राज्य परिवहन सेवा - एक गम्मत.

ऐसीकरांना हा लेख/विचार आवडलेला दिसत नाही. (पण मी रद्द करणार नाही. )

कर्नाटकाच्या बससेवेबाबत तुम्हि शीतावरुन परिक्षा केली दिसतीय बिशेबेळी अन्नाची. तुम्हास दिसली तशी नाहीये. (किंबहुना तशी आम्हास दिसली नाही आणि आमचा जास्त संपर्क भेरुंडाशी ;) )
कर्नाटक गाड्या स्वच्छ असतात किंवा दिसतात त्याच्या इंटेरिअरमुळे. स्टेनलेस स्टील वापरतात ते. त्यामुळे गाडी पटकन आणि चकाचक स्वच्छ होते. शिवाय त्यांची गाडी रिपेंट ला प्रॉपरली केली जाते. अगदी आतले बार सुध्दा पिवळ्या प्लास्टिक एनॅमलने व्यवस्थित कोट केले जातात. त्यांची स्क्रॅप गाड्या काढायची फ्रिक्वेन्सी मात्र आपल्यापेक्षा जास्त असते. नवी गाडी मॅक्सिमम रन करायचे धोरण असते. तेही लोड जास्त करुन (लालूप्रसाद पॅटर्न) लांब टप्प्याच्या किंवा आंतरराज्य गाड्या ह्या हमखास नव्या पाठवल्या जातात. (बाहेरच्या राज्यातील प्रवासी ओढायचे असतात ना) पण कर्नाटकात अंतर्गत भंगार गाड्याच पळवल्या जातात. एम्प्लॉयी हे विचार करुन ट्रीपवर पाठवतात. उदा. विजापूर सोलापूर उमरगा ह्या पट्ट्यात येणारे कर्नाटक कंडक्टर हमखास सीमाभागातले किंवा महाराष्ट्रातलेच येतात.(बरेच कंडक्टर, ड्रायव्हर सीमाभागात असताना ॲक्चुअली महाराष्ट्रात घर ठेवतात आणि राहण्याचा पत्ता कर्नाटकाचा देतात) ते मुद्दाम्हुन पगार वगैरे जास्त सांगतात. त्यांची लाँग रुटला थ्री ऑपरेटर पर बस सिस्टम चांगली असते. तिघेही ड्रायव्हर असतात. दोन एक्सपर्ट आणि एक कंडक्टर ज्यादा ड्रायव्हर कम. आता तिकिट मशीन आल्यापासून तिघेही तिकिटे फाडतात (ड्युटीप्रमाणे). एक्जण रेस्ट घेतो, एकजण बस चालवतो. एक जण असिस्टंट असतो. हायवे वगैरे नॉर्मल रुटला हे कंडक्टर बस चालवतात. विनातिकिट पण कमी पैशात लगेज घेण्यात कर्नाटक एम्प्लॉयी माहीर असतात. इव्हन त्यांचे चेकर महाराष्ट्रात येणार नसलेने प्रवासीही त्या सिस्टमने घेतात. हा एक आहे त्यांना इन्सेन्टिव्ह मिळतो पर रुट ज्यादा इन्कमवर. पण हा घेऊनही ते गैरप्रकार करणेइतपत प्रवासी मिळवतातच. आपल्या येस्टीचे ड्राय्व्हर काही अल्प अपवाद वगळता प्रचंड कुशल आहेत. कर्नाटक ड्रायव्हर त्यांची बरोबरी करुच शकत नाहीत. वेळेच्या बाबतीतही आपपाल्याला त्यांचे टाइअम्टेबल माहीतच नसते, कारण गाड्या लेट करण्यात ते महाराषःट्राच्या खुप पुढे आहेत. जेवणाचे थांबे घेण्यात कर्नाटकचे परवाने असलेले हॉटेलं पुणे वगैरे रुटवर प्रचंड लुटतात. कर्नाटकचे ड्रायव्हर महाराष्ट्रात शक्यतो मगरुरी दाखवत नाहीत पण एकदा त्यांच्या सीमेत गेले की खरे गुण दाखवतात. त्यांच्या जवळपास बऱ्याच गाड्यांना कर्नाटक राज्याकडून राबवल्या गेलेल्या स्कीम्स लागू नसतात. आपल्यात फक्त एशियाड आणि शिवशाहीला हा रुल आहे.

ड्राइविंगबद्दल मला म्हणायचं नाही. स्थानिक नेत्यांनी, दादांनी आपल्या खासगी गाड्या चालवून परिवहन सेवेचं कंबरडं न मोडण्याचा राष्ट्रवाद जपला आहे.

मला हेच सुचवायचं आहे की राष्ट्रवाद ही एक चौकट आहे ती लहान मोठी करून पाहायला हवी. पण हा शब्द मी लेखात मुद्दामहून गाळला आहे.
राष्ट्रवाद संकल्पना व्यापक आणि संकुचित करता येते.