कॉफी
आता दुसऱ्या धाग्यावर चाय पे चर्चा घडवून आणलीच आहे तर एक कॉफीवर पण धागा झालाच पाहीजे.
चहा आम जनतेचा आणि कॉफी म्हणजे हायक्लास हायफंडू लोकांचा असं एकूणच काहीतरी असावं. मला अजूनही कॉफी म्हणजे काहीतरी स्टाईलबाज पेय असल्यासारखं नेहमी वाटत आलंय. इंग्रजी पिच्चर, मालिका इत्यादि मध्ये सतत कॉफीचा जप असतोच. त्यात त्या लोकांचे मॅकिआटो, मोचा, कॅपेचिनो, इत्यादी मंत्र. मला आजपर्यंत यातला फरक लक्षात राहीला नाही. त्यात आणि स्टारबक्स इत्यादी मंडळीमध्ये बसून किंवा त्याचा तो कप हातात घेऊन फिरण्याशी आपला काही संबन्ध नाही. कॉफी प्यायला छान वेळ हवा, गप्पा हव्यात किंवा गाणी हवीत.
सी सी डी वगैरे ब्रांडांशी ओळख होण्यापूर्वी घरात अतिमहत्वाचे पाहुणे आले तरच कॉफी व्हायची. नंतर जसजशी कॉफीशी ओळख होत गेली तसतसं चव आवडू लागली. ब्रु, नेसकॅफे, टाटा (सध्या घरात टाटा कॉफी ग्रँडवर जरा जास्त प्रेम आहे), जायफळ घातलेली कॉफी, मंगळूरी दुकानातून आणलेली कॉफी, तामीळ मित्राच्या घरी त्याच्या आईने केलेली फिल्टर कॉफी यांच्याशी ओळख होता होता ताज्या दळलेल्या कॉफी बियांवर गरम पाणी ओतून त्याचा वास नाक भरून घेण्यावर जिव जडला. नुस्त्या भाजलेल्या कॉफी बिया कुडूम कुडूम खायला पण भारी लागतात.
सध्यातरी रोज सकाळी ऑफिस मधल्या अण्णाच्या कडे डबल फिल्टर कॉफी , कम दुध, और नो शक्कर मोठ्ठा मग भर घेऊन तो संपे पर्यंत खिडकीजवळ बसून पवई तलाव पाहत मैत्रिणिशी गप्पा , कुचाळक्या करेपर्यंत आमचा दिवस सुरु होत नाही.
नाही हो, चौथा महत्त्वाचा विषय
नाही हो, चौथा महत्त्वाचा विषय एखादे पेय नसून दाढी/मिशा ठेवणे,राखणे,निगा, बेटर हाफने दाढी ठेवावी का? केवळ नौय्राच्या मैत्रिणी छान म्हणतात म्हणून त्याने ठेवावी का हा आहे.
आता कॅाफीबद्दल-
फिल्टर कॅाफी म्हटली की मोठ्या मिशिवाला { अशोक नायगावकर माप करा} कॅाफी पितोय हे चित्र समोर दिसते.
ओफिसातल्या एका अण्णाने एकदा मला ( घराजवळच्या) दुकानातून दळलेली कॅाफी आणायला सांगितल्यावर सायन स्टेशनजवळच्या कॅाफीबोर्डच्या दुकानाची ओळाख झाली. त्याअगोदर ब्रु आणली जात असे. आम्हीही आणू लागलो. शंभर ग्राम बरणीतली देत असे पण अण्णाची ओर्डर अर्धा किलोची असायची तेव्हा समोर नवीन दळून देत असे.
बाकी या सुवासिक कापीचं आमच्याकडे हळदिकुंकवाचीगोडमिट्टवेलदोडेयुक्त कोफी नावाचं पेय बनवणाय्रा सुवासिनींचं कौतुक करावं तेवढं थोडंच. नशिबाने तो प्रकार फक्त चैत्रात एकदाच घडतो आणि पृथ्वी वसंतसंपातबिंदूकडे सरकते.
विंध्य पर्वताच्या उत्तरेकडे कॅाफिचे लोण पसरले नाही हे विशेष. त्याची जागा लस्सीने घेतली असं म्हणता येत नाही.
सायन
ओफिसातल्या एका अण्णाने एकदा मला ( घराजवळच्या) दुकानातून दळलेली कॅाफी आणायला सांगितल्यावर सायन स्टेशनजवळच्या कॅाफीबोर्डच्या दुकानाची ओळाख झाली.
हे कुठे आलं नेमकं? म्हणजे स्थानकातून पुलावर आल्यावर चेंबूरच्या दिशेने की गुरुकृपा/सिंधी कॉलनी की वांद्र्याकडे?
अॉटोमन?
कारण परदेशात काही वेळा मी जायफळ-वेलची घातलेली दाट काळी आणि स्ट्राँग काॅफी अरबी पद्धतीची म्हणून प्यालेली आहे. खरंखोटं माहीत नाही, कारण करून देणारा माणूस अरब नव्हता.
अरबी/तुर्की?
म्हणजे कसे आहे ना, की हुम्मुस, पीटा वगैरे प्रकार मी ग्रीक या नावाखालीही खाल्ले आहेत, नि लेबनीज़ही. (उद्या कोणी इस्राएली या नावाखाली जरी खाऊ घातले, तरी तितक्याच प्रेमाने खाईन. आणि कोण जाणे, कदाचित कोणी घालेलसुद्धा.)
आणि हो, 'अथेन्स' नावाने सुरु होणाऱ्या तथाकथित ग्रीक खाणावळी तुर्की लोकांनी चालविलेल्याही पाहिल्या आहेत. (अतिअवांतर: फार कशाला, आमच्या अटलांटाच्या एका उपनगरात 'पूना' नावाची पुण्याशी काहीही संबंध नसलेली बांग्लादेशी लोकांनी चालविलेली आत्यंतिक भिकार दर्जाची एक देशी खाणावळसुद्धा आहे. तिची अन्यत्र फक्त एकच शाखा आहे म्हणे - लंडनात. आता बोला!)
मला वाटते ग्रीक काय किंवा तुर्की काय किंवा लेबनीज़ काय किंवा पॅलेस्टीनी काय किंवा एकंदरीतच अरबी काय (किंवा काही अंशी अगदी इस्राएलीसुद्धा काय), परंतु पूर्वाश्रमीच्या अॉटोमन साम्राज्याखाली नांदलेल्या अनेक विभिन्न संस्कृतींत काही समाईक खाद्यपरंपरा विखुरल्या असाव्यात काय?
कदाचित नंदन यावर अधिक प्रकाश टाकू शकेल. (चूभूद्याघ्या.)
इसी बात पे एक डॉकुमेंट्री याद
इसी बात पे एक डॉकुमेंट्री याद आती है.
मेक हुम्मुस नॉट वॉर.
अवश्य पाहणे. मस्त प्रकार आहे.
वेलची
माझ्या मर्यादित/परिचितांच्या सांगोवांगीच्या माहितीनुसार - बिनसाखरेची पण वेलचीयुक्त कॉफी ही मूळ अरबांची पद्धत आहे. प्रसंगी त्यात केशर/जायफळ/लवंगा/अन्य मसाल्यांची भर पडते. तुलनेने तुर्की/लेबनीज कॉफी अधिक गोड आणि जामानिम्याची असते, असं द्वीपकल्पवासीयांचं एकंदरीत मत दिसलं.
स्नॉबरी.
मा. मा. अमुकदादा यांच्याशी मैत्री असूनही तुला माकियातो या शब्दाचा अर्थ माहीत नसल्यास, मी तुझ्याकडे अतिशय तुच्छ कटाक्ष टाकून उच्चभ्रू हसते आहे, अशी कल्पना कर. अर्थातच त्याचा अर्थ काय ते मी लिहिणार नाही, कारण हा स्नॉबिश प्रतिसाद आहे.
मनातली खंत - काल मी स्टारबक्सात गेले होते. काय करणार, एका डॅमसेल इन डिस्ट्रेसनं विचारल्यावर तिला नाही म्हणवलं नाही. ऐसी ही हूं मै।
खरं आहे
> माकियातो ही इतालियन भाषेतली शिवी असावी असा मला बरेच दिवस संशय होता.
हे थोडंफार खरं आहे. त्यातला मूळ लॅटिन शब्द macula - अर्थ ‘लांछन’ किंवा ‘डाग’. (वर्जिन मेरीला im-maculate म्हणण्याचं कारण ती ‘अलांछित’ होती.) तेव्हा मक्यातो म्हणजे डागाळलेली किंवा पावित्र्यभंग झालेली कॉफी. म्हणून ती कधी पिऊ नये. एस्प्रेसो प्यावी.
उकळून केलेली मद्रसी कॉफी मला
उकळून केलेली मद्रसी कॉफी मला आवडते
फार फार पूर्वी रत्नागिरीला आम्ही गेलो होतो - तिथल्या टपरीवजा हॉटेल मधे स्टील च्या ग्लास मधली कॉफी अजून आठवते
आमच्या इथल्या "कॉफी बीन" मधे वेगवेगळ्या प्रकारच्या गरम', गार (काही वेळा त्यावर डिज्जाईन केलेल्या ) कॉफ्या , उंच आणि निमुळत्या काचपात्रात मिळतात छान असतात
जुना अरब रीतिरिवाज
अरब वाळवंटामध्ये जुन्या बेदू काळापासून पाहुण्यांना कॉफी (आणि भातावर बकऱ्याचे-उंटाचे मांस) पाहुणचार म्हणून देण्याची पद्धत आहे/होती. (पहा 'Seven Pillars of Wisdom' by Col TE Lawrence alias Lawrence of Arabia). ही कॉफी उकळलेली काळी आणि जायफळ घातलेली असायची. छोट्या बिन-कानाच्या कपामध्ये साधारण दोन चमचे इतकी ही कॉफी असे. पहिले दोन कप न पिणे हा यजमानाचा अपमान मानला जाई. तिसऱ्या कपापासून तो नाकारण्याची मुभा असे. 'तिसरा कप नको' हे दाखविण्याची पद्धत म्हणजे कप १८० अंशांमध्ये हलवून दाखविणे. ही प्रथा अजून चालू आहे.
पिंक-ए-मत
१. कॉफी ही अस्सल ममव पद्धतीची जायफळ वगैरे घालून केलेली मस्त लागते.
२. बाकी स्टारबक्स, बरिस्ता, कॉफीडे वगैरे तद्दन रद्दड कॉफी बनवतात असे अनेक अनुभवांती मत झालेलं आहे. त्यापेक्षा उडप्याच्या हाटेलातली सो कॉल्ड एक्स्प्रेसो मशीनमधे बनलेली पाण्याच्या जगात ओतून सर्व्ह केली जाणारी कॉफी बरी.
३. मद्रासी पद्धतीची फिल्टर कॉफीसुद्धा झकास लागते.
४. उत्त्तम कॉफी मला श्रीलंकेतही प्यायला मिळालेली आहे. थोडी चव वेगळी होती, कदाचित बनवण्याची पद्धत वेगळी असेल.
५. हेझलनट फ्लेवर घातलेली कॉफीपण छान लागते.
६. नेस्कॅफे क्लासिक दूध न घालताही उत्तम लागते.
७. एक मात्र खरं, की चांगला चहा जितका सहज कुठेही मिळू शकतो तसं कॉफीच्या बाबतीत होते नाही. त्यादृष्टीने कॉफी हे बाहेर पिण्यासाठी हाय रिस्क पेय आहे.