ऐसीवर दिसून येणाऱ्या काही प्रवृत्ती
'आमचा ब्राह्मणांना विरोध नाही, तर ब्राह्मणी प्रवृत्तीला आहे' अशा प्रकारची विधानं आपण ऐकलेली आहेत. यात अर्थातच व्यक्तिगत, जातीविषयक रोख नाही असं म्हणत तेच नाव वापरण्याची सोय असते. ऐसीवर जरी ब्राह्मणी प्रवृत्ती दिसत नसल्या तरी इतर अनेक अशा प्रवृत्ती दिसतात. त्यातल्या बहुतांशी ऐसीसाठी हानिकारक आहेत. त्यांचा विरोध करण्यासाठी त्या आधी समजून घेण्याची गरज आहे. तसंच या डॉमिनेट करणाऱ्या प्रवृत्तींना तोंड देण्यासाठी काही मोजक्या सुष्ट प्रवृत्ती कार्यरत आहेत. त्यांचीही माहिती करून घेतल्यास ऐसीचा बचाव करणं शक्य होईल. म्हणून मी काही प्रवृत्ती इथे मांडतो आहे.
चिंजीय प्रवृत्ती - एकेकाळी सर्व प्रकारच्या पुरोगामीपणाला सरसकट चिंजीय प्रवृत्ती असं नाव होतं. आता हळूहळू पुरोगामीपणाच्या प्रॉब्लेमांचे वेगवेगळे पदर दिसून येत आहेत. पुरोगाम्यांचं ऐसीवर डॉमिनेशन असल्यामुळे अर्थातच चिंजीय प्रवृत्तीही ऐसीवर डॉमिनेट करते. चिंजीय प्रवृत्तीचे लोक अधार्मिक, नास्तिक, सेक्यूलर, पुरोगामी, स्वतःचा सोडून दुसर्‍याचा धर्म जास्त समजून घेणारे, कामापेक्षा जास्त सहिष्णू, अहिंसावादी इ इ असतात. असल्या प्रवृत्तीपोटीच सेक्युलरिझमच्या नावाखाली भारतीय संस्कृतीचं ऑप्रेशन होतं. या प्रवृत्तीच्या लोकांना गीता आणि शिक्षण याचा काय संबंध आहे हे बिलकुल लक्षात येत नाही. सुदैवाने असल्या चिंजीय लोकांना त्यांची जागा दाखवून देण्यासाठीच मोदी सरकार आलेलं आहे. जनतेने चिंजीय लोकांच्या चिंध्या व्हाव्यात असाच कौल दिलेला आहे.
ऋषिकेशीय प्रवृत्ती - संतुलनाचा अत्याग्रह म्हणजे ऋषिकेशीय प्रवृत्ती. ऐसीवर डॉमिनेट करणाऱ्या पुरोगामी लोकांपैकी अनेकांत ही दिसते. ही फारच गहन प्रश्नांनी बुजबुजलेली आहे. जर कोणाला असंतुलित वागायचं असेल तर या प्रवृत्तीच्या लोकांना अकारण प्रॉब्लेम निर्माण होतो. मग ते संघामध्ये स्त्रियांना स्थानच नाही वगैरेबद्दल तक्रार करतात. आता पुरुषांनी एकत्र येऊन आपापल्यात झक मारली तर काय बिघडलं? स्त्रियांनी एकत्र येऊन पुरुषांशिवाय झक मारावी की! आता फक्त पुरुषांनी आणि फक्त स्त्रियांनी आपापल्यात जी झक मारली तीही एका मर्यादेपर्यंतच असावी, नाहीतर पुन्हा प्रॉब्लेम होतो, हेही या ऋषिकेशीय प्रवृत्तीवाल्यांना समजत नाही. शिवाय एका दुटप्पीपणाबद्दल तक्रार करून इतर बाबतीत दुटप्पीपणा रेकमेंड करायचा हा मेटा-दुटप्पीपणा ही तर या प्रवृत्तीधारकांची ख्यातीच.
घासकडवीय प्रवृत्ती - सत्य म्हणजे विदा आणि विदा म्हणजेच सत्य असं आंधळेपणाने मानणाऱ्या लोकांची प्रवृत्ती म्हणजे घासकडवीय प्रवृत्ती. भारताचा भूतकाळ हा तेजस्वी होता, आत्ताच्या काळाच्या कैक पटीने चांगला होता हे उघड सत्य नाकारण्यासाठी ते डोळ्यांवर विदा-आलेख-सारिणींच्या पट्ट्या बांधून बसतात. इतिहासात गार्गी मैत्रेयी होत्या, सुवर्णयुग होतं, नालंदासारखी विद्यापीठं होती, उघड्यावर रत्नांचे बाजार भरवण्याइतकी सुबत्ता होती हे माहीत असूनही भारताची खरी प्रगती कशी गेल्या शंभरेक वर्षांतच झालेली आहे अशी धूळफेक ते लोक काहीतरी आकडेवारीच्या आधारे करू पाहतात. चिंजीय आणि ऋषिकेशीय प्रवृत्तींना ते या रीतीने तात्त्विक पाया देतात.
अदितीय प्रवृत्ती - जिकडेतिकडे विनाकारण स्त्रीवाद आणणाऱ्या व्यक्तींची प्रवृत्ती ही अदितीय प्रवृत्ती. पुरुषांनी काहीही म्हटलं की ते स्त्रियांच्या विरोधातच कसं आहे हे सिद्ध करून दाखवण्याची अदितय प्रवृत्तीवाल्यांना सवय असते. स्त्रिया भलतेसलते कपडे घालून पुरुषांना बलात्कार करण्यासाठी उद्युक्त करत नाहीत वगैरे भोळसट कल्पनांवर अदितीय प्रवृत्तीचे लोक विश्वास ठेवतात. संघात स्त्रियांना स्थान नाही याबद्दल तक्रार करण्यात त्या ऋषिकेशीय प्रवृत्तीचे हात बळकट करतात. बहुधा संघात जाण्याची बाळपणापासूनची सूप्त मनीषा कधीच पुरी होऊ न शकल्यामुळे अशांचा संघावर राग असतो आणि वेळोवेळी त्या तो दाखवून देतात.
अजोईय प्रवृत्ती - वर मांडलेल्या चिंजीय, ऋषिकेशीय, घासकडवीय आणि अदितीय प्रवृत्तींपासून ऐसीकरांचं रक्षण करण्यासाठी दंड थोपटून उभ्या राहणाऱ्या नाइट इन शायनिंग आर्मरवाल्यांची प्रवृत्ती म्हणजे अजोईय पद्धती. अशा प्रवृत्तीचे लोक एकांडे शिलेदार असतात, आणि त्यांना बिचाऱ्यांना इतर प्रवृत्तींचं डॉमिनेशन सहन होत नाही. म्हणून वारंवार आवाज उठवण्याची त्यांना गरज वाटते. असं झालं की चिंजीय प्रवृत्तीचे लोक त्यांना 'तुम्हीच जास्त बोलता तेव्हा तुमचंच डॉमिनेशन नाही का?' असे खवचटपणाखाली व्यक्तिगत टिप्पणी दडवत विचारतात. भारताचा आधीच उज्ज्वल असलेल्या इतिहासावर आणि तेजस्वी संस्कृतीवर फ्लॅशलाइट टाकून ती ऐसीकरांना स्पष्टपणे दाखवण्याचं काम अजोईय प्रवृत्तीचे लोक करतात.
हा झाला काही प्रवृत्तींचा वरवरचा आढावा. वाचकांनी या प्रवृत्तींचे बारकावे अधिक स्पष्ट करावेत, तसंच इतर प्रवृत्तींची (जसे की थत्तीय, मेघनीय, बॅटीय...) यात भर घालून सम्यक चित्र निर्माण करायला मदत करावी असं मी आवाहन करतो.
ऋषिकेशीय प्रवृत्ती तर आत्ता
ऋषिकेशीय प्रवृत्ती तर आत्ता आत्ता आयडेंटिफाय झाली आहे. चिंजीय प्रवृत्तीबद्दल चर्चा गेले काही आठवडे सुरू आहे. पण घासकडवीय प्रवृत्तीचा सर्वात आधी - कित्येक महिन्यांपूर्वी मेंशन झाला होता हे मी दाखवून देऊ इच्छितो. अदितीय प्रवृत्तीला ते नाव दिलं गेलं नव्हतं, पण त्याविरुद्ध तक्रार कायमच होत राहिलेली आहे. तेव्हा तुम्हीच लायनीत सर्वात मागे उभे राहा मुकाट्याने.
http://www.aisiakshare.com/no
http://www.aisiakshare.com/node/2159
अदितीय प्रवृत्ती शब्द हा देखिल फार जुना आहे.
------------------------------------------
लोक गंभीरतापूर्वक निवडणूकीची चर्चा करत असताना बाईसाहेब मी २३ क्रमांकाच्या उमेदवाराला, मनात एक रँडम नंबर आवडला म्हणून, मत देऊन आले असे म्हणाल्या होत्या. त्या विक्षिप्तपणाच्या वागण्यावरून ती प्राचीन संज्ञा वापरात आहे.
हॅ.. तिथे निव्वळ एका घासकडवीय
हॅ.. तिथे निव्वळ एका घासकडवीय फंक्शनविषयी लिहिलंय. तोही ओझरता उल्लेख. त्यानंतर त्यावर अभ्यास वगैरे कै नैये. आणि एका फंक्शनवरून अख्ख्या प्रवृत्ती विषयी काहीच सांगता येणार नाही. कारण मुळात अशी प्रवृत्ती अस्तित्त्वातच नव्हती. काल झालेल्या जळफळाटानंतर ती जन्माला घालण्याचा हा कुटील अट्टहास आहे!
ऋषिकेशीय प्रवृत्तीवर जूनपासून मंडळींचा प्रकट सखोल अभ्यास चालु झाला आहे (त्याआधी गुप्तपणे अभ्यास होत होता ते सोडाच). त्यानंतर काही खाजगी व जाहिर कट्ट्यांमध्ये ऋषिकेशीय प्रवृत्तीवर तासा-तासाचे परिसंवाद झालेत. असा अभ्यास ६-७ महिने केल्यावर कुठे काल त्याला थोडीश्शी डिफाईन करण्यात कसंबसं शक्य झालंय (ती डेफिनेशन किती योग्य आहे ते गुलदस्त्यातच आहे ते सोडून द्या) !
थत्तीय आणि बॅटीय प्रवृत्तीचं
थत्तीय आणि बॅटीय प्रवृत्तीचं वैशिष्ट्य म्हणजे या प्रवृत्तीच्या व्यक्ती या आपल्यातल्या आहेत असं वाटू लागावं तोच त्या असे काही प्रतिसाद देतात की शंका वाटावी. [थत्तीय आणि वॅटीय या एकाच स्पीशी मध्ये टाकायला हरकत नाही].
म्हणजे हा मनुष्य स्त्रीवादी आहे असं वाटायला लागावं तर तो एकदम विरुद्ध प्रतिसाद द्यायला सुरुवात करतो. [अशा लोकांना मराठीत व्हिम्झिकल म्हणतात].
रॅशनल लोक व्हिम्जिकलच असतात.
रॅशनल लोक व्हिम्जिकलच असतात. प्रत्येक शाखेतलं बरंच काही मान्य करण्यासारखं असतं आणि एका मर्यादेपलिकडे प्रिय शाखेची विचारसरणी देखिल असमर्थनीय वाटते. मग हे लोक इगो साठी तेच तेच राग आळवत नाहीत. म्हणून अस्थानी भाजपद्वेष, संघद्वेष सोडला तर थत्ते बरेच संतुलित आहेत.
भिन्न भिन्न प्रकारच्या
भिन्न भिन्न प्रकारच्या सुदिनांची वाट पाहणे देखिल ऋषिकेशीय वृत्तीत येते. उदा. बायकांवर* ओरडू नये (च्यायला काय माफक अपेक्षा आहे.) हे ज्या दिवशी भारतीय मस्तावलेल्या पुरुषांना कळेल तो सुदीन.
* 'प्रत्येकाने आपापल्या बायकोवर' चे अनेकवचन. च्यायला, भाषेची दौर्बल्ये फार.
http://www.aisiakshare.com/no
http://www.aisiakshare.com/node/3109?page=1
वर गब्बरीय संकल्पना हा शब्द वापरण्यात आला आहे.
गब्बरीय वृत्ती - लिंकांचा
गब्बरीय वृत्ती - लिंकांचा भडीमार करणे, प्रत्येक गोष्ट (जड = फ्लाईट मधील recliner space अथवा संदिग्ध = फ्लाईटची सुरक्षा) पैशात मोजणे, पैसेवाल्यांची/कंपन्यांची /उद्योजकांची तळी सदैव उचलून धरणे अशा काही वृत्ती गब्बरीय वृत्तीचे कॉर्नरस्टोन आहेत.
Not getting worked up, अर्थात शांतपणे (taking own sweet time) प्रत्युत्तर देणे ही संतुलित प्रवृत्ती त्यात येते.
हां अजुन एक - समोरचा नंतर काय बोलणार आहे याचे विश्लेषण आधीच स्वतः करुन ते मांडून समोरच्याची बोलतीच बंद करण्याची (कन्या राशीय* - ओव्हर-अ‍ॅनॅलिसिस) प्रवृत्ती ;)
* गब्बरची रास कन्या आहे अथवा नाही हे माहीत नाही. तेव्हा आडाखे/निष्कर्ष-उड्या (jumping the conclusion) मारु नयेत
सर्वांशी, इन्क्लुडिंग कट्टर
सर्वांशी, इन्क्लुडिंग कट्टर विरोधी प्रतिसाद, तात्काळ सहमत होणे आणि झडझडून एकदाही न भांडणे या प्रवृत्तीला अपुलीय प्रवृत्ती म्हणावे.
वरीलपैकी सर्वांशी तत्काळ सहमत होण्याचा भाग वगळून उरलेल्या प्रवृत्तीला गवीय प्रवृत्ती म्हणावे.
असे सुचवून पाहतो.
शिवाय चिंजीय प्रवृत्तीमधे निरीक्षणप्रियता (काही असंस्कृत लोक याला गालातल्या गालात हसत तमाशा पाहणे असे म्हणतात.. ) हा गुण नोंदवण्याचे राहून गेलेय तेही करतो. ;)
नवीबाजू ही प्रवृत्ती मात्र डिफाईन करण्यास सर्वात अवघड आहे. कारण मुळात 'न'वी बाजू याचे यान्त रुप 'न'वीबाजूय होते नवीबाजीय की अन्य काही, हे स्पष्ट नाही. म्हणजे आयडी घेण्यातच चतुराई अन दूरदृष्टी दिसतेय..
शिवाय ते रोज प्रवृत्तीचा फ्लेवर बदलता ठेवण्यात यशस्वी असल्याने नेमके चिमटीत सापडत नाहीत.
+१०००००
शिवाय चिंजीय प्रवृत्तीमधे निरीक्षणप्रियता (काही असंस्कृत लोक याला गालातल्या गालात हसत तमाशा पाहणे असे म्हणतात.. पण ते असंस्कृत असल्याने लक्षात घेण्याचे कारण नाही) हा गुण नोंदवण्याचे राहून गेलेय तेही करतो.
प्रचंड सहमत!
- (गालातल्या गालात हसणारा) सोकाजी
रोचक!
वाहव्वा! गुर्जींना कोणीतरी अभ्यास वाढवा असे सांगितले जाण्याचा सुदिन पाहणे नशिबात होते तर! ऋषिकेशीय प्रवृत्तीची विजय असो! :)
अभ्यास वाढवा असे का? तर अदितीय प्रवृत्तीमधे बलात्काराचा उल्लेख आणि त्या संदर्भात फक्त कपड्यांचाच आलेला उल्लेख अभ्यास कमी पडल्याचे द्योतक आहे. बलात्कारित स्त्री१ आणि तिचे दारु प्यायलेले असणे ह्याचा अन्योन्य संबंध जोडणार्‍या प्रवृत्तींवर केलेले घणाघाती लत्ताप्रहार यांचा उल्लेख नसल्याने त्या प्रवृत्तीला योग्य न्याय दिला गेला नसल्याचे नम्रपणे नमूद करतो.
- (नम्र प्रवृत्तीचा) सोकाजी
--------------------------------------------------------
१ इथे अबला असा शब्दप्रयोग वापरणार होतो पण तो अदितीय प्रवृत्तीचा व्यत्यास असल्याणे टाळून त्या प्रवृत्तीचा अभ्यास असल्याचे नम्रपणे नमूद करतो
चिंज प्रामाणिकपणे मोदी सरकार
चिंज प्रामाणिकपणे मोदी सरकार फडतूसांचे कल्याण करील याबद्दल आशावादी आहेत असे म्हणाले आहेत. त्यामुळे आकस, पूर्वग्रहदोष, द्वेष इ इ निर्दिष्ट करणारा चिंजीय प्रवृत्ती हा शब्द मी माझी धारणा तशी राहीपर्यंत मागे घेतो. सात्विक विरोधी भूमिका असेल तर तिचे स्वागत करायला हरकत नसावी.
मोदींचं सरकार आलं तेव्हा भलतं
मोदींचं सरकार आलं तेव्हा भलतं काही आक्रित झालं आहे, भारत एक अंधःकारमय भविष्याच्या गर्तेत फसला आहे, म्हणून एक प्रस्थापित अँटीमोदी संस्थळ म्हणून इथे माय मेल्यासारखी रडारडा अखंड चालू राहावी यासाठी प्रयत्नशील लोकांचे सुखही ३-४ मोदीच्या फॅन लोकांनी हिरावून घेतले आहे. या लोकांचे मोदी सरकारने काही चांगले केले तर तोंड कधीच उघडत नाही. मात्र कुठे काही खाट् झालं कि लगेच कावकाव चालू होते. ती कावकाव देखिल मी सुखाने करू देत नाही. म्हणून हे काँगी-सेक्यूलरी-पुरोगामी-न्यूनगंडी आळीपाळीने, मी काहीही लिहिलं तर, समजून न घेता, काहीही श्रेण्या देत असतात. ही प्रवृत्ती यांच्यापैकी कोणाच्याही नावाने खपावी.
आरामखुर्चित बसून सुपारी कातरत
आरामखुर्चित बसून सुपारी कातरत विडा रंगेपर्यँत भारदस्त विषयांत मुद्देसूद विरोधीमतखंडनावगुंठीत लेख ठोकणाऱ्यांना आणि अधुनमधून डोकावून अचरट प्रश्न विचारणाऱ्यांकडे दुर्लक्ष केल्यास समाजाची आणि विज्ञानाची अधोगती निश्चित आहे. पंचवीस हजार वोल्टच्या धोक्याच्या सुचनेच्या सहीकडे दुर्लक्ष करून तारेजवळ कोळसा करून घेण्याची प्रवृत्ती समाजात का बरे {वाईट} बळावत आहे ?
आणखी एक
आणखी एक प्रवृत्ती (नाव तुम्ही द्या) : मला कश्शातलंही काहीही कळत नाही; मी अमका लेखक वाचलेला नाही किंवा तमक्या चित्रकाराची चित्रं पाहिलेली नाहीत; मी कसल्याही विधानाच्या पुराव्याखातर काहीही विदा देणार नाही; फक्त ज्यात त्यात शेरेबाजी करण्याचा माझा हक्क मात्र जन्मसिद्ध आहे आणि तो मी बजावणारच!
सगळ्यातलं सगळं कळून घेऊन,
सगळ्यातलं सगळं कळून घेऊन, बरेच लेखक वाचून, चित्रे पाहून, समीक्षा करून, पुरावे देऊन , इ इ यातलं काहीही न करता हे कसं निरर्थक आहे हे यशस्वीरित्या मांडता येतं.
बाकी हा भला न्याय आहे. तो गब्बर म्हणतो - प्रचंड श्रीमंत असा, ज्ञानी असा नैतर आम्ही तुमची कत्तल करू. त्यातलाच प्रकार आहे हा.
ज्ञानसंपादनाचे कोणी किती कष्ट घेतले याला का मार्क्स असावेत? फायनल आर्ग्यूमेंटचे मेरिट काय हे आहे हे पहा ना.
आणखी एक प्रवृत्ती (नाव तुम्ही
आणखी एक प्रवृत्ती (नाव तुम्ही द्या) : मला कश्शातलंही काहीही कळत नाही; मी अमका लेखक वाचलेला नाही किंवा तमक्या चित्रकाराची चित्रं पाहिलेली नाहीत; मी कसल्याही विधानाच्या पुराव्याखातर काहीही विदा देणार नाही; फक्त ज्यात त्यात शेरेबाजी करण्याचा माझा हक्क मात्र जन्मसिद्ध आहे आणि तो मी बजावणारच!
१) मतदान करणे हे शेरेबाजीत मोडते काहो, चिजं ?
२) एक व्यक्ती एक मत - व त्यावर आधारित मतदान - हे केंद्रसरकारच्या अनिकविध अ‍ॅक्टिव्हिटीज बद्दल असते. केंद्रसरकार अक्षरशः दोन तिन डझन अ‍ॅक्टिव्हिटीज करते. मग मतदान करणे हे "ज्यात त्यात" शेरेबाजी करणे होते का ओ ?
मस्त टोला
मस्त टोला आहे.
==========
आमची अजून एक शेरेबाजी- चिंजंनी आपल्या समीक्षकपदाचा राजीनामा दिला पाहिजे. जो माणूस देशाचे पंतप्रधान कळकळीने स्त्रीभ्रूण हत्या करू नकात म्हणून भाऊक होऊन भीक मागताना कुत्सिततेने हसतो तो अशा निष्पक्षता आवश्यक असणार्‍या पदी विराजमान असणे योग्य आहे का?
असल्या प्रवृत्तीपोटीच
असल्या प्रवृत्तीपोटीच सेक्युलरिझमच्या नावाखाली भारतीय संस्कृतीचं ऑप्रेशन होतं.
तुमचं "ऑप्रेशन" झालंय का? हा प्रश्न सहसा 'संततीचं ऑप्रेशन' या अर्थाने विचारला जातो. तेव्हा भारतीय संस्कृतीची नसबंदी सेकुलरिझमच्या नावाखाली होते हा रोचक शोध गुर्जींनी कसाकाय लावला याचा बराच वेळ विचार केल्यानंतर ते ऑप्रेशन कोणतं, ते डोक्यात आलं.
रच्याकने :
१. चिच्चांच्या सहीतल्या गुलाबी रंगावर भुलून त्यांच्याबद्दल व
२. आमच्याबद्दलही, नाईट इन शायनिंग आर्मरने लिहिणे म्हणजे भारीच की!
प्रवृत्तीची गाडी व्हाया
प्रवृत्तीची गाडी व्हाया (मार्गे) {मेगा हाइवे} राशी जातेय हे एक बरं झालं. त्याचा फार जवळचा संबंध आहे प्रसिद्ध अथवा पौराणिकांच्या राशी माहीत नाहीत. कन्या राशीकर साहजिक आणि व्यवहारी विचार करतात. त्यांच्याकडे विनोद आणि आनंद गाळण्यासाठी (वेगळे करण्याची)एक गाळणी असते त्यातून सर्व गोष्टी गाळून उरलेल्या गोष्टींचा विचार करतात त्यामुळे यांचा बैँक बैलन्स सतत वाढत असतो.Costing अथवा Cost analysis वगैरे यांना फारच मानवते.चिवडा मिळाल्यास त्यातले काजू बेदाणे शेंगदाणे इत्यादी गाळून उरलेल्या मसाला मीठ जिरेपावडरचा कसा उपयोग करता येईल या विचाराने एक आठवडा निघून जातो.
जितके आय्डी तितक्या
'ऐसी'वरची प्रत्येक व्यक्ती ही एकेक प्रवृत्तीकारक आहे. ऐसीवर जितक्या व्यक्ती म्हणजे जितके आय्डी, तितक्या प्रवृत्ती.
(अपवादात्मकरीत्या,)अर्थात समान प्रवृत्ती राखणारे काही आय्डी आलेगेले, त्यांना गपुलीय प्रवृत्ती म्हणावे काय?
नाममात्र, बॅनमात्र, प्रतिसादमात्र अश्यांना मात्रीय प्रवृत्ती म्हणावे काय?
(No subject)
=))