तेलाची किंमत, भविष्य इत्यादींसंदर्भात काही प्रश्न

अदितीचा आयडी हॅक झाला काय? गुर्जींनी केला काय?

IEA WEO Factsheet ह्यात थोडीफार माहिती मिळेल.

आजची ताजी खबर. भारतात पेट्रोलच्या किमती उतरणार! यातील राजकारणाचा भाग वगळला तरी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाचा भाव प्रती बॅरल ११६ डॉलरवरून १०६ पर्यंत उतरला आहे, हे सत्य राहतेच.

खेरीज, अमेरिका टेक्सास तसेच कॅनडातील "तेलकट वाळू"तून तेल मिळविण्याचे तंत्रज्ञान विकसीत करीत आहे, असे नुकतेच वाचले (सध्या दुवा हाताशी नाही. ते एकदा पूर्ण विकसीत झाले, की, २०२० सालानंतर अमेरिकेस मध्यपूर्वेतून तेलाचा एक थेंबदेखिल आयात करावा लागणार नाही, असे समजते.

आता, अमेरिकेसारखे बडे गिर्‍हाईक बाजारातून गेल्यावर, तेलाच्या किमती चढतील की उतरतील?

१. कच्च्या तेलाची किंमत वाढली तर अधिक भांडवल मिळून अधिक तेल उपसणं, जिथून तेल उपसणं सध्या फायदेशीर नाही ते ही, शक्य होईल का?
कदाचित होईलही पण त्याही पुढे जाऊन तेल नसेल तर वायू असेल!
अनेक प्रकारची इंधने आहेत बाजारभावानुसार ती किती उपसायची याचा ताळा तेल कंपन्या घेत असतात. तसेच तेलाच्या किमतींवर परिणाम करणारा कोणता मतप्रवाह 'वाहता राहील', याचाही अतिशय उत्तम माग या कंपन्या राखतात. मागे सिडनीच्या एका प्राध्यापिकेने या विषयावर एक प्रबंधच सादर केला होता (सन २०११, पण नाव आत्ता लक्षात नाही.) त्यानुसार माध्यमांना प्रशिक्षणाच्या नावाखाली या अतिमहाकाय कंपन्या कश्या आपल्या तालावर(च) नाचवतात याचा मागोवा त्यात होता. - या विषयाची चर्चा फक्त एका सरकारी रेडियोवर झाली आणि हा विषय विरला. हे पण तेव्हढेच रोचक वाटले होते.

असो, जगात नैसर्गिक तेलाचे साठे मोठ्या प्रमाणात आहेत/असावेत. पण ते फक्त आपल्याच हातात असावेत या साठी एक्झोन, मोबिल शेल सारख्या कंपन्या फार जोरदार मोर्चे बांधणी करत राहतात.
मागच्या वर्षीच चीनला ३० वर्षे नैसर्गिक वायू पुरवण्याचा करार ऑस्ट्रेलियाने केला. जपान बरोबर असा दीर्घ करार आधीच अस्तित्त्वात आहे. म्हणजेच नै. वायू उपलब्ध आहे.

२. पर्यायी उर्जानिर्मिती ही होतच राहील पण तेल आणि वायूची जागा घेणं किंवा त्याला पर्याय देणं यातून शक्य दिसत नाही. पवन किंवा सौर या जगाच्या ४-५% टक्केही गरज भागवू शकत नाहीत.

पर्यायी उर्जानिर्मिती ही होतच राहील पण तेल आणि वायूची जागा घेणं किंवा त्याला पर्याय देणं यातून शक्य दिसत नाही. पवन किंवा सौर या जगाच्या ४-५% टक्केही गरज भागवू शकत नाहीत.

हे विधान आजच्या परिस्थितीविषयी कदाचित लागू असेल, पण सौर ऊर्जेच्या उपलब्धतेबाबत धादांत चूक आहे.

जगाची सध्याची ऊर्जेची गरज २० ते २५ टेरावॉट आहे. पृथ्वीला सूर्याकडून मिळणारी एकंदरीत ऊर्जा ही २००००० टेरावॉट इतकी आहे. त्यामुळे ती शक्ती केवळ १% वापरण्याची क्षमता आली की आत्तापर्यंत गेल्या दोन शतकांत आख्ख्या मानवजातीने वापरलेली ऊर्जा एका वर्षात मिळवता येईल.

सध्या सोलार पॅनल्सची मॅन्युफॅक्चरींग कपॅसिटी ५९ गिगावॉट आहे. मागणीच सध्या कमी आहे. याचं कारण तेल स्वस्त आहे.

इतकं असताना लोक पीक ऑईलचं आकाश पडलं पळा पळा म्हणून का घाबरतात ते कळत नाही. तेल सहज उपलब्ध होतं म्हणून इतके दिवस कोणी सौर ऊर्जा वापरण्याचा प्रयत्न केला नाही. आता तेल कमी आणि सौर ऊर्जा वापरण्याचं तंत्रज्ञान आहे. वीस वर्षांपूर्वी 'तेल पंचवीस वर्षांत संपणार' असं ऐकलेलं होतं. अजून वीस वर्षांनी हेच म्हणतील अशी शंका आहे.