Skip to main content

मला पाहताना

2021 हे वर्ष माझ्यासाठी कमाल होतं. अगदी रोलरकोस्टर राईड नसलं तरी खूपच हॅपनिंग. आपल्या आयुष्याचं स्टिअरिंग आपल्या हातात आहे आणि त्यावर आपला पूर्ण ताबा आहे, अशी खूप मनापासून, आतून जाणीव करून देणारं हेच ते वर्ष. त्यामुळे बहुसंख्य लोकांकरता तापदायक, दु:खांचं ठरलेलं 2021 माझ्याकरता मात्र सुखकारक होतं. हे सांगताना, माझ्या भवताली असलेल्या, जगातल्या अनेक लोकांवर यावर्षी दु:ख, अनिश्चितता यांचे डोंगर कोसळलेत, कोरोना महामारीच्या संकटानं लाखो जीव गेलेत, याची मला जाणीव आहे. त्यांच्याबद्दल समानुभूती आहे.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

टेस्ट मेकर्स - मयूख सेन

परदेशात स्वतःचं असं जग पुन्हा रचू पाहणाऱ्या अशा सात स्त्रियांच्या गोष्टी मयूख सेनच्या 'टेस्ट मेकर्स' या पुस्तकात वाचायला मिळतात. या सातही बायका मायदेश सोडून अमेरिकेत स्थायिक झाल्या. यांतल्या प्रत्येकीनं आपल्या पाककलेतून आणि पाककृतींबद्दलच्या लिखाणातून अमेरिकेच्या बदलत्या खाद्यसंस्कृतीत आपल्या मायदेशाला स्थान मिळवून दिलं. या सगळ्यांना बांधून ठेवणारा समान दुवा म्हणजे आपला देश सोडून नवीन देशात आल्यावर सतत वाटणारी व्याकुळता.

समीक्षेचा विषय निवडा

'गणिताच्या निमित्ताने'चं एक अगणिती आकलन

मला लेख वाचताना वाटत राहतं, लिमयेकाका त्यांना भेटलेल्या माणसांच्या गोष्टी सांगतात. ते गणितज्ञ म्हणून त्यांना गणितज्ञ भेटणार; आणि त्या माणसांबद्दल लिहिताना गणित टळणार नाही म्हणून ते येणार. व्यंकटेश माडगूळकर जिथे राहिले तिथल्या माणसांच्या गोष्टी त्यांनी 'माणदेशी माणसं'मधून सांगितल्या असणार. तीच गोष्ट लिमयेकाकांची.

समीक्षेचा विषय निवडा

अद्भुताचे निळे पाणी

आडबाजूच्या अंगणी
बिना खांब तुळयांचा
एक वसतो महाल
जीवलग कवितांचा

नभापार पोचतसे
त्याची बेलाग ही उंची
रेलचेल महालात
जे न देखे रवि त्याची

महालात जाण्यासाठी
जिना जपल्या शब्दांचा
आणि उतरण्या साठी
सोपान हा गहनाचा

चुनेगच्ची सौधावर
नवरस पुष्करणी
पितो मन:पूत तेथे
अद्भुताचे निळे पाणी

परवलीची एकच
खूण इथे चालतसे
एका हृदयीचे दुज्या
सोपवावे लागे पिसे

काळ्या पिवळ्या नवसाची गोष्ट: टॅक्सी दिवस २२: ७ नोव्हेंबर २०२१

काल रात्री टॅक्सी घरीच असल्यामुळे आज मलबारहील ऐवजी आमच्या गव्हर्नमेन्ट कॉलनीतूनच सुरुवात केली.

हे सगळे कॉलनीतल्या टॅक्सी स्टॅन्डवरचे नेहमीचे टॅक्सीवाले.

टॅक्सी मिळवण्यासाठी जेव्हा मी आणि बिको जंग जंग पछाडत होतो तेव्हा आम्ही ह्या सगळ्यांचं मेजर डोकं खाल्लेलं त्यामुळे सगळे मला नीटच ओळखतात.

आज मला साक्षात टॅक्सीसकट आणि युनिफॉर्ममध्ये बघून सगळ्यांना आनंदच झालेला

इस्मायल, रफीकभाई, नौशाद, नजीम, सैदू, पट्टू, ओमान असे सगळे.

मिलेनियल्सच्या थोडा आधीचा जन्म असल्याने सेल्फी मला कधीच काढता येत नाहीत.

सो कातरलेल्या सेल्फीचे अपश्रेय पूर्ण माझेच.

ललित लेखनाचा प्रकार

दारिद्र्य: भाषेचे आणि भाषिक समाजाचे

मराठी ही एक प्रगत भाषा आहे असे मानले जाते. (ती अभिजात भाषा आहे की नाही यावर माझा पास). मराठीभाषिक समाज दहा कोटींच्या घरात आहे आणि जगाच्या सर्व भागांत तो पोचलेला आहे.

एखाद्या 'प्रगत' भाषेमध्ये, रोजच्या आयुष्यातील काही महत्वाच्या संकल्पनांसाठी जर शब्दच अस्तित्वात नसले, तर? विशेषतः लिंगासारख्या मूलभूत विषयाशी संबंधित संकल्पनांसाठी?

काही उदाहरणे: (माझ्या माहितीप्रमाणे. या निरीक्षणांत चुका असल्यास त्या दुरुस्त करेन)

समीक्षेचा विषय निवडा

सावली

जीवन सहेली सावळी सावली
जोवरी प्रकाश, संगती राहिली

बाल्यात पहिला प्रकाश पाहून
त्यातच गुंतून पडे बालमन
अंधार सावली जाणीव कुठून
निरागस अज्ञाना ‘प्रेम’किरण

सूर्य डोईवर मीपण मानसी
युवातेजच ते स्वयंप्रकाशी
तयांते असह्य सर्व तमराशी
बळें सावली पायीं तुडविसी

मावळतीस, सोसे न प्रकाश
नेत्र चुकविती तेजस्त्रोतास
प्रत्ययास ये सावली अवकाश
जाणीव प्रथम अ-पूर्वच खास

रात्र होतांच अंधार भवताली
वस्तूसावली एकत्व पावली

"८३" च्या निमित्ताने - ८३ च्या आठवणी

"...इंग्लैंड मे चल रहे विश्वकप के अपने पहले मॅच मे भारत ने वेस्ट इंडिज को हरा दिया है..."

१९८३ च्या जून मधल्या कोणत्यातरी दिवशी संध्याकाळच्या बातम्यांमधे ही बातमी रेडिओवर ऐकली. तोपर्यंत अशी एक काहीतरी टुर्नामेण्ट इंग्लंड मधे होत आहे, त्यातील सामने एका दिवसाचे असतात, त्यांची रेकॉर्ड कसोटी तर सोडाच, पण "फर्स्ट क्लास" मधेही धरली जात नाहीत, भारताने याआधीच्या टुर्नामेन्ट्स मधे फारसे काही केलेले नाही. फास्ट खेळणे वगैरे आपल्याला जमणारे नाही अशा विविध गोष्टी आमच्या गप्पांमधे ऐकल्या होत्या. त्यामुळे काहीतरी नवीन प्रकार आहे इतकेच माहीत होते.

ललित लेखनाचा प्रकार

चिंब

वृक्ष जसा
अंकुरण्या आधी
बीजस्वरूपी
अस्फुट असतो

बाण जसा
सुटण्याच्या आधी
प्रत्यंचेवर
सज्ज राहतो

मंत्र जसा
स्फुरण्याच्या आधी
बीजाक्षरी
निद्रिस्त राहतो

अर्थ तसा
उलगडण्या आधी
शब्दांच्या
निबिडात राहतो

ओथंबून मग
येतो अवचित
कोसळतो अन्
चिंब भिजवितो