Skip to main content

रेषेवरची अक्षरे दिवाळी २०११: अंक चौथा

मंडळी,

सलग चौथ्या वर्षी ’रेषेवरची अक्षरे’च्या अंकासह तुमच्या भेटीला येताना आनंद तर वाटतो आहेच, खेरीज थोडा अभिमान आणि जबाबदारीही.

इथे ’रेषेवरची अक्षरे २०११’चा अंक ब्लॉगवर आणि पीडीएफमध्येही उपलब्ध आहे.

दर वर्षीपेक्षा तिपटीनं ब्लॉग वाचूनही संकलित साहित्याचा भाग मात्र संख्येनं आणि दर्जानंही आहे तिथेच आहे, याची खंत आहेच. पण ब्लॉगरांकडून नवं काही लिहून घेण्याचा प्रयोग यंदा यशस्वी झाला आणि ’लैंगिकता आणि मी’ यासारख्या अनवट विषयावरचं साहित्य अंकात सामील करता आलं, त्याचा आनंदही आहे.

नासिक लेणी (पांडवलेणी)

सालाहण कुले कन्हे राजिनि नासिककेन
सातवाहन घराण्यातील तिसरा राजा कृष्ण सातवाहन (सिमुक सातवाहनाचा भाऊ) याचा हा नासिकचा उल्लेख असणारा सर्वात जुना ज्ञात शिलालेख. हा आहे पांडवलेणीतील १४ व्या क्रमांकाच्या लेणीत. जवळजवळ २२०० वर्ष जुना, नासिकचे प्राचीनत्व सिद्ध करणारा.

सौदा - भाग ३

सौदा - भाग १
सौदा - भाग २

"विक्रम, अरे तो ताईत का नाही तुझ्या गळ्यात?" विक्रमच्या गळ्यात ताईत न दिसल्याने कुतूहलाने अनघाने विचारलं.

"अगं त्या ताईताने त्याचं काम केलं आहे. आता त्याची गरज नाही. जे साध्य करायचं होतं ते साध्य केलं ना मी. आता फक्त परतफेड करायची आहे. तू झोप. कशाला नसती काळजी करतेस. नाहीतरी तुझा विश्वास नाहीच ना अशा गोष्टींवर. झोप हं आणि कसलीतरी भलती स्वप्नं बघू नकोस प्लीज." विक्रमने तिच्या अंगावरची चादर सारखी केली आणि अनघानेही पुढे काही न बोलता डोळे मिटले.

ग्रिव्हन्स डे

ऑफिसमध्ये बसण्यापेक्षा फिल्डवर जायला कलेक्टरांना आवडे. कमी वेळात जास्तीत जास्त गोष्टी समजून घेण्याचा खात्रीशीर मार्ग! आणि जिल्हा हा नकाशात बघण्यापेक्षा प्रत्यक्ष पाहिलेला केंव्हाही चांगला.

आज दिवाळी आहे....

आज दिवाळी आहे....

आजकाल फक्त वेगाला मह्त्त्व ;
एका क्लिकसरशी
इकडून तिकडे जाते
हवी तेवढी माहिती

मीही बरच काही पाठवते
मनात जपलेल..सातासमुद्रापलिकडे
लाईट नसतील
मोबाईलची बॅटरी चार्जड नसेल
वेळ मिळाला नसेल..
हे सर्व गृहित धरूनच

त्रास या गोष्टींचा होत नाही..
खर दु:ख होत ते मनाच दार
कितीही वेगान आणि
अनेक धडका मारल्या तरी
उघडता आल नाही याच!

आज दिवाळी आहे..
म्हणून फोन करायला हवा
कारण म्हणून किमान
फटाक्यामुळे ऐकू आल नाही
अस खर तर कुणी बोलेल!

मांगल्याचे औक्षण करूनी

ही कविता आजच इतरही संस्थळावर मी प्रकाशीत केलेली आहे. इतर ठिकाणी प्रकाशित साहित्य इथे चालणार नसेल तर संपादकांची/ संचालकांनी ही कविता काढून टाकल्यास माझी हरकत नाही.
सर्वांना दिवाळीच्या खूप सार्‍या शुभेच्छा!


मेंदी भरले पाऊल घेऊन
पहाट अवतरली..
अलगद नाजूक, धरतीवरती
चाहूल थरथरली..

जागी झाली सृष्टी सारी
ऐकून भूपाळी
निळेजांभळे क्षितिज तेव्हा
झाले सोनसळी

क्षितिजावरती डोकावुनीया
हळूच तो हसला
आळसावल्या चराचराला
सूरही गवसला

लगबग झाली दहादिशांतुन
तया पाहण्याला
ओलेत्याने सज्ज जाहल्या
जणू स्वागताला

धरतीवरती शिंपण झाले
सडा रांगोळ्यांचे

बंदा आणि खुर्दा - 1 : सबनीस!

(काही माणसं अशीच भेटतात. क्षणीक म्हणा किंवा दूरगामी म्हणा, पण प्रभाव टाकून जातात. त्या माणसांचं जागोजागच्या सामाजिक व्यवहारांमध्ये एखादं छोटंसं योगदान असतं. पण त्यासंदर्भातील बातम्यांपलीकडं त्यांचं व्यक्तिमत्त्व समोर येतंच असं नाही. किंबहुना बातम्यांतील नोंदींपलीकडं ते येत नसतंच. अशीच ही काही माणसं. वेगवेगळ्या संदर्भात प्रत्यक्ष भेटलेली. आजही आपल्या सभोवताली कुठं ना कुठं असणारी. त्यांचं योगदान बंद्या रुपयासारखं आणि तेवढंच असेल, एरवी ही माणसं खुर्द्यातच गणली जातील. पण, ती आहेत, इतकंच या लेखमालेसाठी पुरेसं आहे.)

---

अ‍ॅलेक्स ग्रे

"जे न देखे रवि" ही उक्ती केवळ कवींनाच लागू होत नसून अन्य कलाकार हे देखील स्वतःच्या अंतर्चक्षूंनी तसेच अंगभूत प्रतिभेने, या भासमय जगाच्या पलीकडील विश्वाचे विराट दर्शन आपल्याला सदैव घडवित असतात. कलाकारांची पराकोटीची संवेदनशीलता, तीक्ष्ण नीर्मीतीक्षमता, अतिंद्रिय घटना जाणून घेण्याची ताकद हे काही मुद्दे लक्षात घेता, अधिभौतिक , पारलौकीक जीवनाशी संपर्क साधणार्‍या पराकोटीच्या संवेदनशील चित्रकारांमध्ये "अ‍ॅलेक्स ग्रे" यांचे नाव गणले जावे.

जुगलबंदी

भारतीय संगीत/नृत्यामधे जुगलबंदी एक अत्यंत लोकप्रिय प्रकार आहे. जुगलबंदी ही दोन वेगळ्या संगीत/नृत्यप्रकारांत किंवा एकाच प्रकारच्या संगीत/नृत्यप्रकारात होऊ शकते. अनेकदा वाद्यांची जुगलबंदी किंवा वाद्य आणि नृत्य यांची जुगलबंदीही आपण पाहिली आहे. हिंदी चित्रपटांमधे अशा अनेक प्रकारच्या जुगलबंद्या आपण पाहिलेल्या आहेत. चित्रपटांमधे कव्वाली किंवा उत्तर/दक्षिण शास्त्रीय भारतीय नृत्यप्रकारांची जुगलबंदी जास्त प्रमाणात दिसते. कमी प्रचलित असलेली एक जुगलबंदी म्हणजे, शास्त्रीय नृत्य आणि लोकनृत्य यांची. त्याचाच एक नमुना खाली देत आहे.

सौदा - भाग २

सौदा - भाग १

दुपारी दोन घास खाल्ल्यावर अनघा बेडरूममध्ये पडल्या पडल्या पुस्तक वाचत होती. वाचता वाचता कधीतरी तिचा डोळा लागला. दुपारचे साडेतीन वाजत आले असावे. कशानेतरी अनघाची झोप मोडली. तिने डोळे किलकिले केले, हात ताणून आळस दिला आणि स्वत:ला सावरत ती उठू लागली. अचानक पलंगाच्या पायाशी कोणीतरी उभं असल्याचं तिला जाणवलं म्हणून तिने नजर वळवली.

पलंगाच्या पायथ्याशी ती कालची बाई हात पसरून उभी होती... "दे ना, देशील ना?"

आता पुढे....