पुणे-मुंबई-पुणे - एक पुनर्नवानुभव

'बोटांचा शायिस्तेखान' आणि 'व्यस्त बुडांच्या मेजॉरिटीवर तिसर्‍याला चिणता येईल हा धूर्त विचार' खूपच आवडले. एकदम अनारकलीची आठवण आली.

मस्तच की तिमाजीपंत.
आवडले.

पारावर बसून 'बभ्या' कीस्सा सांगतो ना, तसं लिखाण आहे हे. म्हणायला गेलं तर साधा अनुभव. पन बभ्या आसं काही झ्याक सांगतोय का मग म्या पन बसलू जरा आयकत!

आणि "...व्यस्त बुडांच्या मेजॉरिटीवर तिसर्‍याला चिणता येईल,"..." हे अगदी खास :-)

हाण्ण तेजायला, ते पोटिमा विशेष आवडले.

आवडले.

पुढे, एशियाडच्याही सर्व खिडक्या वाजू लागल्यावर : खल्लास! मानतो!
१९७४ ते १९८६ मी पण मुंबई पुणे रेल्वे प्रवास सातत्याने करायचो. आठवण झाली!

मस्त मजेदार आहे. अनेक प्रवास आठवले.

मला अजूनही रेल्वेच जास्त इंटरेस्टिंग वाटते. पावसाळ्यात पुण्याला येताना सिंहगड मधे बदलापूर च्या पुढे दारात उभे राहायचे ते खंडाळ्यापर्यंत्.बोगद्यातील तो आवाज, वरून पडणारे पाणी, डावीकडे दिसणारे डोंगर व धबधबे. हायवे या सगळ्याला फटकून बाहेरून निघून जातो.

पर्यटन धाग्यातल्या काय काय पाहिले, खाल्ले जंत्रीपेक्षा रंगतदार.

हे सगळे हिशेब लिहिण्याची क्षमता आवडली. हे वाचून कळलं कि मी पण अस्सेच हिशेब मांडत असतो. प्रवासाप्रमाणे अन्य बाबतीत देखिल तुम्ही जे अनुभवले ते लिहा. मजा येईल.

मजेशीर लिहिले आहे.आवडले :)

हिशेब करतात लोक म्हणूनच "प्रिमिअम टिकेट्स"वाली राजधानी,बुलेट ट्रेन,मेट्रो आहे.

रेल्वेच्या बाबतीत अजून एक चांगली गोष्ट - झडती घेतात एरपोर्टात तशी नसते.

हलकंफुलकं छान लेखन. एखाद्या साध्या घटनेकडेही 'ही काय साली गंमत आहे' अशा नजरेने पाहिलं की त्यातून मस्त मजा येते. हा नजरिया लेखकाला बरोब्बर गवसलेला आहे. मी काय म्हणतो, एवढं लिहिलंत तर अजून लिहा की... 'आयुष्य - एक कटकटीचा प्रवास' किंवा 'प्रवास - आयुष्यातली एक कटकट' अशा मोठ्या लेखाचा हा छान भाग होऊन जाईल.

राघा,
उत्तेजनाबद्दल धन्यावाद. प्रयत्न करतो. पण ते अचानक उचंबळून यावे लागते, तेंव्हाच एकटाकी बाहेर पडते.

उदारीकरणाला अडीच दशकं उलटून गेल्यावर, आता मध्यमवर्गीय विमानानुभव लिहिणंही क्रमप्राप्त आहे. त्यातही अमेरिका या समृद्ध देशातले विमानानुभवही तिरशिंगरावांच्या रेल्वेनुभवापेक्षा निराळे नसतात, हे लक्षात आल्यावर अगदी खासच. विमानांतही सलग तीन सिटा असतात; त्यात मधली सीट आली तर दोन्ही बाजूंना बारीक अंगकाठीच्या स्त्रिया असाव्यात अशी मी माझ्या नास्तिक देवांकडे सतत प्रार्थना करत राहते.

विमानात बसण्याबद्दल (अलिखित) समज असा की खिडकीतल्या माणसांना खिडकी, टोकाच्या सीटवरच्या माणसांना स्वातंत्र्य म्हणून मधल्या खुर्चीतल्या लोकांना दोन्ही आर्मरेस्ट मिळावेत. दोन पुरुषांच्या मध्ये बसायची वेळ आली तर मी आधी पुरुष स्त्रीवादी नसणार, म्हणजे परंपरा मानणारे, हुशार, समजूतदार वगैरे वगैरे लोक असणार अशी मनाची समजून घालते. पण माझ्या उदारमतवादी समजुती कशा चुकीच्या आणि बाईच कशी बाईला मदत करते, याचा प्रत्यय वारंवार येत राहतो.

हे पुरुष एक तर तरुण स्त्रियांकडे बघतात. बारकी मुलगी आहे, असं समजून दोन्ही तंगड्या दोन दिशांना फाकवून बसतात. पुरुषांना कोणीही रीतभात शिकवत नाहीतच, किमान क्रिकेटतरी शिकवा; पाय आणि बॅटची भक्कम तटबंदी बनवून त्यातून बारका बॉलही पलीकडे जाणार नाही याचं शिक्षण त्यांना दिलेलं असतं. मला खात्री आहे, टेस्ट क्रिकेटमध्ये फलंदाज म्हणून नाव कमावलेले पुरुष विमानात Mr Congeniality असा किताब नेहमी मिळवत असणार. या पाय पसरलेल्या पुरुषांची बहुदा स्पर्धा असावी, कोणाच्या पायांमधून सगळ्यात मोठी गाडी घालता येईल. पुरुष आणि मोठ्ठाल्या गाड्यांचं आकर्षण यांचा संबंध श्रीमंतीशी नसून, कोणाचे पाय जास्त फाकतात या स्पर्धेशीच असणार. आपण विमानात बसलो आहोत, विमान आपल्या पायांमधून जाणार नाहीये; हे समजलं तर पुरुषांवरही शहाणं असण्याचा आरोप झाला नसता का!

हे असले अस्ताव्यस्त पसरलेले पुरुष बघून, सगळ्या पुरुषांना विमानात सीटबेल्ट सोबत, तंग शॉर्टस्कर्ट घालण्याचीही सक्ती केली पाहिजे; अशी अनावर इच्छा होते. त्यातून 'माझे खांदे पाहा किती रुंद, बघा मी कसा सांड आहे', असं यांना दाखवायचं असतं का काय; छाती ताणून पायांसारखेच हातही पसरून बसतात. कायमचे हात पसरलेल्या जीजस क्राईस्टनं विमानातून कधीही प्रवास केला नव्हता; विमानच काय, कोणत्याही वाहनातून प्रवास केला नसेल. तो सगळीकडे चालत फिरायचा; विमानात बसून ख्रिस्त बनता येत नाही! मधल्या सीटवर बसूनही आर्मरेस्ट आपल्याला मिळत नाहीच, शिवाय माझ्या भागात यांचे हात यायला लागतात. तेव्हा तर मध्ययुगातली, हात कलम करण्याची शिक्षा काळाच्या किती पुढे होती या विचारांनी ऊर भरून येतो.

विशेषतः उन्हाळ्यात. जेव्हा बहुतेक लोकांनी अर्ध्या बाह्यांचे किंवा बिनबाह्यांचे शर्ट घातलेले असतात. उन्हाळ्याचा त्रास तेव्हा सुरू होतो. अस्वली पुरुषांचे केसाळ हात माझ्या हाताला लागायला लागतात. त्याकडे बघूनच, हातात रुमाल किंवा मोजा घालून, हे हात चिमटीत पकडून बाजूला टाकून देण्याची इच्छा होते. कधी तरी वॅक्स लावलेेल्या पट्ट्या विमानात न्यायच्या आहेत. अस्वलाचं माझ्या सीटवर अतिक्रमण झालं की त्या पट्ट्यांचा वापर करायचा आणि 'तुम्हालाच स्वच्छतेसाठी मदत करत होते हो' असं म्हणायचं, असा विचार मनात येतो.

विमान हवेत गेलं की झोपेचा प्रहर सुरू होतो. मग अस्ताव्यस्त, कसंही पसरण्याची अहमहिका सुरू होते. माणूस ऑक्टोपस नाही, माणसाला हात-पाय मिळून चारच गोष्टी असतात, याबद्दल अस्तित्वात नसलेल्या देवाचे आभार कसे मानू याबद्दल माझ्या मनात कालवाकालव सुरू होते.

लग्न झालेले किंवा गर्लफ्रेंड-बॉयफ्रेंड असलेले पुरुष बरेच बरे वागतात. आपल्या हाता-पायांवर प्रेम असल्यासारखे हे पुरुष स्वतःचे हात-पाय स्वतःच्याच अंगाला चिकटून ठेवतात. नातं म्हणजे रेशमी धागा नसून जाडा दोरखंड असतो; हे वचन साक्षात पटतं, एवढं नाही त्याबद्दल आपुलकी वाटायला लागते. या बाप्यांचे हात-पाय अनोळखी स्त्रीच्या स्पेसमध्ये शिरकाव करत नाहीत. या पुरुषांची शिस्त बघून तुतेनखामेनला कापडात कसं गुंडाळलं असेल त्याची कल्पना येईल. एरवी विवाहसंस्थेला मी कितीही नावं ठेवली तरीही विमानातून प्रवास करण्याची वेळ आली की मी विवाहसंस्थेची भक्त बनते. मी लग्न करून एका पुरुषाला का होईना गुंडाळून ठेवलं, माझे अर्ध्या जगावर किती उपकार आहेत याचा अंदाज घेऊन मी कृतकृत्य होते. शेवटी बाईची काळजी बाईलाच!

पुरुषांच्या तंगड्या फाकवून बसण्याबद्दलचे, अदितीचे निरीक्षण अचूक. ते रेल्वेतही अनुभवायला मिळते. मला वाटतं, खांदे पाडून, पाय एकमेकांना घट्ट जुळवून आणि दोन्ही हात स्वतःच्याच मांड्यांवर ठेवणारे, जे अल्पसंख्य, पापभीरु पुरुष आहेत, त्यांतला मी एक. नाहीतर बाकीचे असे बसलेले असतात की वाटते, यांना विचारावे, 'तुम्हाला हार्निया वा हायड्रोसिल्स झाले आहे का ?' आणि मी मूळचाच पापभीरु हो! लग्नाआधीपासूनच मी शहाण्या मुलासारखा बसायचो. त्यामुळे बसमधे बाजूला मुली बसल्या तर माझ्याऐवजी त्यांनाच लॉटरी लागल्यासारखं वाटत असेल.

रेल्वे/विमान प्रवासात बय्राच गमतीदार ,त्रासदायक घटना घडतात त्या वाचायला फार आवडतात. प्रवाशांचे काहिही होवो वाचकांचे भले झालेच पाहिजे॥ माबोवरती 'ट्रेन स्पॅाटिंगच्या'नावाखाली एकजण ( नावात २६ डबे नाहीत हे एक बरय) फारच रटाळ लिहितो.
बाकी कडेच्या सीटवाल्याला बाजूच्या दोघांना वारंवार जाण्याची सवय नसेल तरच बराच निवांतपणा असतो.
रेल्वेच्या प्रवासात कडेची सीटअधिक अपर बर्थ मुद्दामहून घेतो. फारच स्वातंत्र्य असतं. पुस्तक वाचन रेल्वे प्रवासातच शक्य असतं.

कहर भारी.. अधिक लिहीत जा तात्यानु

झकास आहे. (अलीकडे अतिवापराने सर्दाळलेले असले तरी) 'खुसखुशीत' हे विशेषण शोभून दिसावे असा. 'फाकडू' प्रतिक्रियाही खासच!