प्रथमोपचार पेटी - First Aid Box

उपयुक्त माहीती आहे पण जर एखाद्याला एखाद्य औषधाची अ‍ॅलर्जी असेल तर त्याचा विचार त्यांनी स्वत:च्या फर्स्ट एड बॉक्स करता करावा नाहीतर दिलंय तेच घेतलं अन नै झेपल तर पुन्हा ठणाणा.

चांगली यादी!

या व्यतिरिक्त औषधांची केमिकल नावे माहित असल्यास द्यावी. जसे पॅरसिटामॉल. यामुळे उगाच ब्रँडेड औषधांच्या ब्रँडनेम साठी पैसे वाया न जाता तीच गोळी स्थानिक उत्पादकांची असल्यास बर्‍याच स्वस्त मिळते.

डॉ.नी गोळी दिल्यावरही स्थानिक उत्पादकांची तीच गोळी आहे का हे जरूर विचारा

छान आणि तितकीच उपयुक्त माहिती, विशेषतः माझ्यासारख्या (नोकरीनिमित्य) सदोदित प्रवासातच असलेल्या व्यक्तीसाठी अशा चटकन हाती येऊ शकणार्‍या आणि ओ.टी.सी.गटातील या गोळ्यांची फार गरज भासते. (अर्थात व्यसन म्हणून नव्हे तर आपल्या किटमध्ये अमुक एक गोळी वा मलम आहे हीच बाब कित्येकदा मानसिकतेमुळे समाधान देणारी ठरते, हे स्वानुभावाने सांगतो.)

श्री.पाषाणभेद यानी दिलेल्या यादीत खालील भर घालू इच्छितो :

१. IMOL : अत्यंत गुणकारी गोळी आहे ही. अनॅसिन, अ‍ॅस्प्रो या सम काम करते. पण डोकेदुखी, अंगदुखी, सर्दी, ठणका या सर्वांवर एकत्रित उपयोगी असल्याचे मला जाणवले आहे. [४०० एमजी ची क्षमता असल्याने कृपया उपाशी पोटी अजिबात घेऊ नये. प्रवासात असताना गरज भासलीच तर एखाद्या बस स्टॅण्डवर उतरून किमान दोन केळी खावून वरतून एक ग्लास पाणी रिचवूनच मग गोळी घ्यावी. अ‍ॅसिडिटीचा त्रास होत नाही. झोपही फार छान येते.]

२. Sriderm Cream : परत प्रवासात असताना उपयुक्त ठरणारे एक मलम. डास, चिलटे, गाजर गवत, जिथे मुक्काम तेथील खोलीतील बंदिस्त दर्प आणि अन्य जळमटे यामुळे त्वचेला खाज सुटण्याचे प्रकार (अ‍ॅलर्जीमुळेही) घडत असतात, त्यावेळी या मलमाचा एक बिंदूदेखील ती खाज थांबविण्यास मदत करतो.

३. कित्येक वेळा बाहेरगावी असताना स्थानिक खानावळीतील जेवण घेणे गरजेचे असते. तेथील जेवणाचा दर्जा तपासणे शक्यही नसते. पण जेवण तर घेतले जातेच जाते. अशावेळी जर अपचनामुळे सोबत असलेल्या मुलांना डायरियाचा त्रास संभवतो (काही वेळा मोठ्यांनाही), त्यासाठी 'पिवळ्या रॅपर' मध्ये अगदी टिकलीएवढ्या गोळ्या (ज्या दोन रुपयाला मिळतात) सोबत ठेवाव्यात. एका गोळीने काम भागते. (नाव विसरलो.)

४. डेटॉल साबण : स्नानासाठी घरी तुम्ही कोणता साबण वापरता हे गौण. पण बाहेरगावी असल्यास (अगदी सहल असली तरी) सोबत Dettol Soap च घ्यावा. [हॉटेल रूममध्ये दिला जात असलेला चुकूनदेखील वापरू नये. एकजात उल्हासनगर मेड असतात. हे अनुभवाचे बोल आहेत.]

५. फर्स्ट एड बॉक्समध्येही डेटॉल लिक्वीडची एक छोटी बॉटल असावी. काही कारणास्तव कुठे खरचटले तर तो भाग डेटॉल द्रवाने पुसून काढणे हिताचे ठरते.

(एरव्ही कवितेच्या प्रांगणात रमणार्‍या या कवीने एक चांगला आणि व्यवहारी विषय इथे मांडला आहे. त्याबद्दल श्री.पाषाणभेद अभिनंदनास पात्र आहेत. संबंधित स्मायली कशी द्यायची हे समजत नसल्याने, थेट वाक्यानेच ती भावना व्यक्त केली आहे.)

अशोक पाटील

खोबरेल तेलाची. झालेच तर एक छोटी पुडी हळदीची. जखम कोरडी राहण्यास व मग बरी होण्यास हळदीचा मलमापेक्षा जास्त उपयोग होतो काही प्रसंगी.

श्री आडकित्ता यांच्या प्रतिसादाच्या प्रतिक्षेत

कोणत्याही गोष्टीस 'फर्स्ट एड' देण्या आधी, त्या आजाराचे निदान होणे अत्यावश्यक असते. अन्यथा, अनपेक्षित रितीने नको ती गुंतागुंत उद्भवू शकते. याप्रकारच्या 'प्रिस्क्राईब' न केलेल्या औषधांनी त्रास झाल्यास स्वतःच जबाबदार आहात हे ध्यानी असू द्यावे. ज्या औषधांनी सामान्यत: नुकसान होऊ शकत नाही, अशीच औषधे 'ओटीसी' (ओव्हर द काऊंटर) विकावीत अशी परवानगी असते.

वर दिलेल्या यादीतील, पहिल्या ५ नांवांत, NSAID आहेत. ही सगळी 'पेन किलर' प्रकारात मोडतात, अन त्यामुळे अ‍ॅसिडीटी होण्याचे प्रमाण खूप जास्त आहे. तेंवा, या प्रत्येक गोळी सोबत, एक अ‍ॅसिलॉक किंवा झिनेटॅक ची गोळी जरूर घ्यावी.

त्याचप्रमाणे आंतरजाळावर खालील संज्ञेची काही औषधे दिसली. त्या संज्ञा काय आहेत?
Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (NSAIDs) ibuprofen, aspirin, and naproxen to relieve
Loperamide – Imodium used to slow down bowel movement, used in diarrhoea
Metronidazole, a broad spectrum antibiotic for amoebic, protozoan infections
Antihistamines – diphenhydramine (Benadryl) for allergic reactions

NSAID : ही औषधे दुखणे व सूज कमी करणे, ताप उतरविणे, संधीवात, रक्त पातळ करणे इ. गोष्टींसाठी वापरात असतात. (अँटीइन्फ्लमेटरी म्हणजे सूज कमी करणारी.)
Loperamide : पाटील सरांची पिवळी गोळी बहुधा लोमोटिल असावी. (लोपेरामाईड.)
मेट्रोनिडाझोल : अमिबाची डिसेंट्री झाली की वापरतात. चिकट जुलाब. ही गोळी खाल्ली तर चुकुनही दारू पिऊ नका. जोरदार रिअ‍ॅक्शन येइल.
Antihistamines : एविल, सेट्रिझिन इ. इ. सर्दीच्या गोळ्यांत असे औषध असते. अ‍ॅलर्जीसाठी वापरात येणारी औषधे.

फर्स्ट एड बॉक्स मधे बँड एडच्या वेगवेगळ्या साईझच्या पट्ट्या ठेवलेल्या बर्‍या.

जखमेस साबण-पाण्याने स्वच्छ धुणे व नीट कोरडे करणे हा उत्तम प्रथमोपचार आहे. भाजल्यास थंड पाणी. कोणत्याही केमिकलमुळे त्रास झाल्यास केमिकलच्या संपर्कात आलेला भाग भरपूर पाण्याने धुणे. थोडक्यात, एक बिसलरीची बाटली हा उत्तम प्रथमोपचार ठरू शकतो.

मोठ्या अपघातांत, कुणी बेशुद्ध पडल्यास इ. - ABC ध्यानी ठेवा. हे बहुधा थोडे ट्रेनिंग घेतलेल्यांनीच करावे. फ्रॅक्चर वाटत असेल तर तो भाग हलवायच्या फंदात पडु नका.
(A एयरवे - श्वसन मार्ग. पेशंटला मोकळी हवा मिळणे गरजेचे. घट्ट कपडे सैल करा. तोंडात कवळी वगैरे असेल तर काढून घ्या, मान एका कुशिवर वळवा. B ब्रीदिंग - कृत्रीम श्वास देणे. C सर्क्युलेशन - वाहते रक्त थांबविण्याचा प्रयत्न करा.)

अ‍ॅम्बुलन्स बोलवा!

याला म्हणतात जेणो काम तेणो थाय
डाँक्टर चांगली माहिती दिलीत

पाषाणभेदांचेही आभार
उपयुक्त धागा
श्री पाटील यांचाही प्रतिसाद माहितीपूर्ण आहे

काही ब्रँड्स राहीलेत का?

काही लागलं तर जखम स्वच्छ करुन अँटीबॅक्टेरीअल क्रीम लाउन डॉ. कडे जाणे, भाजले तर गार पाण्यात तो भाग धरुन त्यावर अँटीबॅक्टेरीअल क्रीम लाउन डॉ. कडे जाणे, बाकी अ‍ॅसिडीटीच्या गोळ्या, आयबोप्रोफेन वगैरे मामुली बात.
मुलांना औषध देताना मुलांचेच औषध वय -डोस इ. खात्री करुन द्यावे...त्यातही फार फार तर मॉर्फीन च्या पुढे मी जात नाही.
सीपीआर योग्य त्या प्रशिक्षणाशिवाय न केलेला बरा.
बाकी प्रथमोपचार म्हणजे डॉक्टरकडे जाण्याआधिचा उपचार ही आमची समजुत होती त्यामुळे त्यात्पुरत्या रीलीफसाठी घेतल्याच तर गोळ्या घ्याव्या लागतात असं वाटलं होतं. काय ओ डॉक्टर?

तेवढिच मझ्य ज्ञानात भर.

बॉक्सशी थेट संबंध नाही. पण भारतात बरेच लोक मुका मार लागल्यानंतर लगेच गरम पाण्याने शेकतात. तसे न करता लागल्यानंतर लगेच बर्फाने शेक द्यावा. नंतर मात्र गरम पाण्याने (किंवा आलटून पालटून, थंड गरम) असा शेक देतात. (ही माहीती अनेक डॉ./फिजिओथेरपिस्ट लोकांना विचारून लिहली आहे. चूकीची असल्यास इतर डॉ. लोकांनी तसे दाखवून देणे, धन्यवाद.)

प्रत्येक वेळी थंड शेकासाठी बर्फ उपलब्ध असेलच असं नाही. विशेषत: प्रवासात, ट्रेकिंगला जाताना, खेळाच्या मैदानावर प्रशिक्षकांजवळच्या प्रथमोपचाराच्या साहित्यात तर हे आवश्यकच आहे. हे पाकीट जोरात दाबलं की आतले दोन कप्पे फुटून गारवा देण्याची प्रक्रिया चालू होते. एरवी प्लॅस्टिकच्या छोट्याशा डब्यात खूप काळ चांगल्या स्थितीत राहतं.