बेरोजगारी - समस्या आणि उपाययोजना

भारतात बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणात आहे एक तर पदवीधर युवक रोजगारक्षम नसावेत किंवा त्यांना संधी उपलब्ध होत नसाव्यात.
पहिला मुद्दा आपण बघूयात.
रोजगारक्षम युवक नसावेत म्हणजे नेमके काय तर सरळ सरळ आपली युवापिढी शैक्षणिकदृष्ट्या कालबाह्य झालीय. लाखोंच्या फीया भरून डिग्र्या घ्यायच्या नंतर अँडवान्स टेक्निकल कोर्सेस साठी पैसै मोजायचे. मात्र अँडव्हान्स काय असतं ते कधीच शैक्षणिक अभ्यासक्रमात आणाणर नाहीत. चौकाचौकात जशी हॉटेल टाकावीत तशी मोठमोठ्याल्या शैक्षणिक संस्था काढल्या. त्या संस्थांच्या शाळा कॉलेज चे मळे पिकवले. नुसतेच भव्यदिव्य कँपस! शिक्षणाच्या, सुविधांच्या नावाने बोंब. एकूण शिक्षणव्यवस्था ही एकमेव अनस्किल्ड अँड अन्एम्प्लॉयेबल तरुण तयार करायची फँक्टरी झाली आहे. कला , वाणिज्य आणि शास्त्र शाखेतून पदवीधर तरुण कायम हालापेष्टा सहन करत असतात नोकरीसाठी. इंडस्ट्रीला काय पाहिजे ते आपली शिक्षणव्यवस्था पुरवू शकत नाही. ही काळ्या दगडावरची रेघ आहे.
दुसरा मुद्दा आपण बघूयात.
सरकारने जर नोकरीच्या संधी निर्माण केल्यातर बेरोजगारी कमी होऊ शकते. आता ह्या संधी सरकारी असूच शकत नाहीत कारण मिनिमम गव्हर्नमेंट अणि मँक्सिमम गव्हर्नन्स असा भाजपाचा अजेंडा पहिल्यापासूनच आहे. सरकारने स्वयंरोजगारासाठी कितीही योजना राबवल्या तरी लालफितीच्या कारभारात त्या यशस्वी होत नाहीत आणि होणारही नाहीत. कारण भारतीयांची मानसिकता. मुद्रा लोन वगैरे योजनेत कर्ज मिळवण्यासाठी काय काय हाल सोसावे लागतात हे जाणकारांना चांगलेच माहितेय. उगाचंच आकड्यांचा खेळ करुन भाजपाने कितीही आटापिटा केला तरी जनता आणि भडकलेला तरुण मतपेटीतून राग व्यक्त करायला कायमच दक्ष आहे. जे फुटकळ पक्ष वा संघटना जातीपातीत विष कालवून स्वार्थ साधू इच्छितात त्यांच्यावर जनता कधीच विश्वास ठेवणार नाही.

सरकारने जर शिक्षण व्यवस्थेत अमुलाग्र बदल केले तरच रोजगारक्षम युवक तयार होतील. पण बदल झाला तर आपापल्या सोयीनुसारच झाला पाहिजे असं भारतातल्या सगळ्याच राजकारणी नेत्यांना वाटतं.
त्यामुळे तरुणांनी आत्मपरीक्षण करूनच शैक्षणिक विकल्प निवडले पाहिजेत. सुशिक्षित बेरोजगारांनी आपण नेमकं कुठे कमी पडतोय आणि कोणत्या बाबतीत सुधारणा करणे गरजेचे आहे यावर लक्ष केंद्रित करायची गरज आहे. आरक्षण, मोर्चे, आंदोलने, रँली वगैरे यागोष्टी कित्येक वर्षे चालू होते आणि सोकॉल्ड लोकशाहीत पुढची अनेक वर्षानुवर्षे हेच चालू राहणार आहे. अशा भानगडीत पडून कधीच कोणाचा विकास वा प्रगती होत नाही. गेल्या बहात्तर वर्षांपासून आपण केवळ शिक्षण, रस्ते, वीज, पाणी, गरीबी वगैरे यावर लढतोय आणि आपल्या साठी लढणारे (फुकटचा आव आणून) राजकारणी नेते, समाजसेवक वगैरे (काही अपवादात्मक पुढारी वगळता) धनिष्ठ, गलेलठ्ठ होतात.
युवकांनी सूज्ञ व्हावे.
©भूषण वर्धेकर
३१/०१/२०१९
हैद्राबाद

(वरील लेखावर चर्चा व्हावी. मत, मतांतरे, खंडन, मंडन स्वागतार्ह आहे)