एव्हिओफोबिया..

खूप वेळ एका अज्ञात बिंदूपाशी तिष्ठून झाल्यावर हळूहळू थरथरत आपलं बोईंग रनवेच्या एका टोकाकडे सरपटायला लागतं. आपली विमानातली सीट बरोब्बर मधली. खिडकीतून काही दिसत नाहीये. मधे दोन किंवा तीन माणसांची पोटं आहेत. टेकऑफची वेळ असल्यामुळे एअरहोस्टेस आपल्याला खुर्चीची पाठ खाली करुन जरा रिलॅक्सही करु देत नाहीये. आपल्याला विमानाची गच्च बंद केलेली दारं आणि लडखडत चालल्यासारखी त्याची चाल अतिशय अस्वस्थ करते आहे.

कितीतरी लोक या भीतीमुळे विमानप्रवास पूर्ण टाळतात. काहीजण शक्यतो टाळतात, आणि त्याहूनही कितीतरी पट जास्त लोक तो छातीत धडधडत असताना नाईलाजाने कसाबसा करतात.

हे सर्व ओळखीचं वाटतंय? मी मानसोपचार या दृष्टीने काहीही बोलायला सर्वस्वी अक्षम असलो तरी जरा टेक्निकल बाजूने काही प्रॉबेबल भयबिंदू काय असू शकतील आणि त्याविषयी खरीखरी माहिती कशी घेता येईल तेवढ्यासाठी हे लिहितोय. स्वतःचा विमानप्रवास जवळ आलाय हेही एक आहेच.

तर, विमान हळूहळू रांगत रनवेच्या दिशेने निघतं.. आणि अचानक "गर्रर्रर्र्क ग्रच ग्रच" असा काहीतरी विचित्र आवाज येतो. विमानाला गचका बसतो. प्रॉबेबल भयबिंदू नंबर एक. घाबरु नका. विमानाचे जमिनीवर असताना वापरण्याचे फ्रिक्शन ब्रेक्स तपासण्यासाठी दाबून बघितले जाताहेत.

विमानाच्या सामानकक्षाच्या वरच्या भागातून धूरवाफ येते आहे. भयबिंदू नंबर दोन. घाबरु नका. हवा मॉयश्चराईज करण्याचं काम चालू आहे.

शेवटी प्रचंड वेळ कुंथून विमान रनवेच्या टोकाशी पोहोचलं आहे. त्याने एकदम वेग घेतला. अर्धा रनवे होईस्तो ते हवेत वर उचललं गेलं आहे. आपला श्वास कोंडल्यागत होतोय. भयबिंदू नंबर तीन. घाबरु नका. गुरुत्वाकर्षणाचे फोर्सेस बदलल्यामुळे जडपणा आलाय. पण विमान नियंत्रित वेगानेच वर चढणार आहे. अपाय नाही.

टेकऑफनंतर लगेच विमानाच्या इंजिनचा आवाज एकदम कमी झाला.. आणि त्याची ताकदही एकदम खचल्यासारखी भासली. उफ.. इतका वेळ जोसात वर चढत होतं आणि आता लगेच वर जाण्याऐवजी फ्लॅट झालं वाटतं. जास्तीतजास्त अपघात टेकऑफनंतर लगेच होतात हे कुठेतरी वाचलेलं आहे तुम्ही. आता चांगलीच तंतरली आहे. कितवा भयबिंदू ते मोजणं सोडून द्या. घाबरु नका. एक म्हणजे विमानतळाजवळ आणि कमी उंचीवर इंजिनच्या आवाजाची लेव्हल कमी ठेवण्यासाठी ठराविक उंची गाठेपर्यंत आणि ठराविक एरिया पर करेपर्यंत बहुतांश ठिकाणी इंजिनचे पॉवर सेटिंग बदलून शक्य तितकं कमी करण्याच्या सूचना एअर ट्रॅफिक कंट्रोलनेच दिलेल्या असतात.

विमान वर जायला सुरुवात करत असतानाच खडंगखट्ट खट्ट असे आवाज झाले आणि धक्का बसला. भयबिंदू टाळा.. कारण विमानाची चाकं त्याच्या पोटात रिट्रॅक्ट झाली आहेत. तशी ती व्हायलाच हवीत. हा आवाज यायलाच हवा.

विमान जरा वर चढलं आणि "डिंग" करुन वॉर्निंग साउंड झाला. भयबिंदू. घाबरु नका. विमान १०००० फूट किंवा ठराविक उंचीवर पोहोचलं की केबिन क्रूला पायलट्स ते सांगतात. म्हणजे अनेक रिस्ट्रिक्शन्स रद्द करुन त्यांना त्यांची सर्व्हिस डिलिव्हरी सुरु करता येते. एअरहोस्टेसना ती रुटीन माहिती सांगण्यासाठी ती पहिली "डिंग" असते. इमर्जन्सीच्या सूचनेसाठी नव्हे.

"डिंग" "डिंग"चे अनेक आवाज एकामागून एक येतात. नक्कीच इमर्जन्सी. पायलट्स इतक्यांदा एअरहोस्टेसला काय सूचना देताहेत? अडचणीचीच असणार. भयबिंदू. घाबरु नका. एअरहोस्टेसला सर्व प्रवाशी आणि पायलट्ससुद्धा खूप रुटीन कारणांनी बोलवत असतात. सर्वांचा डिंग आवाज सारखाच येतो. त्यात कोणतीही इमर्जन्सी नाही.

जर्रा एका लेव्हलला विमान स्थिरावतं. टॉयलेटमधे जाऊन यावं तर लगेचच बेल्टची साईन ऑन होते. टर्ब्युलन्स लागतो. विमानाला खड्डे लागल्यासारखे धक्के बसतात. दचकत दचकत आपण खिडकीतून बाहेर पाहतो तर पंखही झटके खाताना दिसतात आणि चक्क पुठ्ठ्याप्रमाणे लपलपताना दिसतात. काडकन तुटणार की काय पंख आता या हादर्‍यांनी? प्रचंड भयबिंदू. घाबरु नका. पंखे लपलपणं नॉर्मल आहे. ते लवचिक राहतील अशाच रितीने बनवलेले असतात. तो वीकनेस नाही. कोणत्याही उच्च शक्तीच्या नैसर्गिक टर्ब्युलन्सपेक्षाही कित्येक पट जास्त शक्तीच्या कृत्रिम टर्ब्युलन्समधे कित्येक पट जास्त वेळ कृत्रिमरित्या या मटेरियलवर अत्याचार करुन त्याची टेस्ट घेतली गेलेली असते. ही मटेरियल्स त्यांच्या अपेक्षित आयुष्यापेक्षा तीनपट जास्त टिकतील अशी बनवलेली असतात. तेव्हा लपलपणं चांगलं आहे. त्यामुळे उलट तो पंख तुटण्यापासून वाचणार आहे. महापुरे इ इ.

तीसचाळीस हजार फुटांवर पोहोचल्यावर फोबियावाल्या मनाला लागणारे दोन भुंगे. एक.. विमानाचा दरवाजा या आकाशात उंचावर आत्ता अचानक उघडला तर? म्हणजे कोणीतरी चुकून उघडला तर? किंवा नीट बंदच झालेला नसेल तर आणि आपोआप उघडला तर? घाबरु नका. विमानाचे दरवाजे पूर्ण बंद झाल्याची खात्री करणे हा एकामागून एक अनेक ऑथॉरिटीजनी करण्याचा सोपस्कार आहे. एक, दोन किंवा तीनजण जरी विसरले तरी चौथा असतोच. शिवाय विमान आतून हवेने प्रेशराईज्ड ठेवलेलं असतं. साधारणतः ८००० फूट उंचीवर असलेला हवेचा दाब कायमसाठी विमानात राखलेला असतो. बाहेरच्या जवळजवळ निर्वात अवस्थेसमोर हा दाब प्रचंड असतो. आणि दरवाजाची रचना अशी केलेली असते की हे प्रेशर दरवाजावर आतून बाहेर दाब देऊन त्याला बाकीच्या केबिनशी सील करुन ठेवेल. म्हणजे दाबाने आतून बाहेर थेट न उघडता त्या दाबाने उलट आणखीन घट्ट सील बनवेल. तेव्हा विमानाचा कोणताही दरवाजा, इन्क्लुडिंग इमर्जन्सी एक्झिट्स, मर्त्य मानवाच्या शक्तीने अथवा बावळटपणाने फ्लाईट चालू असताना खुलणार नाहीत. काळजी नसावी.

भुंगा क्रमांक दोन.. इंजिन बंद पडलं तर? फिकर नॉट. तसं होण्याची शक्यता सध्याच्या जमान्यात शून्यवत् आहे कारण सर्व मॉडर्न एअरलाईनर्सना किमान दोन इंजिन्स असतात. यातलं एक इंजिन बंद पडणं हे स्टॅटिस्टिकली फार दुर्मिळ आहे. आणि दोन्ही इंजिन्स बंद पडणं, हे जवळजवळ अशक्य. इंधनच कमी भरुन पायलट्स निघाले असतील तर गोष्ट वेगळी पण तांत्रिक अडचणीमुळे दोन्ही इंजिन्स स्वतंत्रपणे बंद पडणं अशी शक्यता विचारात घेण्याइतकीदेखील नाही. आणि सर्व प्रमुख विमानं एका इंजिनवर पूर्ण प्रवास सुखरुप करण्यासाठी सर्टिफाईड आहेत. तेव्हा ऑफ ऑल फिअर्स, इंजिन्सनी दगा देणं शुड नॉट इव्हन बी लास्ट थिंग ऑन युअर माईंड. आज जमाना एकदमच वेगळा आहे या बाबतीत. खूप पुढे आलोत आपण.

लँडिंगचं उतरणं सुरु होताना पोटात गोळा येतोय.. आणि तेवढ्यात पुन्हा थडाड करुन आवाज येतो, त्यापाठोपाठ प्रचंड वार्‍यासारखा आवाज. घाबरु नका. टेकऑफच्या वेळी ती चाकं आत गेली होती ना, ती आता बाहेर सांडली. ती बाहेर आल्याने वारा त्यांना अडला आणि शिट्ट्या मारायला लागला. त्या चाकांमुळे हवेचा रोधही वाढला आणि विमानाचा वेग एकदम बदलला. हेही होणारच.. व्हायलाच हवं. हा आवाज आला म्हणजे व्हील्स डिप्लॉय झाली. काळजीचं कारण नाही.

आता खूपच सन सनन सांय सांय व्हायला लागली बाहेर. हवेचे बदलते आवाज आणि त्याचसोबत खड, खुट्ट, घुईं, गंगंगं असे खूप वेगळाले वर्णन न करता येणारे आवाज यायला लागले. काही खिळखिळं तर झालं नाही? नाही. लँडिंगच्या वेळी फ्लॅप्स (पंखाच्या मागच्या बाजूला असलेला वाढीव भाग) किंवा स्लॅट्स (पुढच्या बाजूला असलेला वाढीव भाग) हे पंखांचं कॅम्बर कमीजास्त करुन उतरण्याचा रेट नियंत्रित करण्यासाठी वरखाली केले जातात. त्याच्या डिप्लॉयमेंटचे ते आवाज आहेत.

उतरताना जरा जास्तच धडाडधूम झाली. होऊ दे. विमानाची फ्रेम भरपूर दणके सहन करण्यासाठी बनवलेली आहे. शेकडो कॅप्टन धडामसिंगांच्या लँडिंगनेदेखील ती तुटणार नाही.

विमानाच्या उड्डाणाची भीती वाटण्यामागे मुख्य कारणं म्हणजे असहायता आणि बंदिस्त जागेची भीती. एकदा का तो जडशीळ दरवाजा हवाबंद झाला की माझ्या हातात काही नाही. मी इथून पळून जाऊ शकत नाही. कोसळलं तर मला इतरांपेक्षा वेगळा युक्तीचा अथवा शक्तीचा ऑप्शन उपलब्ध नाही. हा वेग मी थांबवू किंवा कमी करु शकत नाही. मी इथे कोंडला गेलोय. बेल्ट लावलेत. आय अ‍ॅम ट्रॅप्ड.

अशी भावना जास्त होत असेल तर आवर्जून मागून शक्य असेल तेव्हा खिडकीची सीट घ्या. बाहेर खुल्या हवेकडे बघून क्लॉस्ट्रोफोबिया कमी होईल. आणि स्वतःला समजावत रहा की माझ्या स्वतःच्या कारपेक्षा हजारपट जास्त सुरक्षित वाहनात मी बसलो आहे... आणि आता खाणंपिणं, मद्यबिद्य लवकरच समोर एका सुंदरीद्वारे पेष होणार आहे.

..आता हे सर्व लिहिलं ते फ्रीक्वेंट फ्लायर्ससाठी नाही. ते सराईत असू शकतात आणि वर म्हटलेलं सर्वकाही त्यांना नुसतं माहीतच असेल असं नव्हे तर रोजच्या कामाचा एक भाग असेल. पण तरीही निदान नव्यानव्या विमानप्रवासाला निघालेल्या एखाद्याची भीती कमी झाली तरी विमान उडालं ..

...

4
Your rating: None Average: 4 (2 votes)

Comment viewing options

Select your preferred way to display the comments and click "Save settings" to activate your changes.

हां माझे २ फोबिया आहेत - (१)

हां माझे २ फोबिया आहेत -
(१) जगातील कवि नामशेष होणे.
(२) माझी दृष्टी जाणे व वाचता न येणे.

Every time, every time it rains, it's gonna rain pennies from heaven
Don't you know every cloud contains lots of pennies from heaven
You'll find your fortune's fallin', baby, all over the town
Be sure, be sure that your umbrella is upside down

एव्हिओफोबिया... सोडा आजकाल

एव्हिओफोबिया..? सोडा आजकाल सगळ्याच गोष्टीची जरा जरा भिती वाटु लागालीय... वय झालयं, अन्य काही कारण नसावे.

actions not reactions..!...!

+१

पूर्वीचं वय राहिलं नाही.

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

टेकऑफनंतर लगेच विमानाच्या

टेकऑफनंतर लगेच विमानाच्या इंजिनचा आवाज एकदम कमी झाला.. आणि त्याची ताकदही एकदम खचल्यासारखी भासली

ह्यानी मात्र नेह्मी पोटात गोळा येतो. विमान स्टॉल झाल्यासारखेच वाटते.

अर्धमेले अवांतर

विषयासाठी श्रेयाव्हेर: आदूबाळ यांचा हा प्रतिसाद

लेख आणि लेखाचा विषयही खास ’गवि’शैलीतला आहे. प्रतिसादही एकाचढ एक!

मला वेगळ्या फोबियाबद्दल विचारायचं आहे. मला सार्वजनिक वाहनातून जाताना ’आपल्याला आपला थांबा आल्याचं कळेल ना?’ / ’आपण आपला थांबा सोडून बावळटासारखे पुढे जाणार नाही ना?’ अशी भीती कायम वाटते. नवीन ठिकाणी जाताना, आणि जिथे वारंवार गेले आहे अशा ठिकाणी जातानाही. त्या भीतीपायी मी कित्येक वेळा एक थांबा अलीकडेच उतरले आहे.

अशी भीती कुणाला वाटते का?

-मेघना भुस्कुटे
***********
तुन्द हैं शोले, सुर्ख है आहन

त्या भीतीपायी मी कित्येक वेळा

त्या भीतीपायी मी कित्येक वेळा एक थांबा अलीकडेच उतरले आहे.

मूळ प्रवासच एक थांबा पलिकडचा आखावा असे सुचवण्यात येत आहे.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

विमानाला एकाहून अधिक थांबे

विमानाला एकाहून अधिक थांबे असतील तर असं करू नका हं! (डोळा मारत)

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

आजन्म उतराई

असं ह्या फोबियाला नाव शोभून दिसेल (स्माईल)

वाहना, होऊ कशी उतराई?

वाहना, होऊ कशी उतराई? (स्माईल)

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

(No subject)

(लोळून हसत)

-मेघना भुस्कुटे
***********
तुन्द हैं शोले, सुर्ख है आहन

रोचक लेख आणि चर्चा.

रोचक लेख आणि चर्चा.

Amazing Amy

आमचा फोबिया...

आमचा एव्हियो की एअरो की कसला तो फोबिया थोडा वेगळ्या प्रकारचा आहे.

बोले तो, अटलांटाहून समजा मुंबईला येण्यासाठी विमान पकडायचे आहे. विमानतळावर येईपर्यंत, ते चेकइन, सेक्युरिटी, वगैरे सोपस्कार होऊन पहिल्या विमानात बसेपर्यंत अत्यंत निश्चिंत असतो. नंतर मग यथावकाश विमान उडते, खाणे येते, अनेकदा पिणे येते, त्या सगळ्या गमतीजमतीत नाहीतर मग क्याटलक्लासातल्या त्या एवढुश्या जागेत समोरच्या रांगेतल्या पाशिंजराच्या गळ्यात छानपैकी तंगड्या टाकून झोपण्याच्या थ्रिलमध्ये अटलांटिकवरून उडण्याचे पुढचे सहासात तास अत्यंत छान जातात. युरोपची भूमी दिसू लागते. आणि मग पुढे प्यारिस, फ्रांकफुर्ट किंवा याम्ष्टर्ड्याम यांपैकी विमान बदलण्याचा जो कोठला पहिला थांबा असेल, तो यायला साधारणत: तास दीडतास शिल्लक असताना आमचा प्यानिक अट्याक सुरू होतो. आणि भारतातल्या सुट्टीची लांबी जितकी अधिक असेल, तिच्या वर्गाच्या प्रमाणात अट्याकची तीव्रता वाढते.

बोले तो, अटलांटाहून घराला कुलूप लावून निघताना घरातला ग्यास बंद केला होता का, ही शंका मनाला आख्ख्या प्रवासात सर्वप्रथम त्या क्षणी चाटते. शंका कसली, आपण नक्की तो ग्यास तसाच पेटता ठेवून आलेलो असणार, ही खात्री प्रत्येक उलटत्या क्षणानिशी बळावू लागते. बरे, समजा ग्यास खरोखरच चालू राहिलेला जरी असला, तरी त्याची आठवण व्हायला ही वेळ अत्यंत सोयिस्कर असते. कारण असे काही खरोखरच जरी होऊन ते लक्षात आले, तरी त्या वेळेस्तोवर त्याबद्दल काहीही करता येण्यासारखे नसते.

कम टू थिंक ऑफ इट, आजवर अटलांटाहून भारतात कित्येक वेळा आलो असेन, पण तेवढ्या वेळांत घरातला ग्यास एकदाही नीट बंद केल्याशिवाय आलेलो नाही. तसाच पेटता सोडण्याची तर बातच सोडा. पण तरीही दर वेळेस अटलांटिक ओलांडून युरोपात उतरण्यापूर्वी हा झटका हमखास येतोच येतो.

या असल्या फोबियासाठी काही इलाज आहे का हो तुमच्याकडे, गवि?

थेट भारतात पोचणारे विमान

थेट भारतात पोचणारे विमान घ्यावे. ना रहेगा स्टॉपओव्हर ना बजेगी चिंतेची घंटी!

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

काय एकेक हायटेक आणि आउट ऑफ द

काय एकेक हायटेक आणि आउट ऑफ द बॉक्स सोल्युशन्स आहेत.. वा..

आमची शेकोटी अगदीच अश्मयुगीन म्हणायची.. पण तोच उपाय सर्वात सुरक्षित आहे हे लक्षात ठेवा. जुनं ते सोनं.

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

घराचा, इ इ फायर इंशुरन्स

घराचा, इ इ फायर इंशुरन्स घ्या.
महत्त्वाची कागदपत्रं बँकेत लॉकरमधे ठेवा.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

किंवा

किंवा फार अधिक धास्ती वाटत असलेल्यांनी आपला ग्यास त्याच्या शिलिंडरसकट नेउन लॉकरमध्ये ठेवावा.
लॉकरचा बव्हंशी विमा उतरवलेला असतोच ब्यांकांनी. चिंता नसावी.
किंवा निघण्यापूर्वी एखाद्या आडदांड माणसाशी पुरेसे पंगे घ्यावेत. त्याला हाणामारीस उचकवावे.
त्याने धरुन मस्त लाथाबुक्क्यांनी तुडवला तर आख्ख्या प्रवासात होणार्‍या वेदनेसमोर ही चिंता खात्रीशीरपणे विस्मृतीत जाइल.
शिवाय ह्यांनी असे केल्यास अनेकानेक आंतरजाल सदस्यांना थोडा दिलासाही मिळेल.
त्यांच्या दुवा घेउन जाल.

बँकेतून निघताना लॉकर नीट बंद

बँकेतून निघताना लॉकर नीट बंद केला होता का? असा प्रश्न प्यारिसला पोचल्यावरच पडेल ना !!

प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एम सी पी आहे.

या असल्या फोबियासाठी काही

या असल्या फोबियासाठी काही इलाज आहे का हो तुमच्याकडे, गवि?

कच्चे अन्न, कच्च्या भाज्या, कच्चे मांस खाणे. एखाददिवशी भाजायचेच झाल्यास बागेत शेकोटी लावून भाजणे.

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

तरी शेकोटी विझवली होती का

तरी शेकोटी विझवली होती का नाही अशी शंका येईलच ना.....

प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एम सी पी आहे.

फ्लाईटसाठी निघतानाच्या

फ्लाईटसाठी निघतानाच्या क्षणापर्यंत थोडेच शेकोटीवर शेकत बसणारेत? आणि राहिली पेटलेली तरी ती बागेत.. ऑपॉप विझेल कोळसे जळले की.

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

आएं कुछ अब्र

खास गविशैलीतला लेख आवडला.

सुरक्षित वाहनात मी बसलो आहे... आणि आता खाणंपिणं, मद्यबिद्य लवकरच समोर एका सुंदरीद्वारे पेष होणार आहे.

किंवा हा शेर आठवावा:
आएं कुछ अब्र, कुछ शराब आए।
उसके बाद आए, जो अज़ाब आए। (स्माईल)

१. अब्र = ढग. विमानप्रवासात तसे हमखास येत असावेत.

अतिशय मस्त लेख आहे. खूप

अतिशय मस्त लेख आहे. खूप आवडला.

Every time, every time it rains, it's gonna rain pennies from heaven
Don't you know every cloud contains lots of pennies from heaven
You'll find your fortune's fallin', baby, all over the town
Be sure, be sure that your umbrella is upside down

ए भावसाहेब,

तेव्हा विमानाचा कोणताही दरवाजा, इन्क्लुडिंग इमर्जन्सी एक्झिट्स, मर्त्य मानवाच्या शक्तीने अथवा बावळटपणाने फ्लाईट चालू असताना खुलणार नाहीत. काळजी नसावी.

ए भावसाहेब, तू एकदम मोठा रिलिफ दीला हां मला हे सांगून, मोठ्ठा रिलिफ.. पाणी प्यायला वगैरे ७७७ च्या मागच्या पँट्रीपाशी गेलं, की तिथे कधी लोकं रेस्टरूम रिकामी व्हायची प्रतिक्षा करत उभे असतात. आणि खरंच सांगतो, तेव्ह्ढ्यात त्यातला कोणी तिथेच असलेल्या दरवाजाच्या मोठ्या हँडलवर टेकेल, दार उघडेल झप्पकन् आणि त्या गणप्यापाठोपाठ बाहेर फेकला जाणारा दुसरा अभागी मी असेन म्हणून मी टरकून चटकन परत सीट वर येउन आधी बेल्ट लावून घेतो. (स्माईल) आत्ता हसतोय ते सोडून दे !

अजून एक. तू टर्ब्युलन्सबद्दल, विमानाची कशी अनेक पट फोर्सेसमधे टिकायच्या क्षमतेची चाचणी केली जाते ते लिहिलयंस. पण मी कधी पाहिलंय की एव्हढं मोठ्ठं वाटणारं ७७७ विमान, अक्षरशः काड्याची पेटी खु़ळखुळवावी ना, त्याप्रमाणे हलत असतं. म्हणजे अगदि कुत्रं आंग झटकतं ना पाणी उडवायला अंगावरचं, तस्सं, त्याच फ्रीक्वेन्सीने. तर, विमानाची ईंडीविज्युअल सीट, अख्खा पंखा, एलेरॉन्स (आम्हाला पण थोड्या टर्म्स माहित्येत म्हंटलं!!), शेपटी, संपूर्ण ईंजिन असेंब्लि वगैरेची अशा प्रकारे चाचणी घेत असतील. पण संपूर्ण विमान सुद्धा? वेगळ्या शब्दात मुद्दा मांडायचा तर हे सगळे भाग एकमेकाना जोडल्यानंतरही व्यवस्थित रहातील याची चाचणी कशी करतात?

एव्हिओफोबिया - अवांतर

विमानप्रवास न आवडायचं एक कारण ऑफिसच्या कामाकरिता जो विमान प्रवास असतो त्याचं स्वरुप.
३.०० ए एम ला उठणे. ४.०० ए एम ला तयार होणे. ५.०० ए एम ला विमानतळावर पोहोचणे. ६.०० ए एमला उड्डाण. ९-१० ए एम ला दुसर्‍या शहरात पोचणे.
६.०० पी एम पर्यंत काम. ७.०० पी एम ला तिथल्या विमानतळावर. ८.०० पी एम ला उड्डाण. ११-१२ पी एम ला स्वशहरी विमानतळावर. १.०० ए एम दुसरे दिवशी घरी.

येताना, जातानाचा रस्त्यावरचा जाम नसल्यास ,दोन्ही वेळा हवेत जाम नसल्यास हे सग्ळं असं.
===============================================================================================
आणि या दरम्यान भेटणारे इतर सारे लोक फार फ्रेश दिसतात म्हणून अजूनच फ्रस्टेट होतं. असो. पण हे सगळं एव्हिओफोबियासाठी पुरेसं कारण आहे.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

+१००

+१००

प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एम सी पी आहे.

पण हे सगळं एव्हिओफोबियासाठी

पण हे सगळं एव्हिओफोबियासाठी पुरेसं कारण आहे.

एव्हिओफोबियासाठी की avio-nausea साठी? वर्णन तरी avio-nausea चेच वाटते आहे म्हणून आपली विचारणा.

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

मला उलटी येत नाही पण असल्या

मला उलटी येत नाही पण असल्या एकदिवशीय सामन्यांची नावड आहे.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

nausea म्हणजे उलटी वगैरेच

nausea म्हणजे उलटी वगैरेच पाहिजे असं नाहीये. तीव्र नावड = nausea असे म्हणता यावे बहुधा. असो.

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

लेख आवडला. एव्हिओफोबिया मुळात

लेख आवडला. एव्हिओफोबिया मुळात फार कमी असला तरीही आवडला. गविंचे विमान अपघातांचे लेख सुरुवातीला वाचायला लागल्यावर विमानप्रवासांची भीती वाटायची. आता 'कोडगेपणा' आलेला आहे. मात्र एयर पॉकेट्स आली की अजूनही भीती वाटते. टर्ब्युलंस आले की मी "आपण ट्रकमधून भारतातल्या खेड्यांत प्रवास करत आहोत" अशी कल्पना करून घेते; झोप आली असेल तर पुन्हा झोपही लागते.

अमेरिकेतल्या विमानप्रवासांची निराळीच भीती वाटते. गेल्या काही विमानप्रवासांमध्ये ठरवलेल्या प्रकारे आणि वेळी मी कधीही पोहोचले नाही. एकदा वादळामुळे भलत्याच छोट्या विमानतळावर आमचं विमान उतरवलं. रात्रीच्या जेवणाची वेळ. तीन विमानं तिथे उतरलेली. तिथे काहीतरी खायला होतं, पण विकायला माणूस नाही. मग रहा उपाशी. सगळेच लोक असे भुकेले, वैतागलेले. खिशात पैसे आहेत, समोर अन्न आहे पण खाता येत नाही. त्यामुळे आता विमानाने प्रवास करायचा असला की मी 'तहानलाडू-भूकलाडू' घेतल्याशिवाय घराबाहेर पडत नाही.

एकदा कधीतरी मुंबईहून दिल्लीला विमानाने निघाले होते. शेजारी बसलेला माणूस फार घाबरलेला वाटत होता. तो सगळ्यात शेवटी चढला, त्याने पट्टा बांधला आणि विमान जागचं हललं. याने हनुमानचालीसा म्हणायला सुरूवात केली. समोर सुरक्षितता-प्रात्यक्षिक सुरू असताना इकडे हनुमान चालीसा. त्याचं संपल्यावर त्याने आजूबाजूला बघितलं तर आमची नजरानजर झाली. मी हसून 'हाय' म्हटलं. भाऊ आणखी घाबरले आणि (बहुतेक दुसऱ्या कारणासाठी) हनुमानचालीसाचं दुसरं आवर्तन सुरू केलं.

---

सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.

छान

लेख माहितीपूर्ण आहे, आवडला. प्रतिसादही माहितीपूर्ण.

किक.

ते फायनल टेकॉफ म्हणजे नशा(किक) आहे, कोकेन घेतल्यावर असं वाटत असणार असं पहिल्यांदा वाटलं होतं.

प्रश्न

लेख माहितीपूर्ण आणि छान आहे. प्रतिसादसुद्धा उद्बोधक आहेत.

एव्हिओफोबिया हा अगदी अंगभूत असू शकतो किंवा "विमाने अधूनमधून पडतात" या बातम्यांमुळे/भानामुळे असू शकतो असा माझा समज आहे. अर्थातच या दोन्ही गोष्टी शेवटी मनातल्याच असल्या आणि एकाच गोष्टीबद्दल असल्या तरी सूक्ष्म फरक असलेल्या आहेत असं मला वाटतं.

म्हणजे असं की, अंगभूत फोबिया असलेले लोक फ्लाईट सिम्युलेटरमधेही घाबरतील/कधी जाणार नाहीत/गेले तर कसनुसे होतील. पण अंगभूत फोबिया नसलेली व्यक्ती पण "विमाने पडू शकतात" असा "बाह्य" स्वरूपाचा फोबिया - ज्यास पॅरानोईया असं कदाचित म्हणता येईल - तर अशी व्यक्ती सिम्युलेटरचा अनुभव मजेने घेऊ शकेल.

उपरोक्त वर्णन बरोबर आहे का ?

एव्हिओफोबिया हा क्लॉस्ट्रोफोबियाचा उपप्रकार सुद्धा असू शकेल असं वाटतं. म्हणजे असं की लिफ्टमधून जाण्याबद्दल फोबिया असणारे लोक हे कदाचित एव्हिओफोबिया असण्याच्या प्रवृत्ती दाखवणारे असू शकतात. थोडक्यात सांगायचं तर विमानं बंदिस्त असतात, ती प्रचंड वेगाने उडतात , ती पडू शकतात आणि त्यात प्रसंगी धक्के बसणं/कानाला दडे बसणं अशा शारिरीक स्वरूपाच्या गोष्टी घडतात या सार्‍याचं मिश्रण एअरोफोबियात होतं असं मला वाटतं.

अणि सर्वात शेवटी : बहुदा सप्टेंबर ११ किंवा गेल्या वर्षीच्या मलेशिअन फ्लाईट ३७० च्या प्रकारानंतर एव्हिओफोबियाच्या प्रमाणात - किमान तात्कालिक स्वरूपाची - वाढ होत असावी असा माझा अंदाज आहे.

नो आयडियाज् बट इन थिंग्ज.

भित्यापाठी ब्रह्मराक्षस

विमानाचे टेकऑफ आणि लँडिंग करताना प्रचंड भीती वाटते. एकदोनदा दरदरुन घामही फुटला आहे. कोचीन विमानतळावर ल्यांडिंग करताना पाठीला दणकण हादरा बसलाय. तिथं ल्यांडिंग झाल्यावर लोकांनी उपरोधाने जोरजोरात टाळ्या वाजवल्या होत्या. (त्याच वर्षी मँगलोर की कुठल्याशा विमानतळावर मोठा अपघातही झाला होता). मागच्या वर्षी टेकऑफ करताना लुफ्तांझाच्या विमानात माझ्या समोरच्या सीटवर वरुन (भारतीय व्यक्तीची वजनदार) ब्याग पडली होती. नशीब कुणी बसलं नव्हतं अन्यथा कपाळमोक्ष अटळ होता. अगदी पहिल्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासात प्रचंड टर्ब्युलन्स होता. एकदोन जणांचे पाण्याचे/पेयांचे ग्लास उडून खाली पडले होते. कोलंबस बोटमध्ये बसल्यावर होतो तसा पोटात खड्डा पडल्याचा अनुभव तीनएक तास सतत येत होता.

त्यामुळे भीती वाटतेच. बसूनबसून पायात पेटके येतात. त्यामुळे दहा तासापेक्षा जास्त ड्रायविंग असेल तरच विमानाची निवड करतो. अन्यथा आपली गाडी बरी.

कसलं डोंबल्याचं मॉईश्चरायजर?

कसलं डोंबल्याचं मॉईश्चरायजर? इनमीन पाच तासाच्या प्रवासात त्वचा कोरडी ठक्क होऊन ओठ फाटायला लागतात. बाकी भीती अशी वाटली नाही पण टेकॉफ घेताना खिडकीतून बाहेर बघितल्यास हुरहुर वाटते की कदाचित जमिनीचा हा शेवटचा संपर्क.
सुरुवातीला एक-दोनदा खिडकीतून बघताना मजा वाटली पण आता कंटाळा येतो. सबवेच्या खालोखाल बोरिंग प्रवास म्हणजे विमानाचा प्रवास; पण आपण उडतो ही किती अमेझिंग गोष्ट आहे याचा विचार करता बोरिंग म्हणताना अपराधी वाटतं.

Hope is NOT a plan!

टॉयलेट फोबिया

मला, वर सांगितलेल्यापैकी एकाही गोष्टीची कधी भीति वाटली नाही. पण टॉयलेट फोबिया जरुर आहे. आपल्याला जेंव्हा जावेसे वाटते तेंव्हाच नेमकी लाईन लागलेली असते. ती लाईन संपायच्या आत, सीटबेल्ट लावण्याची सूचना येते आणि एअर होस्टेस तिथून हाकलून देते. देसी प्रवासी जास्त दिसले की आंत गेल्यावर काय बघायला मिळेल, त्याची भीति असते. आंत जागा इतकी कमी असते की त्यापेक्षा कपड्यांची ट्रायल रुम बरी.

एकच बुद्ध
बाकी सारे निर्बुद्ध

सहमत, फोबिया नसला तरी असे

सहमत, फोबिया नसला तरी असे कैकवेळेस झालेय खरे. एकदा आम्ही आत असताना कुणीतरी जोरजोरात दरवाजा ठोठावत होतं. शुद्ध मराठीत चार श्या घातल्या तेव्हा थांबलं ते. मायला, धड फारिग देखील होऊ देत नाही म्हणजे काय?

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

मला तर ईमानात लय मज्जा येते.

मला तर ईमानात लय मज्जा येते. भीती वाटली नाही बुवा.

ठार अवांतर - आंतरराष्ट्रीय फ्लाईटमध्ये रम/व्हिस्की/वाईन असे पर्याय असतात. बीयर का नसते? देशांतर्गत फ्लाईटमध्ये यापैकी काहीच का नसतं?

(सहीपुरतेच) ..आबा कावत्यात! (एरवी हानगं कुत्रं विचारत नै...)

अवांतरासाठीचे विशेषण फारच

अवांतरासाठीचे विशेषण फारच आवडले.
-------------------------------------------
दुसर्‍या कोण्या धाग्यावर भेटले असते तर जास्त बरे झाले असते. असो.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

बीअर मिळते की

ठार अवांतर - आंतरराष्ट्रीय फ्लाईटमध्ये रम/व्हिस्की/वाईन असे पर्याय असतात. बीयर का नसते?

कुठल्या आंतरराष्ट्रीय फ्लाईटमध्ये बीअर मिळत नाही? मला वाटते सगळीकडेच मिळते. अल्कोहोल फ्री किंवा पेड इतकाच फरक असावा.

मला कोणता फोबिया नै पण हा लेख

मला कोणता फोबिया नै पण हा लेख वाचनखूण म्हणून साठवणार आहे.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

बापरे

खिडकीत नको हो... बिझी एअरपोर्टवर असलात तर आणखी मेलात.

आपलं विमान टेकऑफसाठी मेन रनवेच्या बाजूला येऊन थांबलंय. खिडकीतून तुम्हाला एका उतरण्यासाठी येणार्‍या विमानाचे दिवे दिसतायत. तुम्ही विचार करताय ... हे विमान उतरलं की तुमच्या विमानाला उडण्यासाठी रनवेवर सोडणार.

इतक्यात... हे काय ? तुमचं विमान रनवेवर जायला निघालं. तुम्ही मनात म्हणता "ह्म्म, ते उतरणारं विमान यायच्या आत आपलं विमान उडणार आहे." विमान रनवेवर जाणार आणि लगेच वेग घेणार.

पण आपलं विमान रनवेवर जाऊन उभंच राहिलंय. निघायचं नावच घेत नाहीये. आता तर मघाशी उतरण्यासाठी येणारं विमान आपल्या विमानाच्या मागच्या बाजूस आहे आणि ते दिसत नाहीये.

आता ते विमान येऊन आपल्या विमानावर आदळणार...............

प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एम सी पी आहे.

एकाहून एक लोक्स आहेत

एकाहून एक लोक्स आहेत आपल्याइथे..

थत्तेचाचा, तुम्हाला एव्हिओफोबिया नसून विंडोफोबिया आहे असं वाटतंय. (डोळा मारत)

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

मला नेमकी हीच लिला बघायला

मला नेमकी हीच लिला बघायला प्रचंड मजा येते!
काय अचूक मॅनेजमेंट असते. एकदम क ड क समाल ठोकतो मी मनोमन!

अर्थात, त्यापेक्षा "अगबाई कित्ती छान मेथीये" असं म्हणंत मनात येईल तेव्हा गाडीचे नाक वळावणार्‍या काकवांशी किंवा "ए नाम्या!" असे हाकारून त्या नाम्याने बघायच्या आत रस्ता अर्धा पार केलेल्या - प्रत्येक-गाडी-आपल्याच-अंगावरून-गेली-पाहिजे-छाप - कॉलेज कुमाराचा सामना करणे कितीतरी आवघड आहे हे मान्य! आणि म्हणूनच त्याची भिती अधिक वाटते

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

खुपच छान लेख !

खुपच छान लेख ! या सगळ्या तांत्रिक बाबतींची माहिती नसली तरी बर्‍याचदा विमान प्रवास करताना हे सगळ अनुभवलं असल्यामुळे जे जे उल्लेख केलेत ते ते नेहमीच होत असल्यामुळे ते सर्व नॉर्मलच आहे याची खात्री पटत गेली.

मात्र मला भिती वाटते ती वेगळ्याच गोष्टींची.
१. म्हणजे पायलट आणि को पायलट दोघेही विमान ड्युटी करुन थकलेयत आणि दोन दोन घोट पिऊन झोपी गेले तर ?
२. बर्‍याचदा 'घर का भेदी लंका ढाये' या न्यायाने ज्या 'क्रु मेंबर्सचा' सिक्युरीटी चेक होत नाही किंवा तितकासा कडक होत नाही त्यांच्याकडून चुकून विमानाला अपघात होण्याची शक्यता कितपत असते ? किंवा मुद्दाम अपघात करायचा ठरवला तर कसा रोखता येईल ?
३. विमानात दोन इंजिन आहेत पण पुरेसे इंधन भरले नसेल तर काय होईल ? किंवा जसी महामंडळाची एसटी खराब आहे हे माहित असूनही रस्त्यावर धावण्यासाठी बाहेर काढतात तसेच विमानाची उड्डाणपुर्व काटेकोर तपासणी झाली नसेल तरी, 'हॅ ! त्याला काय होतयं ? एवढी एक ट्रीप तर नक्की मारुन होईल'. असा विचार कोणी करत असेल तर काय ?

मला पडलेले हे प्रश्न नक्कीच बालीश (किंवा फुलीश) आहेत असे म्हणता येईल पण ते संपूर्णपणे नाकारता आले तर आनंदच वाटेल.

आणि आणखी एक : कधी कधी घाबरायचं ते पण सांगता का जरा प्लीज ? न:)

अनावश्यक माहितीच्या प्रवाहात वाहून जाणे टाळूया. थोडासा डिस्कनेक्ट हो जाये !

१. म्हणजे पायलट आणि को पायलट

१. म्हणजे पायलट आणि को पायलट दोघेही विमान ड्युटी करुन थकलेयत आणि दोन दोन घोट पिऊन झोपी गेले तर ?

ते थकणार नाहीत यासाठी त्यांचे ड्यूटी अवर्स अत्यंत कडक कायद्यांनी रेग्युलेट केलेले असतात. घरुन निघाल्या क्षणापासून ड्यूटीचे तास मोजायला सुरुवात होते. टेकऑफच्या वेळेपासून नव्हे. वेळ संपली की कितीही खर्चिक किंवा कठीण अडचण असो, कितीही वळसा पडत असो.. पण त्यांना बदलून दुसरे पायलट्स आणि कॅबिन क्रू आणावाच लागतो. शिवाय ते दोघे एकावेळी झोपी जातील इतकं ढिलं वातावरण कॉकपिटमधे नसतं. दर थोड्या मिनिटांनी रेडिओ संपर्क, कन्फर्मेशन्स, चेकपॉईंट्स वगैरे असतात. केबिन क्रू असतो.

२. बर्‍याचदा 'घर का भेदी लंका ढाये' या न्यायाने ज्या 'क्रु मेंबर्सचा' सिक्युरीटी चेक होत नाही किंवा तितकासा कडक होत नाही त्यांच्याकडून चुकून विमानाला अपघात होण्याची शक्यता कितपत असते ? किंवा मुद्दाम अपघात करायचा ठरवला तर कसा रोखता येईल ?

गेल्या कित्येक वर्षांपासून क्रूच्या प्रत्येक मेंबरचा डीटेल्ड सिक्युरिटी चेक होतो. पायलट्स, केबिन क्रू सर्वांचा होतो. मुद्दाम घातपात करायचा तर तो क्रू मेंबर पायलट्सपैकी एक असला पाहिजे आणि तो कॉकपिटमधे एकटा उरला पाहिजे. आता जर्मनविंग्ज घटनेनंतर भविष्यात तर ही शक्यता कणभरही नाही.

३. विमानात दोन इंजिन आहेत पण पुरेसे इंधन भरले नसेल तर काय होईल ? किंवा जसी महामंडळाची एसटी खराब आहे हे माहित असूनही रस्त्यावर धावण्यासाठी बाहेर काढतात तसेच विमानाची उड्डाणपुर्व काटेकोर तपासणी झाली नसेल तरी, 'हॅ ! त्याला काय होतयं ? एवढी एक ट्रीप तर नक्की मारुन होईल'. असा विचार कोणी करत असेल तर काय ?

पुरेसं इंधन न घेणं आत्ताच्या काळात अत्यंत दुर्मिळ आहे. त्यासाठीही अशा घटना घडल्यापासून स्टँडर्ड मल्टिपल लेव्हल चेक्स आलेले आहेत. तरीही इंधन संपलं तर ते संपायच्या बरंच आधी पायलट्सच्या लक्षात येईल. त्यानंतरही विमान कोणत्यातरी आल्टरनेट विमानतळावर नेणं शक्य असेल. विमानाचं इंधन पूर्ण संपलं तरी ते खाली न कोसळता त्याचं कंट्रोलेबल ग्लायडर बनेल अशी रचना असते. अशा स्थितीतही विमान महासागराच्या मध्यावर नसेल तर जवळच्या विमानतळापर्यंत तरंगत जाऊन उतरु शकतं. अगदी तासभरही वेळ मिळू शकतो ग्लाईडिंग नियंत्रित करुन.

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

Improbable, but not impossible.

शिवाय ते दोघे एकावेळी झोपी जातील इतकं ढिलं वातावरण कॉकपिटमधे नसतं. दर थोड्या मिनिटांनी रेडिओ संपर्क, कन्फर्मेशन्स, चेकपॉईंट्स वगैरे असतात.

मिनीयापोलिसला विमान लॅण्ड होण्याऐवजी १५० मैल (२४० किमी) पुढे निघून गेले होते कारण दोघे वैमानिक काँप्युटरवर बिझी होते.

पुरेसं इंधन न घेणं आत्ताच्या काळात अत्यंत दुर्मिळ आहे.

ही शक्यता दुर्मिळ असली तरी अशक्य नाही. नुकतेच वाचलेले की कुणाचे तरी विमान इंधन संपल्याने पडले. हे कमर्शियल विमानात खूपदा होत नसेल, पण शक्यता नाकारता येत नाही.

अशा स्थितीतही विमान महासागराच्या मध्यावर नसेल तर जवळच्या विमानतळापर्यंत तरंगत जाऊन उतरु शकतं. अगदी तासभरही वेळ मिळू शकतो ग्लाईडिंग नियंत्रित करुन.

म्हणजे "मिरॅकल ऑन द हडसन" विशेष नाही तर तुमच्या मते.

विमानाची भिती वाटायचे मुख्य कारण म्हणजे विमानाला अपघात झाला तर आपण हमखास मरणार, असे आपल्याला वाटते. पण तरीही कारमध्ये अपघात होण्याची व मरणाची शक्यता खूपच जास्त असते. त्यामुळे निश्चिंत रहा, असे सांगणे ठीक आहे.

धन्यवाद बरं का !

धन्यवाद बरं का !

अगदी तासभरही वेळ मिळू शकतो ग्लाईडिंग नियंत्रित करुन.

हे वाचून जीव भांड्यात पडला. आजकाल मुंबई विमानतळावर रस्त्यापेक्षा जास्त ट्रॅफीक असतो. सालं उड्डाण ४५ मिनिटांच आणि हवेतील प्रतिक्षा ३० मिनिटांची असं बर्‍याचदा झालयं माझ्या बाबतीत.

अनावश्यक माहितीच्या प्रवाहात वाहून जाणे टाळूया. थोडासा डिस्कनेक्ट हो जाये !

अंमळ अवांतर होईल तरी लिहितोय.

अंमळ अवांतर होईल तरी लिहितोय. विमानात कैकदा दडे बसतात कानाला ते अत्यंत त्रासदायक असतात. एकदोनदा तर कानाचा पडदा फाटतो की काय इतपत दुखले होते. कागद फाटल्यासारखा टर्र आवाज होऊन मग दडा संपला तो भाग वेगळा, पण ड्यूरिंग द होल प्रोसेस, कानांची लैच लागली होती. तरी याबद्दल काय करावे?

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

एकदम सोप्पा उपाय

च्युईंग गम चघळत राहाणे. लहान बाळ असेल तर त्याला/तिला दुधाची बाटली चोखायला देणे. यामुळे दडे बसणे खूपच कमी होते.

yawning करावे.

yawning करावे.

जागता पहारा: गांधींपासून प्रेरणा घेऊन किंवा त्यांचे नावही न घेता जो माणुस गांधींच्या मार्गाने जातो, त्याची टिंगलटवाळी करणार्‍यांना आजकाल गांधीवादी म्हणून ओळखले जाते.

धन्यवाद!

दडा बैठे जब जब yawn संबंध तब तब

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

लिक्विड पित रहावे. किंवा लाळ

लिक्विड पित रहावे. किंवा लाळ गिळत रहावी.
नाहितर जांभई, नाक दाबून नाकातून हवा सोडायचा प्रय्त्न वगैरे इक्वलायझर्स करता येतील. (हे शेवटचे आम्हाला स्कूबा डायविंगला शिकवले होते. डिसेंड करताना दर एखाद/अर्ध्या फुटाला हा उद्योग करावा लागतो नाहीतर पडदा फाटू शकतो. मी स्कुबाडाईव्हच्या डिसेंटडबद्दल बोलतोय, विमान प्रवाशांनी घाब्रु नये (डोळा मारत))

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

माहितीकरिता धन्यवाद!

माहितीकरिता धन्यवाद!

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

कानाच्या आतली हवा आणि बाहेरची

कानाच्या आतली हवा आणि बाहेरची विमानातली हवा यांच्या दाबात फरक झाल्याने दडे बसतात. हा फरक लँडिंगपूर्वी खाली जाताना झपझप वाढतो. तेव्हाच खरा त्रास आणि वेदना होऊ शकतात. त्या वेळी जागे राहून वेळीच जांभईची क्रिया करुन दडा काढत राहणे. दाबाचा फरक फार होऊ न देणे. घोटघोट पाणी पिणे, लाळ गिळणे अशा मार्गांनी हलकासा असतानाच दडा मोडला तर दु:खदायक लेव्हलपर्यंत पोहोचत नाही.

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

धन्यवाद

लहान बाळांचा प्रवास वगैरे असेल तर कसे म्यानेज करतात. कुठल्याच प्रवासात मुले रडताना ऐकली नाहीत. मला मात्र कानाला दडे बसून कान फुटतो की काय असे वाटत होते. मुलांना ग्राईप वॉटर वगैरे पाजून झोपवतात काय?

कुठल्याच प्रवासात मुले रडताना

कुठल्याच प्रवासात मुले रडताना ऐकली नाहीत.

आर यू शुअर? कैकदा मुले (खरेतर बाळे) रडताना ऐकली आहेत. दड्याचा त्रास नक्कीच होत असणारे बराच.

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

ओके

आर यू शुअर? कैकदा मुले (खरेतर बाळे) रडताना ऐकली आहेत. दड्याचा त्रास नक्कीच होत असणारे बराच.

रडताना अजिबात ऐकली असे नाही. पण मला एकदोनदा दड्यांचा प्रचंड त्रास झालाय. अगदी रडावेसे वाटले आहे. मात्र निदान हवी तेव्हा जांभई देण्याचा प्रयत्न वगैरे करुन हा त्रास मिटिगेट करायचा थोडा प्रयत्न करता येतो. मात्र त्या तुलनेत बाळांना कमी त्रास होतो की काय? ल्यांडिंग / डिसेंडिंग करताना जोरजोरात रडणारी बाळे ऐकल्याचे आठवत नाही.

माहितीकरिता धन्यवाद!

माहितीकरिता धन्यवाद!

राईटिस्ट हिंदुत्ववादी एमसीपी.

मला पहिल्या प्रवासापासूनच

मला पहिल्या प्रवासापासूनच विमानाचा कधीच फोबिया आला नाही - अजुनही विमान म्हटलं की प्रचंड आकर्षक असं काही वाटतं आनि कधी एकदा आत जाऊन बसतोय असे काहिसे होते - मात्र भिती अजिबातच नाही. (मी दुचाकी/चारचाकी कार चालवायला किंवा त्यात वा बसमध्ये बसायला मात्र उतरत्या क्रमाने घाबरतो. दुचाकीवर सर्वोच्च भिती!)

हे असं कोणाला होतं का मलाच काही मानसिक आजार आहे काय?

=====
मात्र गेल्या २-४ वर्षांत बायकोला विमानांचा चांगलाच फोबिया आला आहे (अचानकच! त्याआधी ती ही विनाभिती फिरली आहे विमानांतून व सध्या वेळ आली तर घाबरून जीव मुठित घेऊन जाते). लेख अतिशय उपयुक्त आहे.

फक्त चाकं आत जातानाचा आवाज:

तशी ती व्हायलाच हवीत. हा आवाज यायलाच हवा.

हे किंवा

हेही होणारच.. व्हायलाच हवं. हा आवाज आला म्हणजे व्हील्स डिप्लॉय झाली. काळजीचं कारण नाही.

वगैरे वाक्य भिती वाढवायला कारणीभूत ठरू शकतात (डोळा मारत)
नेमका आवाज कुठला हे माहित नसेल की तो आवाज आला की नाही? नाही आला वाटतं! अरे बापरे चाकं आत गेलीच नाहीत की काय / बाहेर आलीच नाहित की काय? वगैरे प्रश्न उद्भवू शकतात.

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!

मला पहिल्या प्रवासापासूनच

मला पहिल्या प्रवासापासूनच विमानाचा कधीच फोबिया आला नाही - अजुनही विमान म्हटलं की प्रचंड आकर्षक असं काही वाटतं आनि कधी एकदा आत जाऊन बसतोय असे काहिसे होते - मात्र भिती अजिबातच नाही. (मी दुचाकी/चारचाकी कार चालवायला किंवा त्यात वा बसमध्ये बसायला मात्र उतरत्या क्रमाने घाबरतो. दुचाकीवर सर्वोच्च भिती!)
हे असं कोणाला होतं का मलाच काही मानसिक आजार आहे काय?

+१००!! मला पण डीट्टो!! विमानाचा कधीच फोबिया नाही. उलट ते रन्वे वरुन जोरात पळायला लागलं की मला एकदम शुमाकर झाल्यासारख वाटायला लागत. जेमतेम ५ फुटांची उंची असुनही ५.७ ltr गाडी चालवायला पण भिती अजिब्बात नाही वाटली कधी. पण दुचाकी म्हटल की हवाच जाते माझी. स्कुटर्स, बाईक्स...अ बीग नो नो! सायकल तर तौबा तौबा! सायकल वरुन पडण्याची विचीत्र भिती आहे मला...तसं ते पडून, हात मोडूनही झालेल आहेच.. मी आपली स्टेशनरी बाईकच चालवते बाबा!

वगैरे वाक्य भिती वाढवायला

वगैरे वाक्य भिती वाढवायला कारणीभूत ठरू शकतात
नेमका आवाज कुठला हे माहित नसेल की तो आवाज आला की नाही? नाही आला वाटतं! अरे बापरे चाकं आत गेलीच नाहीत की काय / बाहेर आलीच नाहित की काय? वगैरे प्रश्न उद्भवू शकतात

पण ते येतातच.. लक्ष देऊन बसलेल्यांना तर शंभर टक्के. म्हणूनच उलट रिअ‍ॅश्युरन्ससाठी वापरावेत (डोळा मारत)

सदासर्वदा योग तूझा घडावा
तुझे कारणी देह माझा पडावा |

भिती शाश्वत आहे! धीर मिथ्या!

अहो हो पण ते तुमचं लक्ष असतं + नेमका "तो" आवाज कोणता हे तुम्हाला ( व एका मित्रकृपेने मलाही) माहित आहे अशांची गोष्ट वेगळी.
भितीमुळे वगैरे आधीच बधीर झालेल्या आत्म्यांचे लक्ष प्रत्येक आवाजावर असते त्यामुळे क्षुल्लक आवाजही त्यांना ऐकू येतात. त्यापैकी "तो आवाज" कोणता हे न समजल्याने भिती वाटू शकेल असे वाटते (अर्थात जे घाबरतात त्यांना हवेत "असहाय" वाटते म्हणे!)

मला चाक आत गेल्याचा दरवेळी आवाज येतोच असे नाही (किंवा येतही असेल पण मी खालचे दृश्य अगदी काचेला नाक लाऊन बघण्यात अतीव गर्क असल्याने मेंदू तो इग्नोर करत असेल ही शक्यताही आहेच)

चाकं बाहेर आल्यावर आवाजासोबत शरीरालाही एक हलकासा जर्क म्हणा किंवा दिशाबद्ल/फ्लटरिंग जाणवू लागते त्यामुळे तो चुकल्याची शक्यता कमी आहे हे मान्य.

====

अंगूर या माझ्या परमप्रिय चित्रपटात एक प्रसंग आहे. त्यात उत्पल दत्त आपल्या पत्नीला सांगतो "इससे अच्छा हम हवाई जहाजसे जाते. मुझे तैरना नही आता, मुझे जहाजसे डर लगता है"
त्यांची पत्नी सांगते "मुझे उडने नही आता, इसिलिये मुझे हवाई जहाजसे डर लगता है" (डोळा मारत)

थोडक्यात काय भिती शाश्वत आहे! असा देऊ केलेला धीर वगैरे सब मिथ्या! (जीभ दाखवत)

- ऋ
-------
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह!