Skip to main content

बोल अबोल हिमालयाचे --भाग २

पुस्तक प्रकाशित झाले असल्याने ही मालिका जालावर प्रकाशित करणं थांबवलं आहे.
मूळ लेखकाचे नावः- रघुनाथ विष्णू जोशी
मला केवळ आद्याक्षरे ठाउक होती. पूर्ण नाव मिळविण्यासआठी वेळ लागला. स्वारी.\

मागील अंक :-
http://www.aisiakshare.com/node/3013

आम्हांस पाहिजे होती त्या मार्गाची गोल यात्रेची तिकिटं दिल्लीस मिळाली. आणि पठाणकोटमार्गे ज्वालामुखीच्या मार्गाला लागलो. प्रदेश वनश्रीने नटलेला आहे. दूरवर हिम्शिखरे दिसतात. नवीन नवीन आकर्षक नैसर्गिक फुलांचे ताटवे इतस्ततः पसरलेले. मन मोहून टाकनारा प्रदेश व सावकाश जाणारी गाडी यामुळे प्रवास विशेष प्रसन्न.

विश्वाची उत्पत्ति - एक 'आस्तिक' विचार

भूमितीमध्ये आपणास सारख्या भेटणार्‍या आकृतींमध्ये प्रत्यक्ष निसर्गात नैसर्गिक मार्गाने निर्माण झालेल्या अशा आकृति फार क्वचित दिसतात. शाळेतल्या प्राथमिक भूमितीमध्ये ’सरळ रेषा’ सारखी भेटते, तसेच सरळ रेषा वापरून निर्माण झालेले त्रिकोण, चौरस, पंचकोन हेहि भेटतात. ’वर्तुळ’ ही अशीच एक ubiquitous आकृति. पण ह्या ओळखीच्या आकृति निसर्गात नैसर्गिक मार्गाने निर्माण झालेल्या अशा कोठेच भेटत नाहीत. समोर दिसणारी झाडे, डोंगर-पर्वत, प्राण्यांची शरीरे, फुले-पाने, ढग अशा हजारो गोष्टीमध्ये तुम्हास एकहि नैसर्गिक सरळ रेषा, पूर्ण वर्तुळ दिसणार नाही. सभोवती दिसणार्‍या सरळ रेषा, पूर्ण वर्तुळे ही मानवनिर्मित घरे, गाडीची चाके अशा वस्तूंमध्येच काय ती दिसतात. Two-dimensional Co-ordinate Geometry मध्ये रेषेचे समीकरण ax+by+c=0, वर्तुळाचे समीकरण x2+y2=1 अशी समीकरणे अगदी सुटसुटीत, ज्यांना elegant म्हणता येईल, अशा प्रकारची असतात पण समोरच्या ढगाच्या चित्राला किंवा फुलाच्या outline ला अशा सुटसुटीत elegant समीकरणामध्ये पकडायचा प्रयत्न करून पहा, तसे करणे अशक्य आहे असे जाणवेल.

एकमेकांशी संबंध नसलेल्या दोन संकल्पनांना एकमेकांशी जुळवायचा प्रयत्न करून पहा. उदाहरणार्थ पृथ्वीला सूर्याभोवती एक पूर्ण प्रदक्षिणा करण्यासाठी लागणारा काळ मोजा आणि पृथ्वीला स्वत:भोवती एक प्रदक्षिणा करण्यासाठी लागणारा काळ मोजा. हे दोन काळ एकमेकांपासून स्वतन्त्र आहेत आणि त्यामुळे त्यांच्यामध्ये सहज मोजण्याजोगा संबंध नाही. रोजच्या व्यवहाराला आवश्यक अशा कालगणनेची निर्मिति तर करायलाच हवी. त्यासाठी असा संबंध जोडण्याचा प्रयत्न म्हणजे कॅलेंडर. ह्या दोघांमध्ये कोणताच सुसूत्रपणा नसल्यामुळे प्राचीन काळापासून कॅलेंडरकर्त्यांना वर्षांमधून काही दिवस वगळणे, वर्षांना काही दिवस तात्पुरते चिकटविणे, leap year अशा कसरती कराव्या लागल्या आहेत आणि ह्यापुढेहि कराव्या लागतील.

पण आइन्स्टाइनचे E=mc2 हे वस्तुमान आणि वस्तुमान आणि वैश्विक शक्ति (जड विश्व आणि चैतन्य) ह्यांमधील संबंध दाखविणारे प्रसिद्ध समीकरण मात्र ह्याला अपवाद आहे, यद्यपि समीकरणातील तिन्ही संज्ञांच्या व्याख्या एकमेकांपासून अनवलम्बित अशा स्वतन्त्र आहेत. निसर्गाच्या एरवी दिसणार्‍या सवयीनुसार त्यांच्यामधले समीकरण फार गुंतागुंतीचे असायला हवे पण ते तर अगदी सोपे - elegant - आहे. हे का घडले असावे?

ह्या सोपेपणामुळे हे समीकरण कोणा ’नियन्त्या’ने आपल्या ’इच्छे’तून निर्माण केले आहे असा तर्क कोणा आस्तिकाने मांडला तर तो चुकीचा आहे असे म्हणता येईल काय?

(अरुण जोशींच्या ह्या धाग्यावरून माझ्या मनात आलेले हे विचार वेगळ्या दिशेने जातात असे वाटल्यावरून हा धागा निर्माण केला आहे.)

ही बातमी समजली का? - ३१

अनेक बातम्यांबद्दल आपल्याला चर्चा करावीशी वाटते. ऐसी अक्षरेवर बातम्यांवर चर्चा करण्यासाठी बातमी नावाचा लेखनप्रकारही अस्तित्त्वात आहे. पण, त्याबद्दल विस्तारानं लिहिण्याइतका किंवा एखादा व्यवस्थित चर्चाप्रस्ताव मांडण्याइतका वेळ किंवा माहिती किंवा उत्साह किंवा हे सारंच नसणं वगैरे कारणांमुळे आपण चर्चाप्रस्ताव लिहीत नाही. शिवाय बऱ्याचदा "एकोळी" / नुसत्याच लिंका देऊन धागा काढायचंही जीवावर येतं.

अश्या बातम्यांसाठी या धाग्याचा वापर करावा

=======

http://www.forbes.com/sites/moiraforbes/2014/07/03/power-woman-indra-no…

झक मारणे: झक, झक्कू आणि झकास

Taxonomy upgrade extras

व्यवस्थापकः या धाग्यावरील मुळ विषयाशी समांतर चर्चा विस्तारत चालल्याने, तिला अधिक वाव मिळावा व संदर्भ म्हणून शोधणे भविष्यात सुलभ जावे म्हणून येथील पुढिल प्रतिसादाचे रुपांतर नव्या चर्चा प्रस्तावात करत आहोत.

======

मनातले छोटे मोठे प्रश्न - भाग १८

व्यवस्थापकः ही धागामालिका आपल्या मनात येणारे, नेहमी नेहमी डोकावणारे विचार मांडण्यासाठी आहे. कधी कधी आशय फार मोठा नसतो. फार खोल विचार केलेला नसतो. तो विचार/ कल्पना/ प्रश्न/ गंमत डोक्यात येते, जाते. कधी कधी आपण विसरतो, कधी कधी ती ती पुन्हा पुन्हा येत असल्याने आपण विसरू शकत नाही.
यापूर्वीच्या धाग्यावरचे प्रतिसाद १०० च्या वर गेले आहेत म्हणून हा पुढचा धागा.

==========

शर्टाच्या किंवा प्यांटच्या खिशात काही ठेवलेलं असेल तर अनकम्फर्टेबल/गैरसोयीचं वाटत नाही का ?
वाटत असेल तर --
तुम्ही त्यासाठी काय करता ?

माझ्यापुरतं उत्तर :-
माझ्याकडे सॅक/ल्याप्टॉप बॅग्/स्कूल बॅग सदृश प्रकार आहे.

जगाचे धार्मिक कंपोझिशन, त्याच्या बदलाचे स्वरुप

Taxonomy upgrade extras

World Religions by Adherents, 1910–2010
Religion 1910 2010 Rate*
Adherents  % Adherents  % 1910–2010 2000–2010

गुलाम महम्मद शेख यांचे चित्रमय व्याख्यान

हा विकांत पुण्यात बरेच चांगले कार्यक्रम होते, आणि मर्फिजच्या नियमांनुसार (असल्या सगळ्या न-नियमांना मर्फिजचे नियम असे आम्ही संबोधतो, हे खुद्द मर्फिजनेच सांगितले असले पाहिजेत अशी अट नाही) (साल्या लै माजलेल्या - श्रेय: गुर्जी) कुटुंबसंस्थेच्या जंजाळात नेमके याच विकांताला आम्ही अडकलेलो असल्याने त्यापैकी एक तरी कार्यक्रम जमेल का या विषयी खात्री नव्हती.

स्पर्धा का इतर?

संसद: बजेट सत्र २०१४

Taxonomy upgrade extras

आज, ०७ जुलै २०१४, पासून बजेट सत्र सुरू होत आहे.

अर्थातच या सत्रात वित्तविषयक घडामोडींना प्राधान्य दिले जाते असा पायंडा आहे. यातील काही ठळक प्रस्तावित विधेयके अशी आहेतः
१. रेल्वे बजेट २०१३-१४ (०८ जुलै)
२. सर्वसाधारण बजेट २०१३-१४ (१० जुलै)
३. इन्शुरन्स आणि पेन्शन मध्ये थेट परकीय गुंतवणुकीच्या योजनेत बदल करणारी विधेयके
४. रीअल इस्टेट (रेग्युलेशन व डेव्हलपमेंट) बिल २०१३ (या द्वारे रीअल इस्टेट रेग्युलेटरी अथॉरीटी स्थापन करणे व एकुणच या सेक्टरमध्ये पारदर्शकता आणणे असे या विधेयकाचे उद्देश आहेत. अधिक माहिती ते विधेयक मांडल्यावर देईन)

आईनस्टाईनबाबांचा (आईबाबांचा) स्थिरांक

फ्रान्स नावाचा एक देश होता. तिथे बरेच शास्त्रज्ञ राहायचे/आले. त्यातला एक एके दिवशी एक दगड घेऊन आला नि म्हणाला कि आजपासून याच्या वस्तुमानाला एक किलो म्हणायचे. http://en.wikipedia.org/wiki/Kilogram दुसरा एक छडी घेऊन आला नि म्हणाला कि आजपासून हिच्या लांबीला एक मीटर म्हणायचे. http://en.wikipedia.org/wiki/Metre तिसरा एका द्रव्याचे एक आयसोटोप घेऊन आला नि म्हणाला कि आजपासून या या दोन उर्जास्थितींतून स्थांनांतर करताना याच्यातून एक हजार तरंगलांब्या निघायला जितका वेळ लागतो तो एक सेकंद मानायचे. http://en.wikipedia.org/wiki/Second

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

बोल अबोल हिमालयाचे --भाग १

पुस्तक प्रकाशित झाले असल्याने ही मालिका जालावर प्रकाशित करणं थांबवलं आहे.

******************प्रस्तावना सुरु******************
माझ्या मित्राच्या घरी एक जुनी डायरी सापडली. त्याचे आजोबा संघ परिवाराशी संबंधित सेवाकार्यात कार्यरत होते.
त्यांनी हिमालयाच्या कुशीतल्या काही ठिकाणी वास्तव्य व भटकंती केली आहे. तीनेक दशकापूर्वी त्यांनी हे अनुभव डायरी म्हणून लिहून काढले.
आजोबांची परवानगी मित्राने घेतली. त्यांचं लेखन जालावर का असेना प्रसिद्ध करावं अशी मित्राची इच्छा.
जमेल तसं ते हस्तलिखित मी इथं टंकणार आहे.
माझं काम केवळ टंकलेखकाचं असणार आहे.