गहन हे मर्म दु:खाचे
जगण्याच्या निबिड अरण्यी
शोधणे कठिण किती असते
मी मला गवसण्या आधी
वैफल्य विकटसे हसते
गहन हे मर्म दु:खाचे
उमगणे कठिण किती असते
तोडुनिया सर्व पहारे
ते फितुर अश्रुना होते
उफराटे गणित विषाचे
समजणे कठिण किती असते
मरण्यास पुरे इवलेसे
जगण्यास कितीही कमी पडते
गंमत सांगू?
प्रतिसादांच्या पानावर या कवितेला भरपूर (वेडेवाकडे) प्रतिसाद पाहिले, म्हणून डोकावलो. वास्तविक पाहता, कविता हा काही माझा प्रांत नव्हे, पण म्हटले आपणही थोडा टैमपास करून घेऊ, वाहत्या गंगेत (किंवा गळत्यात) वगैरे वगैरे. एकंदरीत कवितेचे शीर्षक आणि प्रतिसादांची शीर्षके पाहून खात्री पटलेली, की ही नक्की कोमलताई मानकरांची कविता असणार, म्हणून.(प्रतिसादांच्या पानावरून कवी कोण ते कळत नाही. त्यात तिरशिंगरावांनी प्रतिसाद दिलेला. आता, तिरशिंगराव आणि कवितेला प्रतिसाद देणार बोले तो कविता केवळ तितपतपच नव्हे, तर क़ाबिल-ए-टैमपासियत तितपतच असणार, किंवा कोमलताई मानकरांची असणार, किंवा दोन्ही, अशी एक खूणगाठ मनाशी पक्की बसलेली आहे, त्याला आम्ही तर सोडाच, परंतु तिरशिंगराव किंवा फॉर्दॅट्मॅटर खुद्द कोमलताई मानकर तरी काय करणार? ईश्वरेच्छा बलीयसी, दुसरे काय?) आत येऊन पाहातो, तर ही तर anant_yaatreeंची कविता!
असो चालायचेच.
अहो, पण...
...इथे मी तिरशिंगरावांची फिरकी घेतलेली आहे. (तिरशिंगराव आपले आहेत; आय'म शुअर ही वोण्ट मैण्ड.) कोमलताई निव्वळ निमित्तमात्र आहेत.
(आणि अशाने - एवढ्यातेवढ्याने - कोमलताई१ बंद पडतील, अशी जर तुमची प्रामाणिक समजूत असेल, तर यू हॅव अनदर गेस कमिंग. कवी बनण्यासाठी लागणारी महत्तम अर्हता - गेंड्याची कातडी२ - त्यांनी कधीच कमावली आहे. काही नाही मुकतबिकत मराठी३ त्यांना - ऐसी मराठी की तक़दीर कहाँ?)
..........
१ किंवा फॉर्दॅट्मॅटर anant_yatreeसुद्धा.
२ ईश्वर मृतगेंडात्म्यास शांती आणि सद्गती२अ देवो.
२अ गेंड्याची एकंदर गती बघता, ही सद्गतीसुद्धा फार काही द्रुत असेल, अशी अपेक्षा नाही. अहो, जन्मात जे जमले नाही, ते मेल्यावर काय जमणार? कातडी फेकून देऊन२अ१ वजन कमी करण्याचा कितीही आव आणला तरी?
२अ१ पाहा: 'वासांसि जीर्णानि यथा विहाय', वगैरे वगैरे.
३ किंवा 'ऐसी'.
कवित आवडली होती.
खरे तर कविता आवडली होती. पण 'गहन हे मर्म दु:खाचे' ही ओळ येताक्षणी डोक्यात एकदम 'जगाला प्रेम अर्पावे' असा आम्ही शाळेत म्हणत होतो तसा 'खरा तो एकची धर्म' सणसणून वाजू लागला. त्यापुढे तर कमालच झाली. 'कुणाला कामिनी जाचे' ही ओळ आठवून 'जगी या खास वेड्यांचा पसारा माजला सारा' हे उगीचच आठवले.
अर्थात दोन्हीमध्ये एकच सूत्र आहे म्हणा, तसे पाहू गेल्यास.
हम्म्म्म
तुमच्या नवीन कविता आज वाचत असताना दुर्लक्षिली गेलेली ही एक आज पाहिली.
ह्या कवितेला 'यात्री-टच' नाही. कॅलिडोस्कोप गायब. फार नाही आवडली. कदाचित अजून मोठी हवी होती, अजून कल्पना हव्या होत्या.