.
.
ररा, तुमच्या कवितेने पुन्हा
ररा, तुमच्या कवितेने पुन्हा नागराज मंजुळेंची मुलाखत आठवली :) मुक्तांगणचा संघर्ष सन्मान पुरस्कार यावर्षी त्यांना मिळाला आहे. त्यांच्याविषयी माहिती सांगताना ते पारधी समाजाचे आहेत असा उल्लेख झाला. ती चुक लक्षात आणुन देत त्यांनी सांगितले की ते वडार समाजाचे आहेत. पुढे अतिशय मार्मिकपणे म्हणाले कि हि चुक अशीच व्हावी. अशीच होत जावी. जातींचा उल्लेख चुकत रहावा. शेवटी सारे एकमेकात मिसळुन जावे आणि जात राहुच नये.
फार वेगळ्या तर्हेची मुलाखत होती ती. इतकं प्रांजळपणे बोलणारा माणुस क्वचितच पाहिलाय.
कडक कपड्यातले काही लोकही विहीरीवरती आले,
पॉपकॉर्नच्या पुडीसोबत थोडे त्यांनीही येन्जॉय केले,
थोड्या वेळात वैतागले, म्हणे वेळ साला फुकट गेला
याच्या पेक्षा ढिशुम ढिशुम पिक्चर असता पायला
शालू बी साली चिकणी नाय, एक लवसीन बी नाय
चंक्याची असली खडकाळ विहीर पायची काय?
या ओळींसाठी आपल्याला दंडवत :)
आजच सिनेमा बघून आलो आणि
आजच सिनेमा बघून आलो आणि पुन्हा ही कविता वाचली. सगळे संदर्भ लागले. नागराज मंजुळेंना ही कविता जरूर पाठवा. सिनेमा पाहून ते वास्तव शब्दांत मांडावंसं वाटणं आणि इतक्या समर्थपणे ते मांडणं ही उत्कृष्ट दाद आहे.
बाकी ते कडक कपड्यातले विहिरीवर आलेले लोक दुर्दैवाने मलाही भेटले. मोडलेलं स्वप्न वाहनावर लादून घेऊन हताशपणे जड पावलं टाकत परत येण्याच्या सीनमधूनही त्यांना काहीतरी कॉमेडी दिसायला हवं होतं, त्यांनी शोधलं आणि त्यांना सापडलंही. कारण खदाखदा हसण्याचे आवाज येत होते.
धन्यवाद राजेश
मोडलेलं स्वप्न वाहनावर लादून घेऊन हताशपणे जड पावलं टाकत परत येण्याच्या सीनमधूनही त्यांना काहीतरी कॉमेडी दिसायला हवं होतं, त्यांनी शोधलं आणि त्यांना सापडलंही. >> अडचण हीच आहे. चित्रपटात काय दाखवावे हे आम्हीच सांगणार, कुठल्या विषयावर चित्रपट काढूच नयेत इतक्या टोकालादेखील जाणार आम्ही, मग आम्हाला जे पसंत नाही ते प्रकाशित/प्रसारित होताच कामा नये हा उद्दामपणाही आम्ही मिरवणार. दुसरीकडे प्रत्यक्ष चित्रपटात, कथेत प्रत्यक्षात काय आहे यापेक्षा 'काय आहे असे मला वाटते' यावरच आम्ही आहे असे समजून तसे एन्जॉय करणार, इतरांनी ते तसेच पहावे हा आग्रहही धरणार. एकुणात काय तर समोरच्याला काय म्हणायचे/सांगायचे आहे हे महत्त्वाचे नाही, आम्ही ते ऐकणार नाही आणि आसपासच्या इतरांना ऐकू देणार नाही. आम्हालाच काय ते सारे बरोब्बर समजले आहे नि तेच सार्यांनी ऐकले पाहिजे हा उद्दामपणाही जोडीला असणार.
आणि हे दुराग्रह सामान्य प्रेक्षकांपुरते मर्यादित आहेत असंही नाही.
दुसरीकडे प्रत्यक्ष चित्रपटात,
दुसरीकडे प्रत्यक्ष चित्रपटात, कथेत प्रत्यक्षात काय आहे यापेक्षा 'काय आहे असे मला वाटते' यावरच आम्ही आहे असे समजून तसे एन्जॉय करणार, इतरांनी ते तसेच पहावे हा आग्रहही धरणार.
एका पातळीवर शेवटी काय आहे असं मला वाटतं, हेच असतं. कारण प्रत्यक्ष सत्य किंवा अॅब्सोल्यूट सत्य हे विज्ञानात असलं तरी कलानुभवात मला काय वाटलं हेच महत्त्वाचं ठरतं. तेव्हा एका मर्यादेपर्यंत प्रतीतात फरक असतो, आणि असावाही - त्याशिवाय कलानुभव भरीव होणार नाही. मात्र आपली अनुभूती इतरांवर लादणं योग्य नाही.
प्रेक्षकांची ही वागणूक काहीशी बेशिस्त ड्रायव्हिंगसारखी वाटते. रस्ते आहेत म्हणजे सर्वजण एकाच ठिकाणी पोचतात असं नाही. पण त्या त्या मार्गावर सर्वसाधारणपणे सर्वजण लेनमध्ये राहिले तर ड्रायव्हिंग सगळ्यांसाठीच सुखकर होतं. मला वाटतं ही शिस्त यायला ड्रायव्हर्सच्या काही पिढ्या जाव्या लागतील.
आणि हे दुराग्रह सामान्य प्रेक्षकांपुरते मर्यादित आहेत असंही नाही.
सामान्य प्रेक्षकांपलिकडे कुठच्याही 'सेनां'चे लोक अर्थातच अशी मुस्कटदाबी करून आपलं म्हणणं लोकांवर लादतातच.
सापेक्ष अपेक्षा
>> चित्रपटात काय दाखवावे हे आम्हीच सांगणार, कुठल्या विषयावर चित्रपट काढूच नयेत इतक्या टोकालादेखील जाणार आम्ही, मग आम्हाला जे पसंत नाही ते प्रकाशित/प्रसारित होताच कामा नये हा उद्दामपणाही आम्ही मिरवणार. दुसरीकडे प्रत्यक्ष चित्रपटात, कथेत प्रत्यक्षात काय आहे यापेक्षा 'काय आहे असे मला वाटते' यावरच आम्ही आहे असे समजून तसे एन्जॉय करणार, इतरांनी ते तसेच पहावे हा आग्रहही धरणार. एकुणात काय तर समोरच्याला काय म्हणायचे/सांगायचे आहे हे महत्त्वाचे नाही, आम्ही ते ऐकणार नाही आणि आसपासच्या इतरांना ऐकू देणार नाही. आम्हालाच काय ते सारे बरोब्बर समजले आहे नि तेच सार्यांनी ऐकले पाहिजे हा उद्दामपणाही जोडीला असणार.
आणि हे दुराग्रह सामान्य प्रेक्षकांपुरते मर्यादित आहेत असंही नाही.
हलक्याने घ्यायचा प्रतिसाद : रोख तथाकथित विचारजंती समीक्षकांकडे आहे की काय? ;-)
गंभीर प्रतिसाद : पण एकाच कलाकृतीकडे वेगवेगळ्या अंगांनी पाहता येतं आणि आस्वादात रुचिर्भिन्नता अंतर्भूत असते त्यामुळे कोणाला काय आवडतं ह्यात सापेक्षता असते हे लक्षात घेऊन मग आपण ह्या बाबतीत काय करू शकतो? संगीत-नाटक-सिनेमासारख्या सामूहिक आस्वादाच्या कलांच्या बाबतीत इतरांच्या आस्वादात आडकाठी उत्पन्न होईल असं वर्तन करू नये एवढी तरी अपेक्षा निदान बाळगता यावी.
फँड्री:इतके कौतुक कशाला?
फँड्री:इतके कौतुक कशाला? उत्तर- ज्या लोकांना तो आवडला तो ते व्यक्त करण्यासाठी. जी गोष्ट आवडली त्या गोष्टीचे कौतुक करणे हा मानवी अभिव्यक्तीचा भाग आहे. आता का आवडला याचे समोरच्याला पटेल असे उत्तर मिळू शकत नाही. एखाद्याला बोंबील आवडते तर एखाद्याला नाही आवडत.मी फॆन्ड्री पाहिला मला आवडला. मी त्यात उच्च अभिरुची मूल्य वगैरे शोधत बसलो नाही. करमणूक झाली. ;तो काही समाज बदलवण्याच्या हेतुने निर्माण केलेला प्रबोधनपट नाही असे 'मला' वाटते. मी खेड्यात लहानाचा मोठा झालो. यामुळे कदाचित तो मला जवळचा वाटला असेल.
ज. ब. र. द. स्त.
सगळं वाचत असताना मुखपृष्ठावरची ही कविता पूर्ण वाचायचीच राहिली. कदाचित तिच्या शीर्षकामुळे माझा सबकॉन्शस तिला निकालात काढून, स्टीरीओटाईप करून मोकळा झाला असावा.
माझ्या सबकॉन्शसकडून इतकी घनघोर चूक याआधी झालेली नाहीये.
कविता, अत्यंत आशयघन, रुपके ह्यांचा अतिशय अप्रतिम वापर करून जी घट्ट बांधलेली आहे, त्यात एकही अक्षर इथेतिथे झालेलं नाही, ना त्यातून कवितेचं यमक तुटलंय. चित्रपटाचा इतका सुंदर सारांश दुसरीकडे कुठेही पहायला मिळणार नाही. थोडं ज्वालाग्राही बोलायचं झालं तर जनरली अशा कवितांना एक 'अगतिक' टोन असतो, जो इथे कणमात्रही दिसत नाही. कवितेची अतिशय थेट, आणि रोखठोक भाषा तिच्या अलंकारिक सौंदर्याला कुठेही बाध आणत नाही. हा एक मुद्दा फार म्हणजे फारच अभावाने आढळतो. अजी़म नवाज राही ह्यांनी सुरु केलेल्या 'कल्ट'ची ही कविता प्रतिनिधी म्हणता येईल.
:-(
:-( :-(