर्यबिंब पूर्णपणे ग्रासू शकत नसल्यामुळे सावलीचा दाटपणा कमी होतो. पण तरीसुद्धा कंकणाकृती सूर्यग्रहणाची सावली ही खंडग्रास सूर्यग्रहणाच्या मानाने दाटच असते.

पुढील रेखाचित्रावरुन हे अधिक स्पष्ट होईल. यातील A,B,C हे ग्रहणाचे प्रकार पाहिलेत तर लक्षात येते की चंद्राच्या सावलीची घनता पृथ्वीवर कशा प्रमाणात पडते. विशेषतः रेखाचित्रातील C भाग पाहिला तर लक्षात येईन की पृथ्वीवर चंद्राची सावली ही कोणत्याही प्रकारच्या ग्रहणात पडतेच. प्रमाण फक्त वेगळे असते एवढेच.

रेखाचित्रः जालावरुन घेतले होते व त्यात आवश्यक ते बदल मी केले आहेत.
धन्यवाद,
-सागर