रांगणेकर

“२५ तारखेची डेल्टाची फ्लाईट कन्फर्म झाली. चला, म्हणजे, एक आठवडा आधी आला की त्याची सगळी खरेदी व्यवस्थित करता येईल. दोन तारखेच्या मुहूर्ताला सगळं सेट”. रांगणेकर काका बाबांशी फोनवर बोलताना मी ऐकलं.
विजय रांगणेकर बाबांचे अगदी जुने मित्र. बाबांनी आणि त्यांनी अनेक वर्षे स्टेट बँकेत एकत्र काढली. ते बाबांपेक्षा २-३ वर्षे आधी बँकेत लागले असावेत. पण बाबांची आणि त्यांची खार ब्रँचला जॉइन झाल्यावर पहिल्याच दिवशीच चांगलीच ओळख झाली आणि पुढे घट्ट मैत्री. ५:४७ च्या चर्चगेट स्लो लोकलने दोघांनी एकत्र अनेक वर्ष एकत्र प्रवास केला.
आज त्या गोष्टीला जवळ जवळ १३ वर्ष उलटली असतील. तेव्हापासून त्यांचे आणि बाबांचे सख्ख्या भावासारखे संबंध. रांगणेकर काका सरळ आणि भोळे. प्रत्येक मोठा निर्णय घेताना बाबांचा सल्ला घेत असत. बाबांची प्रत्येक गोष्टीचे विश्लेषण करण्याची सवय आणि आत्मविश्वास त्यांना आवडत असे.
“अग् प्रतिभा, रांगणेकरचा मुलगा येतोय नं अमेरिकेहून, त्याचंच तिकीट कन्फर्म झालंय हे सांगायला फोन केला होता. आपण सगळे जाऊ लग्नाला. शनिवारचा मुहूर्त आहे नं! चल मी जाऊन येतो जरा. येताना खाली अशोक पण आलाय का पाहतो .”
“बरं या, पण चावी घेऊन जा. तुम्ही तिघे भेटलात की काही नेम नसतो. जाताना ते ५-६ कपडे इस्त्रीला टाका.”
बाबांचे हे आठवड्याचे ठरलेले रूटीन असायचं. रांगणेकर काकांनी हल्लीच व्हीआरेस घेतली होती. ते माहीमला रहायचे. रात्रीचे जेवण आटोपले की स्कूटर वरून दादरला आमच्याकडे येत व बाबा आणि त्यांच्याशी गप्पा मारत एखादी चक्कर मारून येत. ते बहुदा इनस्टॉलमेंटचा चेक द्यायला खाली आले असावेत. काकांच्या मुलाने हल्लीच त्यांना माहीमला एक २-बेडरूमची जागा घेऊन दिली होती. रांगणेकर काकांचा मुलगा अमेरिकेत होता. एम.आय.टी. ला Computer Science मध्ये एम. एस. करून त्याला याहू मध्ये नोकरी लागली होती. काही वर्षे नोकरी करून आता तो लग्नासाठी भारतात येणार होता.
मी आणि आई गप्पा मारत बेडरूमच्या खिडकीतून पाहत होतो तोच रांगणेकर काका खाली दिसले. मध्यम बांधा, पिकलेले कुरळे केस आणि डोळ्यांवर बायफोकल चष्मा.
“काय म्हणतोस विजय? कशी चालली आहे लग्नाची तयारी?” रांगणेकर सुटकेचा निःश्वास टाकत म्हणाले, “हो. झालंय आता सगळं जवळजवळ. एकदा कॅटेररकडे जाऊन येऊया. त्यांनी खिशातून एक लिफाफा काढून बाबांना दिला आणि म्हणाले, “हा घे इनस्टॉलमेंटचा चेक.” बाबांनी आश्चर्याने पाहून म्हटले, “अरे, दोन दिवसांपूर्वीच नाही का दिलास! ”
“अं...अरे हो...बघ ना! एवढी बिलं, चेक लिहित असतो की लक्षात नाही राहिलं.”
“असू दे. होते गडबड कधीतरी”. बाबा म्हाणाले.
रांगणेकर काकांचे चौकोनी कुटुंब. एक मुलगा,मुलगी आणि पत्नी शैलजा.त्यांची परिस्थिती कोणत्याही मध्यमवर्गीय कुटुंबासारखी. सगळा जन्म गिरगावातल्या १०X१० च्या दोन खोल्यांमध्ये गेला.उपनगरात जागा घ्यायची चाललं होत पण एकट्याचीच नोकरी आणि नंतर श्रेयसला एम. एस. करायला पाठवायचे म्हणून लांबणीवर गेले.रिडेवलपमेंट च्या आशेवर राहिले पण पुढे काही होईना. शेवटी श्रेयसने माहिममध्ये पारिजात सोसायटीत टू बीएचकेचा फ्लॅट बुक करून टाकला. १ कोटी दहा लाख किंमत तेव्हा फार मोठी वाटली होती खरी .पण श्रेयसला आई बाबांना आता तरी जरा सुखसोयी मिळाव्यात अशी इच्छा होती. रांगणेकर काकांनी खूप नको नको केले होते पण श्रेयसने ऐकले नव्हते.
श्रेयस आठवड्याने आला. आमच्या घरी त्याला साग्रसंगीत केळवण वगैरे झाले.दुसऱ्या दिवशी नेहमीप्रमाणे आई दुपारी जरा पेपर चाळत सिरीयल बघत बसली होती तोच दाराची बेल वाजली. सविता भांड्याला आली असणार असा विचार करून आईने दार उघडले तर दारात चक्क बाबा ! आई काळजीने म्हणाली, “तब्बेत बरी आहे ना ? मगाशी फोनवर काहीच बोलला नाहीत.”
“दार उघड आधी. आत तरी येऊ देत!”
बाबा ताडकन आत आले व व कपाटात काहीतरी शोधू लागले. आईने पाण्याचा पेला पुढे केला. बाबा घोट घेत म्हणाले, “ अगं, रांगणेकरचा पत्ता नाहीये.”
“म्हणजे ?”
“अगं, सकाळी साडेसातला वरळीला बहिणीकडे चांदीची भांडी घ्यायला गेला तो अजून आला नाही. बाबा सांगू लागले.
“तिथून परस्पर कुठे जाणार होते का? ”.
“नाही.”
“पावणेदहाच्या सुमारास बहिणीचा फोन आला होता की रांगणेकर मोबाईल इथेच विसरला. सव्वानऊ-साडे-नऊच्या सुमारास निघाला म्हणे.” बाबांनी फोनची एक जुनी डायरी घेतली व लगेच रांगणेकरकडे निघाले.
रांगणेकरच्या घरी गेले तर सर्वत्र शांतता व सर्वांचे चेहरे चिंतातूर.
“भाऊजी, काहीही सुचेनासे झाले आहे. हे नं सांगता असे कुठेच जात नाहीत.” शैलजा काकूंचा आवाज कातर झाला होता. डोळ्यांच्या कडा किंचित ओल्या..
“वहिनी, असा धीर सोडू नका. करुया आपण काहीतरी.” अशोक काका म्हणाले.
बाबा श्रेयसला म्हणाले, “चल, आधी आपण वरळी च्या बस स्टॉप ला जाऊन येऊ कुठे काही अपघात
वगैरे झाला होता का ते बघू, चौकशी करून येऊ”.
वरळीला जाऊन चौकशी केली, पण काही बातमी नव्हती. अशोक काकांनी घड्याळात पहिले. पावणेपाच. हे जरा संकोचत बोलले,”एक सुचवू का? “आपण नायर, के.ई.एम. व इतर ठिकाणी चौकशी केली पाहिजे”.
अशोक काका व रांगणेकर काकांचे मेहुणे नायरला गेले. बाबा आणि श्रेयस सायन व के.ई.एम. ला एकामागुन एक जाणार होते.नायरला कोणतीही अशी अपघाताची ची केस आज आली नव्हती. श्रेयस व बाबा नंतर के.ई.एम. ला गेले. तिथे casualty मध्ये श्रेयस ने पटापट वडिलांचे वर्णन केले. तेव्हा एक नर्स म्हणाली,
“ सकाळी एक माणूस आयसीयू मध्ये admit झालाय खरा. क्रिटीकल आहे. श्रेयसच्या काळजाचा थरकाप उडाला.पायातली शक्ती गेल्यासारखे झाले. तो झरझर त्या आयसीयू च्या रूम जवळ गेला व काचेच्या छोटया खिडकीतून आत पहिले पण लगेच सुटकेचा निः श्वास टाकला. दुसरेच कोणीतरी होते.
पुढे इतर अनेक हॉस्पिटल्स मध्ये चौकशी, नातेवाईकांना फोन झाले.पोलीस कम्प्लेंट पण केली.काहीच पत्ता नव्हता.
अशोक काका, रांगणेकरांचे मेहुणे त्यांच्या घरी परतले.श्रेयस व बाबा पण आता शिवाजी पार्क पोलीस स्टेशन हून माहीमला जायला टॅक्सी बघू लागले. अकरा वाजून गेले होते. ट्राफिकचा गजबजाटही आता कमी झाला होता. कधी नव्हे ती पटकन टॅक्सी मिळाली. दोघेही टॅक्सीत बसले व टॅक्सी निघाली. टॅक्सी वीर सावरकर रोड ला आली. ती रात्रीची शांतता आता भयाण वाटू लागली होती. श्रेयस च्या मनात कसले कसले विचार आले, “किडनॅपिंग, खून वगैरे तर नाही ना...”.तो विचारात होता तोच समोरून एका बसच्या होर्न ने लक्ष वेधले. बाबांनी सुद्धा सहज बसकडे पाहिले आणि नंतर स्टॉपकडे तोच अंगावर वीज पडल्यासारखे दोघे टॅक्सीवाल्याला म्हणाले “रुको !!”. आणि टॅक्सी थांबताच दरवाजे उघडून समोरच्या स्टॉपकडे धावत सुटले. समोर स्टॉप वर चक्क रांगणेकर काका उभे होते, बसमध्ये चढण्याच्या तयारीत. बाबा ओरडले, “रांगणेकर!!!”.रांगणेकर काकांनी आश्चर्याने वळून पहिले, सहजपणे, काहीही विशेष न झाल्यासारखे. श्रेयसच्या पाणावलेल्या डोळ्यांकडे काहीश्या प्रश्नार्थक नजरेने.
श्रेयस बाबांना मिठी मारून रडू लागला होता. बाबांनी विचारले, “अरे, होतास कुठे इतका वेळ आणि या स्टॉप वर काय करतोयस?”
“घरी येत होतो.”
“आणि या स्टॉप वरून काय बस पकडतोयस ...वरळीला जाणारी ?”
“अरे हो ,की!” रांगणेकर काका म्हणाले. विचित्र वागणं होतं त्यांचं.
श्रेयसने पटकन घरी फोन करून बाबा सुखरूप असल्याचे कळवले.
“तुम्ही आता जा घरी. उद्या करतो मी फोन”, म्हणून बाबा थोडेसे गोंधळलेल्या मनस्थितीत घराच्या दिशेने जाऊ लागले.
दुसऱ्या दिवशी बाबांनी फोन केला तेव्हा श्रेयस नीटसे काही बोलला नाही. नंतर त्याचा २-३ दिवसांनी फोन आला होता. तो जरासा संकोचून म्हणाला, “त्या दिवशीचा बाबांचा वागणं विचित्र वाटला असेल तुम्हाला. त्यांची तब्बेत बरी नाही. आम्ही हा सर्व प्रकार मामांना सांगितला तेव्हा ते म्हणाले, “तुम्ही सायकॅट्रिस्टची भेट घ्यायला हवी. आम्ही एका सायकॅट्रिस्टला भेटलो.त्यांनी काउनसेलिंग नंतर सांगितले, “ह्यांनी कसलातरी जबरदस्त धसका घेतलाय. बहुदा त्या लोनच्या हफ्त्यांचा. त्याच्याबद्दल वारंवार सांगत होते. त्यातूनच आता हा भ्रमिष्टपणा, loss of touch with reality, trance behaviour वगैरे प्रकार होत असावेत. ”
सध्या रांगणेकर काकांची ट्रीटमेंट चालू आहे. त्यांना घरातले आता कुठेही एकटे सोडत नाही. श्रेयसचे लग्न व्यवस्थित पार पडले. लग्नाहून घरी आलो तर हा सगळा प्रकार मला परत परत आठवत राहिला. मी मनात म्हटलं, त्या दिवशी काका स्टॉप वर पटकन उभे आहेत हे लक्षात नसते आले तर...!