परदेशात स्थायिक होणे,गरज की निर्लज्जपणा?

मायबोलीवर बरेच परदेशस्थ आहेत ...

चोप्य-पस्ते, गरज की निर्लज्जपणा?

परदेशात स्थायिक होणे

हे आंबट द्राक्ष आहे किंवा नाही यावर

गरज की निर्लज्जपणा?

याचे उत्तर अवलंबून आहे.

लेख किंचित पसरट झालेला आहे हे खरं आहे. पण सुरुवातीच्या काही परिच्छेदात म्हातार्‍यांच्या वेदना मांडण्यात लेखक यशस्वी झालेला आहे. ते वाचून जर कोणाला प्रतिवाद करणं झेपत नसेल तर ठीक आहे, पण निर्लज्जपणा वगैरे म्हणणं हेही निर्लज्जच ठरतं.

मला मान्य आहे मायबोलीवर बरेच परदेशस्थ आहेत ज्यांना मी आरोपीच्या पिंजर्यात उभे करत आहे.>

मायबोलीवर? मल वाटते की येथे तुम्हाला 'ऐसीवर' असे लिहायचे होते.

आता पुढचा मुद्दा. मी स्वतः परदेशस्थ आहे पण म्हणून तुम्ही उभ्या केलेल्या 'आरोपीच्या' पिंजर्‍यात' आपणहून उभे राहून आपला बचाव तुमच्यापुढे करण्याची मला काय गरज? तुमची काय पात्रता? मी कोठल्याहि कारणाने गेलो असेन, तुमचा त्याच्याशी काय संबंध?

असले प्रश्न इतरांना विचारून तुम्ही उद्दाम presumptuousness दाखवीत आहात. Get down from you moral high horse!

वाघ बकरी चहा जास्त दिवस उघडा ठेवला तर त्याचा वास जातो.

अमेरिकेत सर्वजण फक्त पैशांसाठीच जातात असा लेखकाने ग्रह करून घेतला असे वाटते.
भारतात " सत्तेपुढे शहाणपण चालत नसते " याचा पदोपदी अनुभव येत असतोच. नवी मुंबई, पुणे, धुळे इ.अनेक ठिकाणच्या च्या महानगरातील आयुक्तांची कशी अवस्था करून टाकतात हे आपण वाचत असतोच. भ्रष्टाचारात आकंठ बुडाल्यामुळे, कोर्टाच्या आदेशामुळे सत्ता हातातून जात आहे असे पाहून, निरक्षर बायकोला मुख्यमंत्री पदावर सहजतेने बसविता येते, आणि आय ए एस अधिकार्‍यांना, तिच्यापुढे नम्रतेने उभे रहावे लागते असे पाहिल्यावर कोणालाही अमेरिका वा परदेशात नौकरीच्या निमित्ताने जावेसे वाटले अगर स्थायिक व्हावेसे वाटले तर त्यात गैर ते काय ? दुसरी महत्वाची गोष्ट म्हणजे अमेरिकेत जाणे इतके सोपे आहे काय ? आता तर काय, डोनाल्ड ट्रम्प प्रेसिडेंट म्हणून निवडून आलेले आहेत्, त्यांची निवडणूकीतील वक्तव्ये पहाता, येणारा काळ अमेरिकेत कसा असेल याचे भाकित कोण करील ?
लेखात बर्‍याच महत्वाच्या मुद्द्यांना स्पर्श केलेला नाही असे वाटते.

निर्लज्जपणा नाही आणि गरज त्याहून नाही!
असलाच तर एक वैयक्तिक खाजगी निर्णय. त्याने सोडलेल्या वा जिथे गेलोय त्या देशांना काही फरक पडतो हे माणसांमुळे पृथ्वीचा विनाश होतोय म्हणण्याइतकं पोरकट आहे.

त्यांचे कल्याण आणि
त्यांची समृद्धी ह्यांतच माझ
े सौख्य सामावले आहे।
मित्रही ही प्रतिज्ञा म्हणायचा ,आम्ही सर्वच जण ही प्रतिज्ञा म्हणायचो.पण त्या प्रतिज्ञेला फाट्यावर मारुन तो अमेरिकेत स्थायिक झाला

........ आम्ही का फुकट मरायचे?

तुमच्या देशबांधवांच्या कल्याण आणि समृद्धी ह्यांतच (किमान) तुमचं सौख्य सामावलं आहे ना? मग एवढी जळजळ का हो भौ? इनो घ्या किंवा एखादं पतंजली चूर्ण तरी!

महाराष्ट्रातल्या एका प्रसिद्ध टुर्स कंपणीच्या संचालिकेचा अनुभव आठवला.तीही अमेरिकेत होती,तिला तिथले नागरिकत्व देताना एक प्रश्न विचारला गेला ,उद्या भारत आणि अमेरिका यांच्यात युद्ध झाले तर तुम्ही कुणाच्या बाजुने उभ्या रहाल? तिने ' अमेरिका ' असे उत्तर दिले .त्यावर मुलाखतकार छद्मी हसला.

अमेरिकन नागरिकत्वाच्या मुलाखतीत असले काहीही विचारले जात नाही, हे स्वानुभवाने सांगू शकतो.^१

फार कशाला, नागरिकत्वाच्या शपथेच्या सुरुवातीलाच 'I hereby declare, on oath, that I absolutely and entirely renounce and abjure all allegiance and fidelity to any foreign prince, potentate, state, or sovereignty, of whom or which I have heretofore been a subject or citizen' अशा प्रकारची भाषा असते, तीही (केवळ परंपरेने, आणि) खरे तर नावापुरतीच असते, आणि (अमेरिकन सरकारसकट) कोणीही तिला महत्त्व देत नाही (अथवा तिची अंमलबजावणी करत नाही).^२

तिला बाहेर आल्यावर स्वतःचीच लाज वाटली.तिने निर्णय बदलला व भारतात येऊन एक यशस्वी उद्योजीका झाली.

काय सांगता? बोले तो, मुलाखत झाल्यावर नि शपथविधी होण्यापूर्वीच्या मधल्या दोनतीन तासांच्या काळात, तडकाफडकी निर्णय बदलला? तेही सरेंडर केलेले ग्रीनकार्ड "नाही ब्वॉ, आय चेंज्ड माय माइंड" म्हणून परत मागून? की "मेरी झाँसी नहीं दूँगी"च्या थाटात "माझे ग्रीनकार्ड देत नाही जा!" म्हणून सांगून? नाही, इतक्या तडकाफडकी, म्हणून विचारले.

नाही, बोले तो, अगदीच अशक्य नाही, परंतु, अ व्हेरी लाइकली ष्टोरी, इंडीड!

की, त्यावेळी (तेवढ्यापुरते) अमेरिकन नागरिकत्व घेतले, परंतु लगेच इंडियाला (कोणत्यातरी व्हिशावर) परतून यथावकाश भारतीय नागरिकत्व घेऊन अमेरिकन नागरिकत्व सोडून दिले? (नाही म्हणजे, एकदा गमावलेले भारतीय नागरिकत्व परत मिळवणे हीदेखील तितकी सोपी गोष्ट नाही, खास करून ओसीआयपूर्व काळात. बहुत लंबी प्रोसेस होती है वह| आता ओसीआय सुविधा झाल्यावर ती लंबाई किंचित कमी झाली आहे खरी, परंतु आज आले परत नि घेतले उद्या पुन्हा नागरिकत्व, इतकेही ते सोपे नाही.)

थोडक्यात काय, इंडियात अशा कहाण्या खपविणे अंमळ सोपे जाते. एक ढूँढो, हज़ार मिलते हैं|

--------------------------------------------------------------------------------

^१ त्या अधिकार्‍यांना खरे तर फक्त (अ) तुमचे काही गुन्हेगारी रेकॉर्ड नाही (आणि/किंवा दंड अद्याप भरून न झालेली ट्राफिक तिकिटे (चलाने) तुमच्या नावावर औटष्ट्याण्डिंग नाहीत), आणि (ब) तुम्ही कम्युनिष्ट नाहीत (किंवा तत्सम संस्थांशी तुमचे काही लागेबांधे नाहीत; झालेच तर अमेरिकेचे लोकनियुक्त सरकार हिंसक, घातपाती अथवा अन्य अवैधानिक मार्गांनी उलथवून टाकण्याचा तुमचा इरादा नाही) याव्यतिरिक्त फारसे कशातही स्वारस्य नसते. त्यातही, यातल्या बहुतांश बाबींची छाननी ही तुम्ही आवेदन भरल्यानंतरपासून तुम्हाला प्रत्यक्ष मुलाखतीचे बोलावणे येईपर्यंतच्या दरम्यानच्या काळात परस्पर नि तुमच्या अपरोक्ष होऊ शकत (नि होत) असल्याकारणाने, त्याहीबद्दल फारशी काहीच (आणि तीही क्वचित झालीच तर) प्रत्यक्ष विचारपूस होत नाही. त्यानंतर मग एक नागरिकशास्त्राची आणि एक इंग्रजीची जुजबी परीक्षा होते. नागरिकशास्त्राची परीक्षा म्हणजे काय, तर आपल्या २१ अपेक्षित प्रश्नसंचासारखा नागरिकीकरण सेवेनेच प्रकाशित केलेला एक १०० अपेक्षित प्रश्नसंच (उत्तरांसहित^१अ) असतो, त्यातल्या बहुतांश प्रश्नांची उत्तरे ही एकदोन शब्दांपासून ते फार फार तर एखाददुसर्‍या वाक्यांपर्यंत असतात, त्यातलेच फार फार तर दहापर्यंत प्रश्न तोंडी विचारतात. त्यानंतर इंग्रजीची परीक्षा म्हणजे साधारणतः आपल्याकडच्या इंग्रजी माध्यमाच्या इयत्ता तिसरीच्या विद्यार्थ्याला जमेल अशा पातळीवरचे एखादे वाक्य लिहायला सांगतात, आणि/किंवा अगोदर लिहून दिलेले वाचायला सांगतात. तेवढे जमले, की झालात तुम्ही पास. जर का झालात पास, तर मग 'आता आलाच आहात, तर शपथविधीही उरकूनच जा!' म्हणून शक्य तोवर त्याच दिवशी दुपारनंतर कधीतरी शपथविधीसाठी यायला सांगतात, तुमचे ग्रीनकार्ड काढून घेतात, नि मग दुपारी येऊन तुम्ही शपथविधी उरकलात, की नागरिकत्वाचे प्रमाणपत्र देतात, की मग तुम्ही जायला मोकळे. एकंदरीत फारच रूटीन प्रकार असतो तो.^१ब

^१अ त्यातले काही थोडे प्रश्न - शंभरापैकी फार तर चारपाच - हे तुमचा सध्याचा स्थानिक महापौर/काँग्रेसमन/सिनेटर कोण, असे स्थानिक (आणि बदलत्या) स्वरूपाचे असतात, त्यांची उत्तरे अर्थातच १०० अपेक्षित प्रश्नसंचात प्रकाशित होत नाहीत. तेवढी गुगलून काढावी लागतात. पण तेवढे सोडल्यास बाकी सर्व प्रश्नांची अपेक्षित उत्तरेही जोडलेली असतात.

^१ब माहिती अंमळ जुनी - सर्का २००८च्या इसवीच्या जानेवारी महिन्यातली, धाकट्या बुशकाकाच्या जमान्यातली - आहे, परंतु दरम्यानच्या काळात एक फीचा आकडा वगळता काही फार मोठा फरक पडला असेलसे वाटत नाही. चूभूद्याघ्या.

^२ अमेरिकन नागरिकत्व घेतल्यानंतर आपले मूळ नागरिकत्व न सोडणे हा बाय इटसेल्फ अमेरिकन कायद्यानुसार गुन्हा नाही.^२अ तदनुसार, असे मूळ देशाचे नागरिकत्व अबाधित राखले असता, (अ) (अमेरिकन पासपोर्टबरोबरच) त्या मूळ देशाचा(ही) पासपोर्ट बाळगणे^२ब, (ब) त्या मूळ देशाच्या निवडणुकांत नागरिकत्वाच्या नात्याने मतदान करणे, फार कशाला, (बहुतांश परिस्थितींत) (क) त्या मूळ देशाच्या सैन्यात भरती असणे/होणे/व्हावे लागणे^२क किंवा, (मर्यादित परिस्थितींत) (ड) त्या मूळ देशातील कोणत्याही पातळीवरच्या एखाद्या सरकारात एखादे छोटेमोठे पद भूषविणे^२ड, ही (सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयानुसार) बाय देमसेल्वज़ अवैध कृत्ये ठरत नाहीत अथवा त्यामुळे अमेरिकन नागरिकत्वावर ऑपॉप गदा येऊ शकत नाही. किंवा अमेरिकन नागरिकाने अन्य देशाचे नागरिकत्व घेतल्याससुद्धा त्याच्या अमेरिकन नागरिकावर ऑपॉप गदा येऊ शकत नाही.^२इ

^२अ अमेरिकन - किंवा अन्य कोणतेही - नागरिकत्व घेतल्यावर भारतीय नागरिकत्व रद्द करून न घेणे हा भारतीय कायद्यानुसार गुन्हा आहे. त्यामुळे, अमेरिकन नागरिकत्व ग्रहण केलेल्या भारतीयांस आपल्या भारतीय नागरिकत्वावर पाणी सोडावे लागते, ते केवळ भारतीय कायदा आड येतो म्हणून; अमेरिकन कायद्यास त्याचे सोयरसुतक नसते.

^२ब फक्त, अमेरिकेत प्रवेश करताना किंवा अमेरिकेतून बाहेर पडताना अमेरिकन Port of Entry/Exitवर (अ) स्वतःस अमेरिकन नागरिक म्हणून सादर करणे, आणि त्याकरिता (ब) केवळ अमेरिकन पासपोर्ट सादर करणे अपेक्षित आहे. अमेरिकन नागरिकाने अमेरिकन Port of Entry/Exitवर अन्य देशाचा पासपोर्ट हा प्रवेशासाठी/निकासासाठी वापरणे (वा अन्य देशाचा नागरिक म्हणून सादर होणे) हा गुन्हा आहे; मात्र, असा अन्य देशाचा पासपोर्ट (व नागरिकत्व) बाळगून असणे आणि अमेरिकेबाहेर तो वापरणे हे वैध आहे.

^२क अमेरिकेबरोबरच मूळ देशाचेही नागरिकत्व राखले असता त्या मूळ देशाच्या सैन्यात भरती होणे, याकरिता अमेरिकन नागरिकत्व सदर व्यक्तीचे अमेरिकन नागरिकत्च तत्त्वतः हिरावून घेऊ शकत नाही असे नाही. परंतु, तसे करण्यापूर्वी, सदर व्यक्तीने ही गोष्ट (अ) जाणूनबुजून, आणि (ब) अमेरिकन नागरिकत्व गमावण्याच्या विशिष्ट इराद्याने केलेली आहे, असे सिद्ध करण्याची जबाबदारी अमेरिकन सरकारवर पडते. जोवर तो दुसरा देश आणि अमेरिका यांत युद्ध अथवा युद्धसदृश परिस्थिती नाही, तोवर त्या व्यक्तीचा असे करताना अमेरिकन नागरिकत्व गमावण्याचा इरादा नव्हता, हे प्रशासकीय गृहीतक असते, आणि त्या बाबतीत क्वचित काही विचारणा झाल्यास त्या व्यक्तीने केवळ "नाही ब्वॉ, माझा असा काही इरादा नव्हता" असे म्हणणे हे सदर व्यक्तीचे अमेरिकन नागरिकत्व टिकविण्याकरिता पुरेसे असते. (त्या देशात आणि अमेरिकेत युद्ध अथवा युद्धसदृश परिस्थिती चालू असल्यास मात्र गृहीतके बदलतात, नि सदर व्यक्तीच्या अमेरिकन नागरिकत्वावर त्या दुसर्‍या देशाच्या सैन्यात भरती असल्यामुळे गदा येऊ शकते.) अधिक माहिती इथे.

^२ड वरीलप्रमाणेच, जोवर त्या दुसर्‍या देशाच्या सरकारात भूषविलेले पद हे धोरणात्मक निर्णय घेण्याची क्षमता असलेले (जसे, पंतप्रधान, मंत्री वगैरे) नाही, तोवर ते भूषविण्यामागे सदर व्यक्तीचा अमेरिकन नागरिकत्व गमावण्याचा इरादा नाही, हे प्रशासकीय गृहीतक राहते. मात्र, प्रस्तुत पद हे धोरणात्मक निर्णय घेण्याची क्षमता असलेले असल्यास गृहीतके बदलतात, नि अमेरिकन नागरिकत्वावर गदा येऊ शकते.

^२इ अमेरिकन नागरिकाने अन्य नागरिकत्व स्वीकारल्यास, जोवर अशी व्यक्ती स्वतः होऊन आपले अमेरिकन नागरिकत्व गमावण्याकरिता अर्ज करीत नाही, तोवर, सामान्य परिस्थितीत, वरीलप्रमाणेच त्या व्यक्तीचा आपले अमेरिकन नागरिकत्व गमावण्याचा इरादा नाही, हे प्रशासकीय गृहीतक राहते.^२फ

^२फ थोडक्यात, (अ) स्वतः होऊन स्वेच्छेने अमेरिकन नागरिक्त्वाचा त्याग करण्यासाठी अर्ज करणे, (ब) राष्ट्रद्रोहात्मक कृत्ये करणे, (क) अमेरिकेविरुद्ध युद्ध पुकारणे अथवा अमेरिकेविरुद्ध युद्धात भाग घेणे, आणि (ड) परकीय सरकारात धोरणात्मक निर्णय घेण्याची क्षमता असलेले पद भूषविणे, अशा काही मर्यादित परिस्थिती वगळता केवळ अन्य देशाचे नागरिकत्व बाळगण्याकरिता वा स्वीकारण्याकरिता अमेरिकन नागरिकत्वावर गदा येत नाही.

तीही अमेरिकेत होती,तिला तिथले नागरिकत्व देताना एक प्रश्न विचारला गेला ,उद्या भारत आणि अमेरिका यांच्यात युद्ध झाले तर तुम्ही कुणाच्या बाजुने उभ्या रहाल?

धागालेखक हा तद्दन खोटारडा आहे.
लेखनसीमा.

तीही अमेरिकेत होती,तिला तिथले नागरिकत्व देताना एक प्रश्न विचारला गेला ,उद्या भारत आणि अमेरिका यांच्यात युद्ध झाले तर तुम्ही कुणाच्या बाजुने उभ्या रहाल?

वाट्टेल-ते प्रायव्हेट लि.
जन्माने अमेरिकन नागरीक असलेले लोकसुद्धा(ज्यांच्या बाबतीत दुहेरी निष्ठेचा प्र्श्नच उद्भवत नाही) आम्ही अमेरीकेच्या बाजूने उभे राहणार नाही असे बिनदिक्कत म्हणू शकतात. तेव्हा त्यांना भारतीयांचे कशाला टेंशन?

बाय द वे तुम्हीच का ते जे वेगवेगळ्या नावांनी मिपा व माबोवर नवनवीन "आजचा सवाल" टाकत असता? हा धागा पण टाकलाय तिकडे.
मिपावर टर्बोचार्जड फिलॉसॉफर, माबोवर सिंथेटिक जिनियस आणि ऐसीवर ग्रेटथिंकर. आप आखिर चाहते क्या हो भाई ?

ओके. पण इथे इन्फ्रास्ट्र्क्चर आहे यावर तुमचा एक शेतकरी म्हणून विश्वास आहे ?

मला मान्य आहेइथे बरेच परदेशस्थ आहेत ज्यांना मी आरोपीच्या पिंजर्यात उभे करत आहे.

एत्के सडेतोड विधान वाचुन तुमच्या खणखणीत स्पश्टवक्तेपणाचे कौतुक करायचे की एका व्यापक डिमेशन असणार्‍या प्रश्नाचे एका अर्थाने फक्त तुमचा व विश्वाच्या कोपर्‍याच्या नखातही ज्यांची गणती होत नाही अशा टीचभर ऐसीसदस्यांचाच विचार करुन मुळ प्रश्नाचे असुलभ संकुचीतीकरण केल्याबोद्दाल तुमची किव करायची हे ठरवणे जरी अस्पश्ट असले तरीही परदेशात स्थायिक होणे गरज की निर्लज्जपणा आहे ठरवायच्या फंदात न पडता ते करता येणे "क्षमता अन इछ्चाशक्ती" असे मी मानतो...

आपली बुद्धीमत्ता आपल्या देशासाठी वापरण्याऐवजी इतर देशांची सेवा कशाला.?
स्त्रिमुक्ती, राष्ट्रगीत्मुक्ती , टोरेंटमुक्ती इतर काही देशात जास्त चांगल्यासाध्य होतात, तिथे बेफिक्रे म्होवी स्टाइलही आरामात जगता येते असे जास्त व्यापक कॉजेसच्या सबलीकरण्ञा साठी जर माझी बुध्दी इतरदेशांना उपयोगी पडणार असेल ते ही मस्त मोबदला घेउन... तर मी माझ्या बुध्दीचा वापर फक्त आपल्याच देशासाठी करायचा संकुचीतपण्या का कराव्या ? बरे समजा सवलती मला मिळाल्या नसत्या, देशाने मला जेवायला दिले नसते तर मी मॉझी बुध्दी देशासाठी वापरली असती याची काय खात्री ? मग आपला न्क्कि विचार काय ?

काही मुद्दे:
१. मनुष्य खेड्यातून शहरात येतो तेंव्हा तो खेड्याशी "द्रोह" करतो का?
२. भारतातली गर्दी कमी करणे सर्वानाच चांगले नाही का?
३. भारतात कोणत्या क्षेत्रात मनुष्यबळाची कमतरता आहे ? एका जागेसाठी वीस नाही, दोनशे उमेदवार अर्ज करीत आहेत.
४. संगणक-प्रणाली सोडल्यास इतर बऱ्याचशा क्षेत्रातल्या व्यावसायिकाच्या कामाचे मोठ्या प्रमाणात "फ़डतूसीकरण" झाले आहे . बी टेक होऊन मुकादमी काम करणे ही "देशसेवा" म्हणायची का?
५. अमेरिकेतील भारतीयांची आता भारताचे हित सांभाळणारी "लॉबी " उभी राहत आहे, जी अमेरिकन धोरणांवर नक्कीच प्रभाव पाडू शकेल .
५. परदेशी स्थायिक होणे ही फक्त त्या कुटुंबापुरती ट्रॅजेडी असते : विशेषतः आई-वडिलांची परदेशात राहण्याची तयारी नसेल तर . देशाला त्याचा कोणताही फरक पडत नाही . उलट गुंतवणुकीमुळे फायदाही होऊ शकतो .

Oh!, That's interesting.

आत्मोकर्षासाठी देशत्याग करणे हा एक व्यक्तिगत निर्णय असू शकतो. म्हणजे व्यक्तिकडे दोन पर्याय आहेत - १. स्वतःस जगाचा एक स्वतंत्र घटक मानून इतर बाबींचा विचार न करता स्वतःचा जिथे फायदा आहे, आवड आहे, तिथे जाणे. २. असा पर्याय असताना देखिल स्वतःस देशाचा एक भाग मानून, आवश्यक असल्यास, देशात राहून तेथल्या उन्नतीसाठी यत्न करणे.
दुसरा भाग स्पष्ट श्रेष्ठतर वाटतो.
मात्र सर्वात नीचतम निर्लज्जपणाचा भाग मंजे परदेशात राहून (परतायची अजिबात इच्छा नसून) भारतीयांना उपदेश देत राहणे, त्यांच्या चूका काढत राहणे, त्यांना ते कसे मागास आहेत हे सांगत राहणे. पदवीधर भावाने नापास भावाला रोज हिंगवल्यासारखे.

(व्यक्तिगत लज्जेचा भाग सांगायचा तर अगदी गोरागोमटा पुणेरी कोकणस्थ ब्राह्मण पण परदेशात गेला तर थर्ल्ड वर्ल्ड मधून आलेला काळा बनतो. यावरून बाकी काय ते समजावे.)

अशा फुसकुल्या सोडणार्‍यांना एकच उत्तर द्यायचे,

ती अमेरिकेची गरज आणि धागाकर्त्याचा जळाऊ निर्लज्जपणा, काय म्हणणं आहे ?