"गर्भपाताचे समर्थन" या विषयावरची कविता

"गर्भपाताचे (अ‍ॅबॉर्शन) समर्थन" या विषयावर वाचलेली ही पहीली कविता. इतक्या गंभीर विषयावर काव्यात्म टिप्पणी करणारी "द सब्बाथ ऑफ म्युच्युअल रिस्पेक्ट" ही मार्ज पियर्सी या कवयित्रीची कविता वाचनात आली. "द मून इज ऑलवेज फिमेल" या पुस्तकातील बर्‍याच कविता आवडल्या. गर्भपाताचे समर्थन करणारी ही जास्त रोखठोक असल्याने समजली.

या कवितेची सुरुवातच पूर्वजांच्या पुण्यस्मरणाने होते.

In the natural year come two thanksgivings,
the harvest of summer and the harvest of fall,
two times when we eat and drink and remember our dead
under the golden basin of the moon of plenty.

थँक्स्-गिव्हींगच्या दिवशी दिसून येणार्‍या सुगीच्या विपुलतेचे चित्रण पहील्या काही कडव्यात आढळते. कवयित्री पर्याय निवडीचे स्वातंत्र्य अगदी साध्या प्रसंगातून दाखविते. खाद्यपदार्थांची रेलचेल आहे व अनेक पौष्टिक पदार्थांतून आपण स्वतःला रुचणारे पदार्थ निवडतो.

The blowing grasses nourish us, wheat
and corn and rye, millet and rice, oat
and barley and buckwheat, all the servicable
grasses of the pasture that the cow grazes,
the lamb, the horse, the goat; the grasses
that quicken into meat and cheese and milk,
the humble necessary mute vegetable bees,
the armies of the grasses waving their
golden banners of ripe seed.

विपुलताच आपल्याला निवडीचे पर्याय देते व आपण किती सहजतेने ते निवडतो. हॅबॉन्डिया ही समृद्धीची देवता. तिच्या कारकत्वाखाली पर्यायनिवडीचे स्वातंत्र्यदेखील येते.
पुढे कवयित्री हेच लहानसे स्वातंत्र्य विस्तारुन आयुष्यातील अतिमहत्त्वाचे व आयुष्याला कलाटणी देणारे निर्णय यांची तुलना करते, ते निर्णय सहजतेने घेण्याचे स्वातंत्र्य यावर टिप्पणी करते. उदाहरणार्थ एखाद्या स्त्रीला विवाहामधून मूल जन्माला घालावेसे वाटेल तर कोणा स्त्रीला तिच्या "लेस्बियन" जोडीदाराबरोबर, मूल दत्तक घ्यायला आवडेल, तर अन्य कोणा स्त्रीला एकटेपण आवडेल. आपण निवडलेल्या पर्यायाहून अन्य कोणी दुसरा पर्याय निवडला तर त्याचा मान राखण्याचे भान ही कविता देते, तसा मान राखावा असे आवाहन करते.

In another
life, dear sister, I too would bear six fat
children. In another life, my sister, I too
would love another woman and raise one child
together as if that pushed from both our wombs.
In another life, sister, I too would dwell
solitary and splendid as a lighthouse on the rocks
or be born to mate for life like the faithful goose.
Praise all our choices. Praise any woman
who chooses, and make safe her choice.

मूल हवे असताना होऊ न देणे जितके यातनामय आहे तितकेच नको असलेले मूल प्रसविणे व वाढविणे त्रासदायक आहे ही जाणीव कवितेत बोलून दाखविलेली आहे.

To bear children unwanted
is to be used like a public sewer.
To be sterilized unchosen is to have
your heart cut out.

अनेक देवता - हॅबॉन्डिया, आर्टेमिस, दिती, इनाना, शिन मू इतकेच काय आपल्या पणजा, खापरपणजा यांनी त्यांचे जीवन, आराम सर्व त्यागून नवीन वाटा चोखाळल्या, आपल्याकरता नवीन वाटा बनविल्या. त्यांनी खंबीरपणे आपल्याला सोपविलेला इतिहास, वारसहक्क, जाणीवा, नवे हक्क व कर्तव्ये यांचा परीपाक म्हणजे आयुष्यविषयक निर्णय सहजतेने घेता येणे. आणि ते स्वातंत्र्य ही आपली(स्त्रियांची) खरी समृद्धी अशा आशयाची ही कविता आहे.

Praise our choices, sisters, for each doorway
open to us was taken by squads of fighting
women who paid years of trouble and struggle,
who paid their wombs, their sleep, their lives
that we might walk through these gates upright.
Doorways are sacred to women for we
are the doorways of life and we must choose
what comes in and what goes out. Freedom
is our real abundance.

मला या कवितेत काय आवडले तर - स्त्रीस्वातंत्र्याबद्दलचे मार्जचे विचार, गर्भपाताबद्दलचा तिने घेतलेली भूमिका व आवाहन याची काव्यमय अभिव्यक्ती आवडली. या विषयावर कळलेली ही पहीलीच कविता.

कविता येथे सापडेल.

समीक्षेचा विषय निवडा: 
field_vote: 
4
Your rating: None Average: 4 (1 vote)

प्रतिक्रिया

या कवितेत गर्भपाताचे समर्थन असे स्पेसिफिकली कोठे आढळले नाही. अन्यथा, स्त्रीस्वातंत्र्याबद्दलचे विचार या व्यापक निकषावर प्रस्तुत कविता आपल्या जागी ठीकच आहे.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

शक्य आहे. या कवितेची समीक्षा (अनॅलिसीस) शोधला असता मला एक
दुवा सापडला. नंतर मग त्या 'गर्भपातास समर्थन" या दृष्टीकोनातून कविता मला जास्त समजली. पण अर्थात तसे कुठे सरळसरळ म्हटलेले आढळत नाही.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

आपण निवडलेल्या पर्यायाहून अन्य कोणी दुसरा पर्याय निवडला तर त्याचा मान राखण्याचे भान ही कविता देते, तसा मान राखावा असे आवाहन करते

असे भान समाजात असण्याची फार मोठी गरज आहे असे वाटते.

कविता ठिकठाक वाटली.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

खरं आहे. मार्जची ही कविता ठीकठाकच आहे.

मार्जची आपण वाईन व्हायचं की व्हिनेगर हे आपण ठरवायचं अशा आशयाची दुसरी एक सुंदर कविता ऑफीसातून घरी गेल्यावर याच धाग्यावर देईन.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

वाचनीय

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

--मनोबा
.
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
.
memories....often the marks people leave are scars

http://exceptindreams.livejournal.com/91327.html
.
स्त्री म्हणजे काही पेरुचे वा आंब्याचे झाड नाही जे यांत्रिकपणे, तुम्हाला वर्षानुवर्षे त्याच्या पोटची फळे देत राहील. आंब्याच्या झाडाला, निसर्गाला जितकं समजतं तितकं माणसाला समजत नाही. आंब्याचं झाड एका वर्षी आंब्याने लगडतं तर दुसर्‍या वर्षी त्याला आंबे लागत नाहीत. ते विश्रांती घेतं, स्वतःची वाढ होऊ देतं. स्त्री ही काही तंदुरी रोटी भाजायची शेगडी वाटली का तुम्हाला की झाली इच्छा लावल्या रोट्या शेगडीमध्ये. शेकुन घेतल्या पानावरती. निर्बुद्ध कोंबडीच्या पिसांखाली, बदकांची अंडी सारता तुम्ही, मेंढी गुबगुबीत करुन तिचं मांस खाता, पर्वतचे पर्वत कापता का तर रस्ते काढायचे असतात, कोळशाच्या खाणी काढण्यासाठी, पठारे उध्वस्त करता. पाणी विषारी करता, मासे मारता. त्या माशांची तुम्हाला तोवर दया येत नाही जोवर की तुमच्या भूकेला मासे कमी पडत नाहीत. निसर्गावर बलात्कार करताच पण तुमची मग्रूरी, निर्बुद्ध हव्यास इथवर पोचला आहे की स्त्रीच्याही शरीरावरती तुम्ही हक्क गाजवु पहाताय. माणसांची शेती करणारी सुपिक भूमीच नाही का स्त्री?
.
तुम्हाला काय वाटतं या अनौरस, अवांछित मुलांची तुम्हाला भारी काळजी आहे, त्यांचे आक्रोश तुम्हाला अस्वस्थ करतात, त्यांची भूक तुम्हाला पाहवत नाही म्हणून तुम्ही त्यांना तुमच्यातली भाकरी देता? कशी आबळ होते अवांछित संततीची ते टेक्सासला जाऊन पहा. एक अर्धवट वैद्यकीय ज्ञान असलेली , अडाणी दाई एका अविवाहीत बाईचा गर्भ पाडते आहे. गरम पाणी व दाभणीने ते तुम्हाला कसं दिसत नाही? डाऊन द लेन, ५ दिवसात ती बाई धनुर्वात होऊन मरणार आहे का तर डॉक्टर तिला मदत करणार नाहीत. इथे डॉक्टर गर्भपात करत नाहीत. कायद्याने बंदी आहे. आणि ती बाई मेल्यावर तिच्या पोटचा ३ वर्षाचा गोळा, तिची मुलगी रडणार आहे, आक्रोशणार आहे पण तिला फॉस्टर केअरमध्ये भिरकावण्यात येणार आहे, पुढे तिचे काय होइल ते होईल.
एक जोडपं तर नको असलेल्या पोटच्या मुलाला सुया टोचतय, हाल हाल करतय का तर म्हणे शिस्त लावायचीये त्याला. पण मूळ कारण हे आहे की ते मूल नको असताना झालय. उद्या ते मूल मरेल तेव्हा पोलिसांना हेच जोडपं सांगेल, तो नालायक, दुष्ट मुलगा होता, त्याला शिस्त लावण्याकरता आम्ही योग्य तेच करत होतो.
.
अरे आपल्यापैकी प्रत्येकजणच कोण्या आईच्या रक्तामांसावर पोसून जन्माला आलाय. एखाद्या रोपट्याला सूर्यप्रकाश जितका आवश्यक असतो तितकी प्रेमाची आपल्याला आवश्यकता असते. अशी अवांछित, प्रेमास पोरकी माणसं पुढे काय भविष्य आहे त्यांचं. फक्त रागराग, अंगाची लाही, वेदना? त्यांच्या वेदनेतच तुमचा भविष्यकाळ ध्वस्त करण्याची बीजे रोवलेली तुम्हाला दिसत नाहीत का? मग बॉम्ब बनवणे, मशीदी-मंदीरे-चर्च पाडणे, हत्या करणे हेच या मुलांचे भविष्य व पर्यायाने तुमचा विनाश. एवढीही अक्कल तुम्हाला नाही.
.
नाही हे होता कामा नये. मी एक स्त्री, माझ्या कुशीत कोणत बी रुजेल यावर माझा हक्क आहे. तो हक्क ना राजकारणी ना धर्मगुरु हिसकाऊन घेऊ इच्छितात. माझ्या हाडामांसावर, माझ्या गर्भाशयावर काय हक्क आहे त्यांचा. माझे गर्भाशय मालमत्ता आहे का जिचे वाटेकरी राजकारणी, धर्मगुरु, पुरोहीत, पोप आहेत? कोणते मूल वाढवायचे, कसे वाढवायचे हा माझा विकल्प, माझा पर्याय आहे, असला पाहीजे. My life is a non-negotiable demand.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

निर्बुद्ध कोंबडीच्या पिसांखाली, बदकांची अंडी सारता तुम्ही, मेंढी गुबगुबीत करुन तिचं मांस खाता, पर्वतचे पर्वत कापता का तर रस्ते काढायचे असतात, कोळशाच्या खाणी काढण्यासाठी, पठारे उध्वस्त करता. पाणी विषारी करता, मासे मारता. त्या माशांची तुम्हाला तोवर दया येत नाही जोवर की तुमच्या भूकेला मासे कमी पडत नाहीत. निसर्गावर बलात्कार करताच

नाही ते बाकी सगळं ठीक आहे पण उपरोल्लेखित गोष्टींमध्ये फक्त पुरुषांचाच सहभाग असतो काय? की दृष्टीआड सृष्टी म्हणत त्याचे फायदे तेवढे आयते उपटायचे असतात नॉन-पुरुषांना?

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

माहिष्मती साम्राज्यं अस्माकं अजेयं

नाही ही कविता त्या सर्वांना उद्देश्युन आहे जे लोक गर्भपातावर बंदीची मागणी करतात. मग यात ब्रेन वॉशड स्त्रियाही आल्या. इन फॅक्ट परवा बसमध्ये फक्त एक बाई प्रो-चॉइस होती बाकीच्या गर्भपाताचा विरोधच करत होत्या. आणि त्या ४-५ मुलींना त्या विरोधात फार भूषण वाटत होतं का तर एक जीव वाचू शकतो म्हणजे आपण काय ग्रेट विचार करतो. आपण कसे अहिंसावादी आहोत. पण त्यांच्या पर्यंत मार्ज पियर्सी सारख्या कवयित्रींचे शब्द पोचले नसतील. कदाचित त्यांचे कंडीशनिंग तसेच झाले असेल. दोष त्यांचा नाही. प्रबोधन व्हायला हवे. अर्थात मी स्वतः अजिबात बंडखोर नाही पण अशा बंडखोर कविता, लोकं मला आवडतात. मार्ज पियर्सी माझी फार आवडती कवयित्री आहे.
____
Pro-choice people include those who are personally against abortion or feel uncomfortable with it, but who would not impose their viewpoint by law onto all women.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

चालायचंच.

  • ‌मार्मिक0
  • माहितीपूर्ण0
  • विनोदी0
  • रोचक0
  • खवचट0
  • अवांतर0
  • निरर्थक0
  • पकाऊ0

माहिष्मती साम्राज्यं अस्माकं अजेयं