Skip to main content

कथा-कविता

घडलेल्या घटनांच्या कथा झाल्या
उरलेल्या शक्यतांच्या कविता झाल्या.

कपाळावरची बट मागे सारायची होती
कपाळावरच्या बटांच्या गझला झाल्या.

हातघाईची लढाई अनिर्णित राखली पण
माझ्याच पराभवाच्या बखरा झाल्या.

नाती गोती आप्त इष्ट मित्र वगैरे
पेपरातल्या जुन्या बातम्या झाल्या.

मी किनारी आहे तसाच अजून बसूनी
तुझ्या आठवणींच्या नद्या झाल्या.

थॉमस जेफरसन – अमेरिकेच्या लोकशाहीचा शिल्पकार

परिचय 

थॉमस जेफरसन हे नाव भारतात अनेकांना परिचित नसले तरी अमेरिकेच्या राजकीय, सामाजिक व शैक्षणिक इतिहासात त्यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. १३ एप्रिल १७४३ रोजी व्हर्जिनिया या ब्रिटिश वसाहतीत जन्मलेल्या जेफरसन यांनी अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यलढ्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. ते अमेरिकेचे तिसरे राष्ट्राध्यक्ष होते (१८०१–१८०९) आणि स्वातंत्र्यघोषणापत्राचे मुख्य लेखक होते. लोकशाही, स्वातंत्र्य, शिक्षण आणि विज्ञान या मूल्यांचा त्यांनी सातत्याने पुरस्कार केला. 

निमित्त : ‘तर... अशी सारी गंमत’ - चित्रा पालेकर

‘तर... अशी सारी गंमत’ हे चित्रा पालेकर यांचे आत्मचरित्रपर पुस्तक मॅजेस्टिक प्रकाशनातर्फे अलीकडेच प्रकाशित झाले. प्रभात चित्र मंडळाच्या वतीने ठाण्यात आयोजित केलेल्या प्रकाशन समारंभात सचिन कुंडलकर यांनी केलेले हे भाषण.

सिप (SIP) चे मजेदार विज्ञापन

(विज्ञापन आणि माझ्या मनातील विचार)

काल टीव्ही वर आयपीएलचा सामना पाहत होतो. मध्येच एक विज्ञापन आले. एक दुकान दिसत होते. दुकानाच्या साईन बोर्ड वर झगमग लाईटिंग दिसत होती. दुकानासमोर उभे राहून एक तरुण मुलगी गोड आवाजात म्हणाली, मी नियमित सिप मध्ये गुंतवणूक करते.त्या गुंतवणूकीतून मी वडिलांसाठी ....

मी: वडिलांना दुकान टाकून दिले...

ती: नाही हो,

मी: मग दुकानात लाखोंचा माल भरून दिला असेल.

ती: नाही हो, हा जो दुकानावर लागलेला झगमग करणारा साईन बोर्ड आहे, तो मी वडिलांना दुकानावर लावण्यासाठी विकत घेऊन दिला. माझी सिप मधली गुंतवणूक सार्थकी लागली.

थायलंडमधील "चक्री दिन" – एक राजवंशाचा गौरवशाली वारसा

दरवर्षी ६ एप्रिल रोजी थायलंडमध्ये एक विशेष राष्ट्रीय दिवस साजरा केला जातो – चक्री दिन. हा दिवस थायलंडच्या राजकीय आणि सांस्कृतिक इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा क्षण दर्शवतो. अनेक भारतीय वाचकांना याची माहिती नसते, म्हणून हा लेख त्यांच्यासाठीच – जे थायलंडच्या इतिहासाशी फारसे परिचित नाहीत, पण जागतिक परंपरांविषयी जाणून घेण्याची उत्सुकता ठेवतात. 

चक्री दिन म्हणजे काय? 

अवकाळी पावसाची आगाऊ आज्ञापत्रे

हे ताडपत्रीवाल्या,
गतसाली न खपलेल्या मालावरची धूळ झटक

हे पाणीपुरवठा खात्यातल्या टेंडर बाबू,
फिल्टर सफाईच्या निविदांच्या नैवेद्यांची ताटे सजव

हे वृक्षसंवर्धन खात्यातील खात्यापित्या लोकसेवका,
ट्री ट्रिमिंग च्या निमित्ताने कोणते वृक्ष भुईसपाट करायचे ते बिल्डरांबरोबर ठरव

हे नगर सेवका,
नालेसफाईच्या हातसफाईवरच्या श्वेतपत्रिकेचा कच्चा खर्डा बनवायला घे

हे पालक मंत्र्या,
महापुरोत्तर अन् दरडस्खलनोत्तर सहसंवेदनांचे वार्षिक भावविभोर सांत्वनसंदेश बनवायला घे

शॉडेनफ्रॉयडा (Schadenfreude) : परदुःख शीतल

आपल्या जवळपास कुठेही एखादी छोटी-मोठी दुःखद घटना घडलेली कळल्यास आपल्यातील बहुतेक जणांना विषाद वाटतो. अगदीच जवळचे मित्र, नातेवाईक, परिचित असल्यास दुःखही वाटत असेल. अपघातात वा नैसर्गिक आपत्तीत मोठ्या प्रमाणात जीवित हानी झाली असल्यास थोडी फार हळहळ वाटेल. (परंतु शत्रु म्हणून आपण अगोदरच ठरविलेले असल्यास चार शिवी देत उत्सव साजरा करण्यासही आपण मागे पुढे पाहणार नाही.) त्या घटनेत ज्यांच्यावर दुःख कोसळले असेल त्यांच्याबद्दल सहानुभूती, करुणा, दया वाटणे स्वाभाविक असते. परंतु अगदी खोल मनात जाहीरपणे उच्चारता न येणारे कुठेतरी समाधानही वाटत असते, हे नाकारण्यात अर्थ नाही.

रिसेप्शन

रिसेप्शन
मी ऑफिसातून घरी परत आलो होतो. बायकोनं केलेल्या चहाचे घुटके घेत टीव्हीवरच्या बातम्या बघत होतो.
“भागो, हे बघ. वाघमारेंच्या मुलीच्या लग्नाची आमंत्रण पत्रिका. मिस्टर आणि मिसेस वाघमारेंनी स्वतः येऊन आग्रहाने आमंत्रण दिले आहे.”
मी आमंत्रण पत्रिका उलट सुलट करून वाचली. ह्या महिन्यात मला बनियनची जोडी विकत घ्यायची होती. आता ते शक्य होणार नव्हते.
“हे वाघमारे म्हणजे...”
“आधीच सांगते. माझे कोणी वाघमारे नावाचे नातेवाईक नाहीत.“ बायकोनं पदर झटकला. “आमच्यात अशी आडनावे नसतात.”
“माझेही वाघमारे नावाचे कोणी नातेवाईक नाहीत.”

Time Machine.

अविनाश हार्डीकर! हा माझा जीवश्चकंठश्च मित्र. बालपणापासून. त्याच्या नावातही जादू आहे. म्हणजे असं पहा. हार्डीकर! मधला हार्डीचा संबंध थेट केम्ब्रिजच्या गणिती हार्डी शी तर हार्डीकर! मधला हार्दिक पांड्या तर तुम्हाला माहीत” असणारच. पण हार्डीकर! मधली हार मात्र त्याने कधीही मानली नाही. कर म्हणजे करच असा त्याचा बाणा होता. तो स्वतःचे नाव उद्गारवाचक चिन्हांसकट लिहित असे आणि दुसऱ्यानीही तसच लिहावे असा त्याचा आग्रह असे. कुणी जर त्याला “अरे हार्डीकर” म्हणून ओरडूनही हाक मारली तर ती त्याला ऐकू जात नसे, पण तेच जर कुणी त्याला मुंबईच्या कोलाहालात हळुवार “अरे हार्डीकर!” असे संबोधले तर लगेच ऐकू जाणार. असो.