कळी म्हणते कळीला...

कोहळं: एका प्रकारची फळभाजी. (पाहा (मोल्सवर्थातून): कोहळा, कोहाळा, कोहोळा: See कोव्हाळा. कोव्हाळा m कोव्हाळें n: A pumpion gourd, Cucurbita Pepo.) ('आवळा देऊन कोहळा काढणे' हा वाक्प्रचार आपण ऐकला असेलच.)

हिरवाळाईत: हिरवळ आणि वाळा यांची बागाईत. (डबल) पोर्टमँटो शब्द आहे हा.

निर्थकळ:
याचा अर्थ सांगण्यापूर्वी थोडी पार्श्वभूमी (ईईईईईईईई!) सांगतो. फारा वर्षांपूर्वी, आमच्या बालपणी, एकोणीसशे सत्तरच्या दशकात इ.इ., 'किशोर' मासिकात मानवाच्या उत्क्रांतीसंबंधी एक लेखमालिका प्रकाशित झाली होती. त्यातील निअँडरथॉल मानवासंबंधीच्या लेखात त्याच्या नावाचे मराठीकरण 'निंदरथळ' असे केलेले होते. (त्यानंतरच्या क्रो-मॅग्नॉन मानवाचे मराठीकरण 'क्रूमग्न' असे केलेले होते. अर्थात, कार्बनचे 'कर्ब' नि नैट्रोजनचे 'नत्र' करणाऱ्या संस्कृतीस हे साजेसेच होते म्हणा! किंबहुना, नसते केले, तरच आश्चर्य वाटले असते. तर ते एक असो बिचारे.)

हां, तर 'निर्थकळ'चा अर्थ. A specimen of the Neanderthal species who particularly makes no sense. हा 'निंदरथळ' आणि 'निरर्थक' यांचा पोर्टमँटो शब्द मानता यावा.

हा साम्यवाद: कमॉन, कॉम्रेड! तुम्हाला साम्यवादाचा अर्थ ठाऊक नाही? आजपावेतो तुम्हाला कोणी सरकारी खर्चाने सैबेरियाच्या दौऱ्यावर पाठविले नाही काय?

मनमौजजिंनी: मनमौजी मनमोहनजींनी. (कवयित्रीला पोर्टमँटो शब्दांचा भारी षोक दिसतो. अर्थात, हे वाईट आहेच, अशातला भाग नाही. 'अॅलिस इन वंडरलँड'चा जनक ल्यूइस कॅरॉललासुद्धा होता^१. कवयित्रीचे शुद्धलेखन भयंकर आहे, हा दुसरा भाग, परंतु तो आजकालच्या पिढीचा स्थायीभाव आहे, चालायचेच. असो.)

अभुतपूर्णांईला: प्रत्येक शब्दास अर्थ असलाच पाहिजे, असे नक्की कोठे म्हटलेले आहे? दाखवा पाहू! (मनुस्मृतीत तरी असा काही उल्लेख निदान माझ्या माहितीप्रमाणे तरी नसावा. (चूभूद्याघ्या.)) 'इफेक्ट' (परिणाम) साधल्याशी मतलब. (गेला बाजार, कवयित्रीच्या कानांना तसे वाटले पाहिजे.) शेक्सपिअरसुद्धा हेच तंत्र वापरीत असे^२.

..........

तळटीपा:

^१ कॅरॉलसाहेबास लहान मुलींची नागडी चित्रे/फोटो काढण्याचासुद्धा छंद होता म्हणतात. किंबहुना, त्याची 'अॅलिस' ज्या खऱ्या मुलीवर बेतली होती, तिचेसुद्धा त्याने नागडे फोटो काढले होते म्हणे. अर्थात, तो जमाना वेगळा असल्याकारणाने तुलनेने फारसा गदारोळ न होता खपून गेले म्हणा. अनेकांना त्यात निरागसतेच्या छटेची शक्यता दिसली^१अ. तर काहीजण 'He probably felt more than he dared acknowledge, even to himself' असा 'बेनेफिट ऑफ डाऊट' त्याला देऊ शकले (इफ दॅट इज़ अ बेनेफिट ऑफ डाऊट अॅट ऑल). कालाय तस्मै नमः। असो, हे अवांतर झाले.

^१अ अॅलिसच्या निरागसतेबद्दल माझ्याही मनात संदेह नाही.

^२ गुरुवर्य वुड्डहौससाहेबाचे - त्याच्या पात्रांकरवी व्यक्त केलेले - एक सुप्रसिद्ध विधान आहे: 'It's like Shakespeare. Sounds great, but does not mean a thing.'

मला मजला चुरगळायचा एफेसायवाद अधिक आवडला.
ग्रेटच कविता.
सुरुवातीलाच कोहळं लावलंय, नजर लागायची भीतीही नाही.

हे एकदम काळजाला भिडलं, कॉम्रेड.
कळलं का गब्बर?

अगदी.

ही कविता वाचल्यावर माझी कुंडलीनी जागृत होऊन .... त्या इडापिंगलेतून प्रवास करून क्षणार्धात तिचे आत्म्याशी मिलन झालं.

आप भी इतना समझ लें, मुझको समझाने के बाद,
आदमी मजबूर हो जाता है, दिल आने साम्यवाद समझने के बाद,

शुचि मी चांगला पॉझीटिव्ह प्रतिसाद दिला होता की नाही, पण बाकी ऐसीवर फारशी माणुसकी शिल्लक च नाही राहिली,

अगदी अगदी हेच ...