खगोलविश्वः या महिना अखेरीस आकाशात गुरु व शुक्राबरोबर चंद्राची शोभा
नमस्कार मित्र-मैत्रिणींनो,
येत्या आठवड्यात काही मनोरम अशा सुंदर खगोलीय घटना दिसण्याचा योग येतो आहे.
कोणत्या ते पाहूयात...
२६ जानेवारी २०१२
चंद्र आणि शुक्र यांची युती
२६ जानेवारी २०१२, भारताचा प्रजासत्ताक दिन.
या दिवशी संध्याकाळी ६ ते ८ च्या दरम्यान एक विहंगम दृष्य आपल्या सर्वांना बघायला मिळणार आहे.
सध्या पश्चिम आकाशात दिमाखाने चमकणारा शुक्र सत्ता गाजवत आहे.
पण या महिन्याच्या महिन्याच्या, म्हणजे अजून २ दिवसांत शुक्राचा अभिमान गळून पडणार आहे.
असे असले तरी चंद्राला शुक्राच्या परिसस्पर्शाने जे सौंदर्य लाभणार आहे ते अत्भुत असणार आहे.
चंद्राची कोर आणि शुक्राची चांदणी एकमेकांच्या अगदी जवळ असे हे मनोरम दृष्य आपल्या सर्वांना पहावयास मिळणार आहे. नशीब चांगले असेल तर ही शुक्राची चांदणी चंद्रकोरीच्या अगदी वर पाहता येईल. संध्याकाळी साडेसहा ते पावणे आठच्या आसपासपर्यंत हे दृष्य दिसेल.
![]() |
| From Khagol |
या घटनेनंतर जवळपास दर दिवशी आकाशात पुढील सुंदर दृश्ये पहावयास मिळतील :)
२७ जाने. २०१२:
![]() |
| From Khagol |
२९ जाने. २०१२:
![]() |
| From Khagol |
३० जाने. २०१२: (गुरु चंद्र युति
![]() |
| From Khagol |
३१ जाने. २०१२:
![]() |
| From Khagol |
तेव्हा पहा आणि कसे वाटले ते याच धाग्यावर कळवा
कोणी त्यांच्या एसएलआर कॅमेर्याने फोटो काढून येथे टाकले तर अतिउत्तम :)
डिस्क्लेमरः लेखात वापरलेली चित्रे जालावरुन घेतली आहेत व आवश्यकतेनुसार त्यात बदल केले आहेत. या चित्रांचे सर्वाधिकार त्या त्या संस्थांकडे सुरक्षित आहेत.
उत्तम.
ह्या संधीकडे लक्ष ठेवून होतोच. पण तरी अंतर थोडं जास्त असल्याने फोटो काढण्यात खास मजा येणार नाही (पण तरीही सर्वांने प्रयत्न करा! ;-) ). फोटो काढायला मी 'ट्रांसिटची' ( http://en.wikipedia.org/wiki/Astronomical_transit) वाट पाहतो आहे. मागे एकदा शुक्र अगदी चंद्राचा तुटलेला टवका असल्यासारखा खाली आला होता तसा फोटो काढायला मजा येईल.
बाकी, संध्या खगोल निरिक्षकांनी मंगळाकडे लक्ष द्यायला हवं. मंगळ नेहमीच दिसत नाही. येत्या काही महिन्यांचा काळ मंगळ दिसण्यासाठी खूप चांगला आहे.
आकाशाकडे लक्ष ठेवायला मी ही वेबसाईट वापरतो: http://earthsky.org/tonight/mars-starts-to-retrograde-on-january-24-2012
उत्तम माहिती
आकाशाकडे लक्ष ठेवायला मी ही वेबसाईट वापरतो: http://earthsky.org/tonight/mars-starts-to-retrograde-on-january-24-2012
मी याच साईटवरील प्रिडिक्शन्सचा आधार घेऊन चित्रे (बदल करुन) दिली आहेत. :)
पण मी काही सॉफ्टवेअर्स वापरतो, त्यामुळे जास्त मदत होते.
शुक्र चंद्र युतीच्या वेळीस दुर्बिणीतून पाहिले तर चंद्राच्या दिसतात तशा शुक्राच्याही कला पहावयास मिळतील :)
लांब असेल.
व्हीनसचा मीनीमम ब्राईटनेस तो सूर्याच्या पलिकडे लांबवर असल्यावर असतो. त्यामुळे बहुतेक तो पलिकडे असेल. ब्राईट असल्यामुळे कला दिसत नाहीत. प्रकाशाचा हॅलो खूप होतो.
अर्थात, त्याशिवाय मॅग्निफिकेशनने फरक पडतोच, मी २५एमएम च्या आयपीस मधून पाहिला होता. ६ एमएमचा आयपीस वापरल्यास कदाचित कला दिसेल. त्याशिवाय कोणती कला आहे त्यावरही अवलंबून आहे. आज कोणती कला आहे हे पाहण्याकरता स्टेलरीयमचा उपयोग होतो. (सद्ध्या कोणती कला आहे हे पाहिलेले नाही.)
मला असा भास झालेला आहे
मला असा भास झालेला आहे. पण तरी माझ्याच निरीक्षणाबाबत साशंक* आहे. शुक्रकोर कुठल्या दिशेने आहे हे माहीत असल्यामुळे तर डोळे बळेच कोर बघत नसतील ना?
- - -
*पण "भ्रम कशाला म्हणावे" यातही सापेक्षता असते. दूरवरच्या पाट्या अक्षरे अस्पष्ट असतानाच मी वाचू शकतो. म्हणजे अक्षरांचे "स्पष्ट" आकार काय आहेत हे माहीत असल्यामुळे अस्पष्ट बिंबातही तो आकार दिसतो. (हे सांगितले पाहिजे, की पाटीवरचा मजकूर आधीच माहीत नसतो, त्यातील माहिती नवीन असते.) पण जवळ आल्यावर मजकुराचा ताळा जमतो, त्या अर्थी नुसताच भास नाही. अपेक्षेपेक्षा काही अधिक माहितीसुद्धा मिळवलेली असते.
मला असा भास टेलिस्कोपमधून
मला असा भास टेलिस्कोपमधून बघितल्यानंतरही झालेला नाही. माझ्या दुर्बिणीतून प्रतिमा उलटी दिसायची त्याचा विचार करूनही बघायचा प्रयत्न केला पण जमले नाही. मला स्वतःला शुक्राच्या कला कधी दिसल्या नाहीत याचं कारण चष्मा लावूनही माझी दृष्टी फार उत्कृष्ट म्हणावी अशी नाही हे ही असू शकतं. मी पाहिलेली कोर साधारणतः ६०-६५% भाग दाखवणारी होती. शुक्र जवळ असणं म्हणजे सूर्याच्या विरुद्ध बाजूस (प्रतियुती) किंवा आपल्याच बाजूला (युती) असं नसून दीर्घवर्तुळाकृती कक्षांचा विचार करून शुक्र काकणभर जवळ होता, असं काहीसं स्मरतं.
थोडी अधिक आठवण अशी की भारतातून साधारणतः रात्री ८:३० च्या सुमारास शुक्र पाहिला होता, म्हणजे सूर्योदयानंतर बराच काळ झाला होता. तेव्हाही शुक्र आकाशात होता म्हणजे सूर्य-शुक्र-पृथ्वी यांच्यात ९० अंशाच्या आसपास कोन झालेला असणार. साधारण असं किंवा याची मिरर इमेज.
सूर्य ----- शुक्र
----------- |
----------- |
----------- |
----------- पृथ्वी
हे सगळं बघितलं तेव्हा अर्थातच नोंदी करण्याची सवय लागलेली नव्हती :-( आणि डिजीटल कॅमेरा हातात असण्याचेही दिवस नव्हते.
विकीपीडीयावर म्हटल्याप्रमाणे, शुक्राच्या कला दुर्बिणीच्या आधी पाहिल्याची नोंद नाही. डोळ्यांनी दिसणार्या सर्वच ग्रहांची, सर्व संस्कृतींमधे सखोल निरीक्षणं होत असत. त्यामुळे डोळ्यांनी शुक्राच्या कला दिसतात का याबद्दल थोडी शंका आहे.
रेखाचित्रावरुन स्पष्ट व्हावे.
आदिती म्हणते त्याप्रमाणे शुक्र सध्या सूर्याशी मोठा कोन करुन असल्यामुळे शुक्र आकाशात जास्त वेळ दिसू शकतो आहे.
शुक्राच्या कला संपूर्ण पहायच्या असतील तरी खूप दिवस त्यासाठी शुक्राचे निरिक्षण करावे लागेल, तेव्हा कुठे या कला दिसतील. :)
शुक्राच्या कला कशा दिसतात. ते पुढील रेखाचित्रावरुन स्पष्ट व्हावे.
शुक्राच्या कला नुसत्या डोळ्यांनी मी देखील पाहिलेल्या नाहियेत. शुक्राच्या कलांमुळे फारतर त्याच्या तेजस्वितेते फरक पडतो. पण कला नुसत्या डोळ्यांना दुर्बिणीशिवाय दिसणे अशक्य आहे.
हा भास युतीच्या वेळेला व्हायची शक्यता सर्वाधिक
हा भास युतीच्या वेळेला व्हायची शक्यता सर्वाधिक आहे. (म्हणजे शुक्र-अमावास्या म्हणा ना.) वर सागर यांनी दिलेले चित्र बघावे. जेव्हा कोर सर्वात प्रतिपच्चंद्रलेखेव असते, तेव्हा "बिंब गोल नाही" असा अस्पष्ट अनुभव होण्याची शक्यता अधिक. बिंब ५०%-६५%-९०% वगैरे असेल, तर हे बिंब डोळ्यांना वर्तुळावेगळे जाणवण्याची शक्यता तितकीच कमीकमी होत जाते.
येस्स...अप्रतिम!
आताच पाहिले विहंगम दृष्य..चंद्र आणि शुक्राची युती.
ऑफिस मध्ये असल्याने हातात कॅमेरा नाहीये त्याचं खुपच वाईट वाटतयं...आय्-फोन वरुन एवढ्या अंधारात छायाचित्राची काहिच खात्री नाही.
पण नीरभ्र आकाशात केवळ अप्रतिम नजारा.दिलेली वेळ्ही अचुक.
धन्यवाद सागर.
--मयुरा.
धन्यवाद
कॅमेर्याची चौकशी करता? कळतात हो असली बोलणी! ;-)
कॅमेरा तोच, वरच्या प्रतिसादात उल्लेख केलेला कॅनन S3 IS. फोटोत डाव्या बाजूला खाली कोपर्यात डीफोकस्ड कातळ दिसतो आहे, त्याच कातळावर झोपून, कातळावरच कॅमेरा टेकवून फोटो काढला आहे. थोडक्यात नशीब, मी फोटो काढताना माझा फोटो कोणी काढला नाही. तो ही एक मजेशीर देखावा झाला असता. :-D
काल फोटो काढतेवेळी ट्रायपॉड नसल्यामुळे हातातून फोटो काढताना आयएसो जास्त ठेवावं लागलं. नाहीतर हात हलल्यामुळे फोटो नीट येत नव्हते. उच्च आयएसओमुळे फोटो noisy आले आहेत.
कोणी गुरु चंद्राची युती पाहिली का?
काल रात्री ऑफिसातून घरी यायला उशीर झाला.
साधारण साडेआठच्या सुमारास आकाशात चंद्र आणि गुरु यांची युती इतकी विलोभनीय दिसत होती की बास :)
त्यात भर म्हणजे शुक्राची ठळक उपस्थिती पश्चिम क्षितिजावर अगदी मावळतीला टेकलेला....
एक विलोभनीय दृष्य होते ते. अंदाजाने पाहिलेली चित्रे व प्रत्यक्ष दृष्य यात बरीच तफावत असते हेच खरे... :)
कोणी गुरु चंद्राची युती पाहिली का?









उत्तम!
सागर, वेळेत कळवलंस. या गोष्टींकडे "फॉर्वर्ड" आल्याशिवाय माझं लक्ष जात नाही.
नायल्या, तुझ्याकडे कॅमेरा आणि ट्रायपॉड दोन्ही आहेतच. फोटो काढायला वेळ नसेल तर ते मला पाठवून दे! ;-)