भीमाशंकरच्या लाकूडचोरीची गोष्ट

तर ते दिवस होते पेटलेले . निसर्गप्रेम , निसर्गसंवर्धन , निसर्गरक्षण वगैरे .
तर झाले असे कि आम्ही तीन चार मित्र नेहमीप्रमाणे भीमाशंकरला गेलो होतो. दिवस उन्हाळ्याचे . अजेंडा होता की पक्षी नेहमीचेच झाले , यावेळी जरा या जंगलातील प्राणी बघुयात. रात्री. भीमाशंकरमधील एक आटत आलेले तळे ही जागा ठरली. साधारणपणे त्याच्या कडेच्या एका कोपऱ्यात काळ्या स्लीपिंग बॅग्समध्ये रीतसर लपून , दबा वगैरे धरून आम्ही संध्याकाळी बसलो . ( सर्वसाधारणपणे प्राणी पाण्यावर संधिप्रकाश आल्यानंतर मध्यरात्रीपर्यंत एकापाठोपाठ पाणी पिण्याकरिता येतात , अशी माहिती होती )
बघता बघता रात्रीचे अकरा वाजले. काहीही पाण्यावर आले नाही ( पुढच्या उन्हाळ्यात हाच प्रयोग केला,लपून बसण्याची जागा बदलून , तेव्हा ज्ञानप्राप्ती झाली कि आदल्यावर्षी आपण प्राणी येण्याच्या बरोब्बर वाटेवर लपून वगैरे बसलो होतो. म्हणजे त्यादिवशी प्राणी आमचा पार्श्वभाग बघून वाईट वाईट शिव्या देत परत गेले असणार )
मग वैतागून रस्त्यावरच्या कट्ट्यावर टाईमपास गप्पा हाणत बसलेले असताना एकदम किर्रर्र वगैरे शांततेचा भंग वगैरे होऊन एका ट्र्कचा आवाज आला . ( तत्कालीन भीमाशंकरात संध्याकाळनंतर फक्त आली तर एक यष्टी येत असे . बाकी कुठलेही वाहन नाही. ) त्यामुळे पर्यावरणरक्षक कार्यकर्ते भूमिकेत जाऊन आम्ही सगळे एकदम शेरलॉकसजग झालो आणि त्या आवाजाच्या दिशेने हळूहळू जाऊ लागलो . ट्रक टेकडीवरच्या फारेश्ट बंगल्याच्या दिशेने गेला . ट्रक गच्च भरलेला, लाकडांनी, ओल्या.पाठलाग वगैरे करत तिथे पोचल्यावर ट्र्क डायवर व बंगल्यातील एक कर्मचारी यांची कुजबुज ऐकली आणि ती संशयास्पद आहे असा निष्कर्ष काढून ट्र्कचा नंबर लिहून घेतला आणि काय हे ?भीमाशंकरच्या प्रीस्टाईन जंगलात थेट फारेश्टच्या कर्मचाऱ्यांच्या सहमतीने जंगलतोड ? छ्या !! हे थांबायलाच हवे अशा फ्रस्ट्रेटेड पेटल्यावस्थेत मोरमाऱ्याच्या झोपडीतील बाकड्यावर येऊन पडी टाकली.

सकाळी यष्टी धरून पुण्याला आलो . आणि पुण्यातील जुने जाणते कार्यकर्ते /प्रा यांच्याकडे जाऊन " हे बघितलंय , आता काय करायचं ते सांगा " असा खडा सवाल टाकून राहिलो . ते फारच जुने आणि जाणते* असल्याने त्यांनी " अरे असं नाही , हे काम शिस्तीत करायचं असतं" वगैरे प्रबोधन केलं आणि तक्रार दाखल करायला फारेश्ट डिपार्टमेंटच्या सायबाला फोन लावून त्यांच्याकडे आम्हाला धाडून दिलं .
फॉरेस्ट डिपार्टमेंटच्या सायबाने सरकारी पद्धतीने आम्हाला घोळवून ( खाजगी जमिनीवरील जंगलतोड असेल तर सरकार काहीही करू शकत नाही रे मुलांनो वगैरे ) तक्रार दाखल करून घेतली . पुढे काहीही होणार नाही अशी निराशाजनक खात्री बरोबर घेऊन आम्ही बाहेर पडलो .

अन दुसऱ्या दिवशी अहो आश्चर्यम !! समदी ष्टुरी महाराष्ट्र टाईम्सात आमच्या नावासकट छापून आली. हा कट फॉरेस्ट च्या सायबाचा की आमच्या जुन्या जाणत्या प्रांचा याचा शोध काही लागला नाही . घरच्या लोकांना मात्र , ' आपला दिवटा नुसताच कुठेतरी बोंबलत हिंडत नसून पेप्रात छापून येण्याइतपत काहीतरी लोकोत्तर कार्य करत असावा ' असा संशय येऊ लागला .
पुढच्या आठवड्यात फॉरेस्टचा साहेब म्हणतोय ते खरेच काय, हे बघण्यासाठी आमच्यातील एकजण भीमाशंकरच्या कोकण साईडला गेला आणि परत आल्यावर ' आपण बघितले ते काहीच नाही , निस्ते ढीग लागलेत लाकडाचे सगळीकडे ' असा रपट घेऊन आला . हे अजून भयानक होतं . तर असो . पुढच्या घटना या फक्त फ्रस्ट्रेशन वाढवणाऱ्या होत्या आणि काळाच्या ओघात हे लक्षात आलं आपली कार्यकर्तेगिरी ही अत्यंत नाईव्ह आहे आणि त्याने शाट्ट काहीही फरक पडत नाही . कशालाही , कुणालाही .
एकदम मोठेच झालो म्हणाना . ( च्यायला !!) एवढेच . असो.

निवेदन : ही ष्टुरी लाईट मूड मधे लिहिलेली आहे . बरेच तपशील गाळून . लाईट मूड अशाकरिता की आमची बाळबोध पद्धतीने केलेली ( अजूनेक ) कार्यकर्ते गिरी वाया कशी गेली हा लाईट पार्ट आहे . यानंतर आमच्या जुन्या जाणत्या प्रांनी कुणा एका राजकीय नेत्याकरीता कुठलीही गरज नसताना भर जंगलातून काढलेल्या प्रस्तावित भीमाशंकर मुंबई रस्ता शिस्तबद्ध पद्धतीने , डेटा गोळा करून , शास्त्रीय अर्ग्युमेंट्स करून कोर्टाकडून थांबवला , तो आमच्याकरिता ' करावे कसे नेटके ' हा वस्तुपाठ होता .
मूळ मुद्दा प्रचंड गंभीर आहेच . गुजराथच्या दक्षिणेला चालू होऊन पार केरळ पर्यंत गेलेला पश्चिम घाट , त्यावरील जंगल त्यातील प्राणी, वनस्पती , पक्षी व इतर सजीव हा अत्यंत संवेदनशील असा एक जेमतेम चार आठ किलोमीटर रुंद आणि हजारहुन जास्त किलोमीटर लांब असा पट्टा . त्यातील जेनेटिक पूल व इको सेन्सेटीव्हिटी, त्यातील समृद्धी ही कमालीची महत्वाची आहे .त्याचे सलग असणे हे अतिशय महत्वाचे आहे . का ? हा फार मोठा आणि वेगळा विषय . दुर्दैवाने याबद्दल आता फारसे बोलले जातही नाही . ( त्याने त्याचे महत्व अजूनच जाणवते ) अँबी व्हॅली , लव्हासा सारखे बलात्कारी प्रकल्प. विकास आणि थोड्या प्रमाणात पर्यटन याच्या शॉर्टसाईटेड पॉलिसीज याबद्दल लिहावे तितके कमी . इथे लिहीत नाही , फार मोठा विषय असल्याने . म्याटर सिरीयस आहे .