क्षमा परमो धर्म: - राजा कुशनाभच्या मुलींची कथा

सुंदर!!
रामधारी सिंह यांची प्रतिभा तर तेजस्वी आहेच.
कथाही आवडली.

अशा शापित मुली ओळखायचा काही फंडा असतो काय ?

अत: उचित हेच आहे, तुम्ही आमच्या पित्या जवळ जाऊन आमचा हात मागा, जर आमच्या पित्याने आमचा हात तुमच्या हातात दिला तर आम्ही तुमच्या होऊ.

संपूर्ण कथेत हे एकच विधान नॉर्मल, शास्त्रीय आहे. आणि हे देखिल आधुनिक सामाजिक संकेतांच्या निकषांवर त्याज्य आहे.
------------------------
पण क्षमा या मूल्याचे महत्त्व सांगणारे ललित म्हणून गोष्ट मस्त आहे.

धर्मात्मा राजा कुशनाभच्या कन्या धर्मानुसार आचरण करणाऱ्या आणि तपोबलानी युक्त होत्या. तरी ही त्यांनी आपल्यावर अन्याय करणाऱ्या वायुदेवाला क्षमा केली.
वायूला पश्चात्ताप झाला; किंवा त्याने माफी मागितली असा काही उल्लेख दिसला नाही.
उल्लेख राहून गेलाय की वायूने माफी मागितल्याचा मूळ कथेत उल्लेख नाहिये.
.
.
उद्या जर बॅट्याने मला माझ्या घरी दरोडा टाकला. घरात जे जे पैसा अडका वगैरे सापडते आहे ते लुटले;
वर जरा "मजा वाटते असं करायला " असं म्हणून माझे डोके फोडले;निव्वळ मनोरंजन म्हणून आणि मला लाथाडून तो जात असेल
तर पडल्या पडल्या मी म्हणालो "जा बॅट्या जा. केला मी तुला क्षमा." तर कसं वाटेल ?
.
.
मला वाटतं क्षमा नामक प्रकार लागू झालाच तर पुढील केस मध्ये लागू होउ शकतो :-
बॅट्याचे हे उद्योग सुरु असतानाच त्याला मी किंवा इतर कुणी खाडकन् ताब्यात घेतलं; हात पाय बांधले; आणि चांगला दम दिला.
त्यावेळी त्याला जर "जे केलय ते चूक केलय" ह्याची जाणीव झालेली आहे; असं मला वाटलं; त्यानं माफी मागितलीच(किम्वा
मागितली नाही तरीसुद्धा त्याला आपल्या उद्योगाचा पश्चात्तप झालाय आणि तो स्वतःहून शिक्षा भोगायला तयार आहे अशा वेळी)
तर मी फार तर माफी देइन; तेही माझं डिस्क्रिशन असेल. मी पुरेसा कन्विन्स झालो नसेन तर जमेल ती योग्य शिक्षा त्याला मिळावी अशी खबरदारी घेइन.
.
.
कारण त्यांनी वायुदेवाला श्राप दिला असता तर जगाचे संतुलन बिघडले असते.
पुरेशा लोकांना वेठिला धरल्यास आपल्या खूप काही सजा रद्द होउ शकतात; पापे धुतली जातात असा अर्थ होतो.
२००८ नंतरच्या आर्थिक मंदित काही कंपन्यांना अमेरिकन सरकारनं अस्सच बेल्-आउट प्याकेज दिलं "they are too big to fail" असं म्हणत.
त्या कंपन्या अपयशी ठरल्यास इतरही अनेकजण गोत्यात येतील असा विचार अमेरिकन सर्कारनं केला म्हणे.
थोडक्यात लोकांचे आपल्यात पुरेसे हितसंबंध गुंतवत गेलो; तर मोक्काट बनायचं लायसन मिळतं.
खूपशा राजकारणी आणि कित्येक उद्योगपतींना हे चांगलच समजतं.
(उदा :-
अरे अरे. त्या उद्योगसमूहाच्या मालकाला अटक झाली; तर शेअर्स कवडीमोल होतील; लाखो लोक बुडतील. त्यांचा काय गुन्हा आहे ?
त्यांना कशाला उगाच शिक्षा. त्यापेक्षा उद्योगपती जे करतोय ते त्याला बिनबोभात करु द्या. काय फार तर दोन चार निष्पाप लोकांना ठेचून/चिरडून मारेल.
पण आपल्या सगळ्यांच्या मालमत्तेहून दोन्-चार निष्पापांचा जीव मोठा लागून गेलाय का ?
आपण हजारो लाखो आहोत; म्हणून तर आपण जगण्यास योग्य आहोत.
आपल्यासाठी त्यांना विनाकारण मरावं लागलं तर हरकत काय आहे ?
"एकूणात" जास्त भलं होइल किनै समाजाचं ?
)
.
.
राजकारणी आणि उद्योगपती ही ठळक दिसू शकणारी उदाहरण्म म्हणून घेतलित.
इतरांमध्येही डामरत लोक असतीलच; ह्याची कल्पना आहे.
.
.
अवांतर :-
"डिस्क्रिशन " , "कन्विन्स " असे शब्द मराठी लिखाणात वापरण्याबद्दल खेद होतो. पण शुचि ऊर्फ अपुलीगपुली तैंचे प्रतिसाद वाचल्यानं असं होतं.
आधीच आमचं इंग्रजी कच्चं. ते प्रतिसाद वाचून मराठीही कच्चं व्हायला लागतं.

रामधारी सिंह यांचा आपण उल्लेख केला आहेत, त्या अनुषंगाने -

जालावर भटकत असताना अतिशय गेय अशी एक कविता माझ्या वाचनात आली. वीररसाने ओथम्बलेली ही रचना हिंदीतील नामवंत कवी "रामधारी सिंह दिनकर" यांची असून खाली उधृत केलेली आहे.

अनाम ,नामवंत, अमर, लहान, थोर अशा स्वातंत्र्यवीरांना ही कविता अर्पण केलेली आहे.

पहीले कडवे चटका लावणारे आहे आणि ते वाचत असताना भगतसिंग, राजगुरु, चाफेकर बंधूंची आठवण झाल्याखेरीज रहात नाही.
"जो चढ़ गये पुण्यवेदी पर
लिए बिना गर्दन का मोल।" हे वाचतानाच काळजात चर्र होते.

दुसर्‍या कडव्यातील रुपक अप्रतिमच आहे. स्वातंत्र्यलढ्यातील सैनिक हे जणू प्रचंड वादळातदेखील आत्मबळावर जळत राहीलेले, प्रकाश देत राहीलेले असंख्य लहान लहान दीपच आहेत असे रूपक कवीने वापरले आहे. एका शब्दाचीही परतफेडीची अपेक्षा न ठेवता कर्तव्यपूर्ती करता करता, वादळाचा सामना करत जे विझून गेले आज त्यांचा जयजयकार करू यात अशा आशयाची ही कविता आहे.