Skip to main content

डॉ. मनमोहन सिंग : शांतपणे देशाची दिशा बदलणारा अर्थतज्ज्ञ

भारतीय राजकारणात काही नेते आपल्या आक्रमक वक्तृत्वामुळे लक्षात राहतात, काही लोकांशी असलेल्या थेट नात्यामुळे, तर काही आपल्या निर्णयांमुळे. डॉ. मनमोहन सिंग यांचा समावेश तिसऱ्या प्रकारात करावा लागेल. अत्यंत मितभाषी, संयमी आणि प्रसिद्धीच्या झोतापासून दूर राहणाऱ्या या नेत्याच्या आयुष्यातील अनेक निर्णयांनी मात्र भारताच्या आर्थिक आणि राजकीय प्रवासावर दीर्घकालीन परिणाम केला. २६ सप्टेंबर १९३२ रोजी जन्मलेल्या डॉ. मनमोहन सिंग यांची आज ९४वी जयंती. २६ डिसेंबर २०२४ रोजी नवी दिल्लीतील एम्समध्ये त्यांचे निधन झाले. त्यामुळे त्यांच्या निधनानंतर येणारी ही दुसरी जयंती आहे.

कला तुमच्या झिरपत असते....

पप्पांनी दोन दिवसात बनवलेला हा गणपती. निमित्त असं की आमच्या दोन लहान सवंगड्यांच्या शाळेत चिकनमातीचा गणपती बनवण्याचा उपक्रम झाला. तेव्हापासून त्यातल्या मोठ्या सवंगड्याने जणू त्याच्या घरी गणपतीचा कारखानाच उघडलेला. चिकनमातीचे गणपती बनवून हौस फिटल्यावर, मग खराखुरा म्हणजे शाडू मातीचा गणपती बनवायची त्याने टूम काढली. दादांनीही पोरांची हौस मनावर घेतली आणि माती हजर केली. पण वहिनांचा घसा मात्र गणपती आधी बसला... मग घरभर अख्खी माती-माती. त्यात गणपती येण्याआधी घरी माझं आगमन झालं. मग काय कारखान्याची रवानगी थेट आमच्या घरात....वेदूचा माझ्यावर आणि माझ्यातल्या कलेवर प्रचंड विश्वास(मला त्याची खूप कमाल वाटते.

उच्च शिक्षणातील वास्तव: चिमण्यांना घारीचे पंख देण्याचा प्रयोग?

सरकारी आकडेवारीनुसार, आयआयटी, केंद्रीय विद्यापीठे आणि आयआयएमसारख्या प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये प्रवेश घेतल्यानंतर ताणतणाव, कौटुंबिक व आर्थिक दबाव किंवा प्रचंड स्पर्धेमुळे शिक्षण अर्ध्यावरच (ड्रॉपआउट) सोडणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या मोठी असून, यामध्ये राखीव प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांचे प्रमाण लक्षणीय आहे; जे या शिक्षणप्रणालीतील गंभीर परिस्थितीवर प्रकाश टाकते.

*संगणकीय मॉडेल्समधून (उत्तम) साहित्य निर्माण होऊ शकते का?*


*संगणकीय मॉडेल्समधून (उत्तम) साहित्य निर्माण होऊ शकते का?*

-राजीव उपाध्ये

टीप- सदर काम मी माझे पणजोबा मराठीतले नामवंत कथा-लेखक कै० विठ्ठल सीताराम गुर्जर यांच्या स्मृतीस अर्पण करू इच्छितो.

भूतम् भयभीतम्

बोतल बोले तो बरबादी.....

...."सोमरसे" घराण्यातले आम्ही सहा सहोदर पिऊन चारचाकी चालवताना एकसमयावच्छेदे खपलो.

यथावकाश चिकित्सक चार्वाकवाद्यांना चकवून चक्क भुतं झालो.

मग "भूतदयाभवन" या वडिलोपार्जित वाड्याला प्रवेशद्वारापासून पार परसबागेपावेतो पछाडून तिथेच तळ ठोकला.

परवा सर्वपित्रीच्या मध्यरात्री उपाशीपोटी खो-खो खेळत तरंगत असताना वाड्याच्या दारावर थाप पडली.

मी भूतच ! न भिता दार उघडलं.

"तो" तडक आतच आला.

आम्ही भुकेनं भंजाळलो होतो.

बुकींग्ज



बुकींग्ज
====

राजीव उपाध्ये

ती ३२ वर्षांची  सॉफ्टवेअर इंजिनिअर... बाथरुम मधून बाहेर पडताच तिने आपले ओले केस मागे सरकवले. तेव्ह्ढ्यात अंगावर गुंडाळलेला टर्किश गळून पडला आणि मग तिने तसेच स्वत:ला पलंगावर झोकून दिले.  भिरकाऊन दिलेल्या ब्राच्या पलीकडे असलेला आपला फोन तिने सहज उचलला आणि मेसेजेस स्क्रोल करायला सुरुवात केली...

चिलीचा स्वातंत्र्यदिन : अँडीजच्या कुशीतल्या एका विलक्षण देशाची कहाणी

दरवर्षी १८ सप्टेंबर हा दिवस दक्षिण अमेरिकेतील चिली या देशात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. रस्त्यांवर चिलीचे लाल, पांढरे आणि निळे झेंडे फडकतात, पारंपरिक संगीत ऐकू येते, लोक राष्ट्रीय नृत्य ‘कुएका’च्या तालावर नाचतात आणि कुटुंबे व मित्रमंडळी एकत्र येऊन पारंपरिक पदार्थांचा आस्वाद घेतात. चिलीमध्ये या उत्सवाला केवळ एक दिवसाच्या स्वातंत्र्यदिनाचे स्वरूप नसून तो ‘फिएस्तास पात्रियास’, म्हणजेच राष्ट्रीय उत्सवाचा काळ असतो.

आरती




आरती
===


राजीव उपाध्ये

 

रात्र काळ्या मखमली वस्त्रासारखी पृथ्वीवर पसरली होती. स्मशानभूमीकडे जाणाऱ्या वाटेवर राजा चालत होता, खांद्यावरचा मृतदेह वाऱ्याच्या झुळुकीबरोबर हेलकावे खात होता. दूर एखादी चिता अजून धगधगत होती आणि तिच्या राखाडी श्वासातून लालसर निखारे चमकत होते.