एकसुरी

'एकसुरी' किंवा univocalic हा प्रकार सर्वपरिचित नाही. यातली थोडक्यात कल्पना अशी की एकच सूर (किंवा स्वर) वापरून लेखन करायचं. उदाहरणार्थ, दान्ते अलिगिएरीच्या 'Inferno' या महाकाव्याची सुरुवात अशी अाहे, की कवी (म्हणजे दान्ते) अस्वस्थपणे भटकत असताना त्याला (प्राचीन लॅटिन कवी) व्हर्जिल भेटला अाणि नरक दाखवायला घेऊन गेला. एका लेखकानं या प्रसंगाचं univocalic वर्णन असं केलेलं अाहे:

Virgil finds Pilgrim, drifting in midnight, 
Bids Pilgrim visit sin's finishing pit.

✳

क्रिस्तियन ब्योक या लेखकाने Eunoia या नावाचं एक पुस्तक लिहिलेलं अाहे. यात पाच chapters अाहेत, त्यातल्या पहिल्यात फक्त a, दुसऱ्यात फक्त e, असा प्रत्येक chapter मध्ये एकुलता एक स्वर वापरलेला अाहे. उदाहरणार्थ, दुसऱ्या chapter ची सुरुवात अशी:

Enfettered, these sentences repress free speech. The text deletes selected letters. We see the revered exegete reject metred verse…

✳

(एकच सूर वापरणं अाणि एकच स्वर वापरणं या फरकाबद्दल बरंच लिहिण्यासारखं अाहे, पण विस्तारभयामुळे अात्ता इथे त्यात शिरत नाही.) मी रचलेली एक 'एकसुरी' खाली देतो अाहे:

घाला

हा बाटाकाका. काऱ्या काकाचा हा साधासा माळा. हा त्याच्या श्वानाचा, 'राजा' चा गाळा. काळा राजा काकाचा प्यारा. म्हातारा काका साऱ्या गावाचा प्यारा.

काकाला डांग्या झाला. अाजाराचा गाजावाजा झाला. साऱ्या बाया भ्याल्या. काकाच्या दाराला अाल्या. काकाचा त्रागा थांबावा हा त्यांचा चाळा झाला. त्यांच्या ज्या वार्ता झाल्या त्याचा हा अाढावा:

राधा: द्राक्षाचा काढा प्या.
श्यामा: काका, माझ्या बापाचा सांगावा माना. पारा जाळा, त्याचा साका चाटा.
अाशा: वांग्याच्या काड्या चावा.
अाकांक्षा: गालाला अांब्याच्या झाडाच्या पानांचा पाला थापा.
वामा: हा घ्या काशाचा तांब्या. गारांच्या पाण्याचा साठा घ्या. ताज्या लाह्या टाका. हा सारा काला खा.
तारा: हाडाच्या काड्यांचा मांडा खा. मासा भाजा, त्याचा वाफारा घ्या. वाघाचा पापा घ्या. हा, हा, हा!

काका: थांबा, थांबा. हा मारा जादा झाला! जा अाता कामाला. अात्ताच्या अात्ता पांगा!

काकाचा डांग्या जावा हा ज्याचा त्याचा धावा. काटा बाराला अाला. काकाला श्वासाचा वांधा झाला. प्राणांना काळाचा हाकारा अाला. बाटाकाकाला साऱ्या गावाचा टाटा. काकाला खांदा द्या. राजाला सांभाळा. बाराव्याला या. काकाला भाताचा वाटा द्या.

✳ ✳