निर्भया डॉक्युमेंटरी

डॉक्युमेंटरीत आक्षेपार्ह असेल तर एकच गोष्ट आहे, ती म्हणजे त्या मुलीचे नांव जाहीर केले आहे. बाकी सर्व डॉक्युमेंटरी प्रत्येक सुजाण नागरिकाला शरमेने मान खाली घालायला लावणारी आहे. बहुजनसमाजातली स्त्रीविषयीची मते अजून मध्ययुगातच आहेत हे स्पष्ट होते. अर्थात असे सुजाण नागरिक अत्यल्प असल्यामुळे, त्यावर विचार करण्याऐवजी, तथाकथित संस्कृतीसंरक्षक, राजकारणी आणि अडाणी जनता त्याविरुद्ध गदारोळ करत आहे.
असे निर्बंध घालणे हे अयोग्य आहे.
कायदा करण्यापेक्षा, प्रत्येक केसचे मेरिट तपासून, त्या त्या वेळी निर्णय घेतला पाहिजे.
असे निर्बंध घालणे फारतर या देशांत शक्य आहे. बाकीच्या जगांत ते शक्य नाही आणि तशी मागणी करणे हे ही हास्यास्पद आहे.

माहितीपट अजूनही पाहिलेला नाही. फेसबुक आणि इतरत्र वाचलेल्या मतामतांवरून बनवलेलं हे मत -

१. निर्बंध अयोग्य वाटतात.
२. कायद्याने निर्बंध घालू नयेत. (यामागचं बारकं कारण असं की इंटरनेट युगात डिजीटल माहितीवर निर्बंध घालणं, पूर्ण ब्लँक करायचं असेल तर चीनसारखी फायरवॉल लागेल. आपल्याकडे तितपत निर्बंध नाहीत. त्यामुळे या बंदीचा खरोखर फायदा कितपत होईल याबद्दल संशय आहे. 'एआयबी रोस्ट'चा बहुचर्चित व्हिडीओ यूट्यूबवरून काढल्यानंतरही मला टोरंट आणि यूट्यूबवर मिळाला.)
३. माहीत नाही.

भारतातील पुरुषी विचार त्यांच्या खर्‍याखुर्‍या नग्नावस्थेत जगापुढे येतात इतकेच काय ते भारताच्या दृष्टीने म्हटले तर लज्जास्पद आहे असे 'राष्ट्रवादी' लोक म्हणू शकतील. पण जी वस्तुस्थिति आहे ती आहे. ती लपवून काय लाभ आणि सध्याच्या जगात ती लपविता येईल काय?

+१
या निमित्ताने भारतीय पुरुषप्रधानतेबद्दल चर्चा होणं महत्त्वाचं वाटतं. बलात्कार होणं वाईट, पण बलात्कारी मनुष्य कितपत वाईट याबद्दलही त्यानिमित्ताने चर्चा व्हावी. बलात्काराच्या बातम्या बहुचर्चित झाल्यावर "भर चौकात टांगा साल्याला" प्रकारातली प्रतिक्षिप्त प्रतिक्रिया वगळता पुढचे कंगोरे बहुतेकांपर्यंत पोहोचावेत.

आताच बॅट्याने फेसबुकवर टाकलेली बातमी वाचली की त्या बलात्कार्‍यांना खेचून मारलं लोकांनी. खरय का हे?
खरी दिसतेय - http://www.cnn.com/2015/03/06/asia/india-rape-suspect-hanging/index.html
पण हा वेगळा नराधम आहे की तोच आहे?
ह्म्म्म ..... हा वेगळा हलकट आहे.

भारतातील पुरुषी विचार त्यांच्या खर्‍याखुर्‍या नग्नावस्थेत जगापुढे येतात इतकेच काय ते भारताच्या दृष्टीने म्हटले तर लज्जास्पद आहे असे 'राष्ट्रवादी' लोक म्हणू शकतील.

यातल्या भारतातील शब्दावर स्ट्रेस असेल तर हे विधान एक मोठे जावईशोधदर्शक आहे. जगातले यच्चयावत (खासकरून गोर्‍यांच्या देशातले) बलात्कारी स्त्रीचा एक मनुष्य म्हणून प्रचंड सन्मान करतात आणि केवळ वासना भागवायची म्हणून 'भारतीय पुरुषी विचार नसलेला' बलात्कार करून बाजूला होतात असं काहीसं निर्दिष्ट होतं. "भारतीय पुरुषी विचार" एक अनक्वालिफाइड फ्रेज म्हणून प्रचंड न्यूनगंडाची निदर्शक आहे. भारतात अमेरिकेपेक्षा दरडोई १५ पट कमी बलात्कार होतात आणि भारत याबाबतीत स्त्रीयांसाठी अमेरिकेपेक्षा १५ पट चांगला देश आहे.

तिन्ही प्रश्न पाहिले. डॉक्युमेंटरी पाहण्याच्या आधीच ह्याची उत्तरं देतो आहे, आणि पाहिल्यावर ती बदलतील असं वाटत नाही.
१) असे निर्बंध घालणे कितपत योग्य?
संपूर्ण अयोग्य. उद्या जर एखाद्याने "नथुराम गोडसे हे खरे देशभक्त होते" अशी डॉक्युमेंटरी काढली तर तीसुद्धा प्रदर्शित करावी. लोक काय उचलतात आणि काय नाकारतात ते लोकांना ठरवू दया की.
अर्थात, हे सगळं सेन्सॉरच्या नियमांत बसेल इथवरच- सेन्सॉरच गळचेपी करत असेल तर तो अजून वेगळा मुद्दा होईल.
पण सेन्सॉरने मंजूर केल्यावरही कलाकृतीवर बंधन घालणं अयोग्य आहे.

२) असे निर्बंध कायद्याने घालावेत काय?
नाही- सेन्सॉर बोर्डाची मान्यता असावी. त्याउपर कायदा कशाला?
३) असे निर्बंध घालणे शकय आहे काय?
:ड Digital युगात अशक्य. "यूट्यूबला ही डॉक्युमेंटरी काढायला सांगणे" ह्याप्रकारात काहीच अर्थ नाही. ती अजून १०० पद्धतींनी पसरू शकते- Torrents, downloads, mirroring sites, private videos, email --यादी अनंत आहे!

आजच्या सकाळमध्ये पुढील बातमी आली आहे. (रंग मी घातले आहेत):

नवी दिल्ली - निर्भया प्रकरणावर आधारित बीबीसी वाहिनीने तयार केलेल्या माहितीपटावर केंद्र सरकारने घातलेली बंदी उठवावी, अशी मागणी एडिटर्स गिल्ड ऑफ इंडियाने केली आहे. सरकारची ही कृती "संपूर्णपणे धक्कादायक‘ असल्याचे एडिटर्स गिल्डने म्हटले आहे.

दिल्लीमध्ये 2012 मध्ये खासगी बसमध्ये झालेल्या सामूहिक बलात्कारानंतरच्या घटनांचे चित्रण असलेला "इंडियाज्‌ डॉटर‘ हा माहितीपट ब्रिटिश चित्रपट निर्मात्या लेस्ली उडवीन आणि बीबीसी यांनी तयार केला. या माहितीपटात त्या खासगी बसचा चालक आणि प्रकरणातील आरोपी मुकेश सिंह याचीही मुलाखत आहे. "निर्भया‘ने प्रतिकार केला नसता, तर तिच्यावर फक्त बलात्कार करून सोडून दिले असते, असे धक्कादायक विधान त्याने मुलाखतीत केले आहे.

या माहितीपटात निर्भयाच्या कुटुंबीयाच्या धैर्याचे आणि संवेदनशीलतेचे चित्रण तर आहेत, शिवाय महिलांबाबत असलेला आरोपींचा आणि वकिलांसह इतर तथाकथित शिक्षित समाजाचा लाजिरवाणा दृष्टिकोन दाखविण्यात आला असल्याचे एडिटर्स गिल्डने म्हटले आहे. त्यामुळे या माहितीपटाच्या प्रसारणावरील बंदी सरकारने उठवावी, अशी त्यांनी मागणी केली आहे. मात्र, न्याय आणि सामाजिक शांततेच्या दृष्टिकोनातून आणि या प्रकरणातील दोषी माध्यमांचा गैरवापर करण्याची शक्‍यता लक्षात घेऊन माहितीपटाच्या प्रसारणास केंद्र सरकारने बंदी घातली असल्याचे सूत्रांनी सांगितले आहे.

दरम्यान, आरोपींचे वकील एम. एल. शर्मा आणि ए. के. सिंह यांनीही या माहितीपटात महिलांबद्दल अवमानकारक विधान केल्याने त्यांच्याविरुद्ध कारवाई करण्याचा निर्णय बार कौन्सिल ऑफ इंडियाने घेतला आहे.

"यू ट्यूब‘वर प्रसारण झाले होते
हा माहितीपट "यू ट्यूब‘वर प्रसिद्ध झाल्याचे वृत्त कळताच भारत सरकारने संतप्त होत बीबीसीला कायदेशीर नोटीस बजावली आहे. तसेच, भारतातील त्याच्या प्रसारणावरही बंदी घातली आहे. मात्र, हा माहितीपट यू ट्यूबवरून काढून टाकण्यात आल्याचे बीबीसीने सांगितले आहे. प्रसारण झाल्याने या माहितीपटाचा वापर व्यावसायिकतेसाठी करणार नसल्याच्या कराराचा भंग झाल्याचे भारत सरकारने म्हटले आहे.

माहितीपटावर भारत सरकारने घातलेल्या बंदीला कोणताही कायदेशीर आधार नाही. हा अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला आहे.
- लेस्ली उडवीन, माहितीपटाच्या निर्मात्या >

हे वाचून येथील प्रतिसादकारांना वारे कोणीकडे वाहात आहे ह्याची उत्तम कल्पना येईल. कोणीतरी वर फक्त सरकार खवळले नाही. ९०% मिडिया खवळला आहे. ९०% विचारवंत खवळले आहेत. ९०% सामान्य लोक खवळले आहेत.> असे 'ठोकून देतो ऐसा जे' पद्धतीचे काही विधान केले आहे. एडिटर्स गिल्ड बहुधा ह्या 'विचारवंतां'मध्ये मोजले जात नसावे! ह्या बातमीला मी ती वाचली तोपर्यंत ४५० लाइक्स आणि ३१ डिसलाइक्स आले होते. ह्याचा आणि त्या ९० टक्क्यांचा मेळ आता त्यांनी घालून दाखवावा.

सरकार हे कोणत्या कायद्याखाली करत आहे त्याचा मला अद्यापि अंदाज आलेला नाही. देशात कायद्याचे राज्य असल्यामुळे आज ना उद्या असा आधार दाखवावा लागेल अन्यथा यूट्यूबवर भारतात घातलेली बंदी उठविण्याची नामुष्की पत्करावी लागेल.

दिल्लीच्या लोकांना बदनाम करू नये. दिल्लीचे लोक ही मुंबईपेक्षा वेगळे नाही.

अंधारातल्या राक्षसांची मनोवृत्ती कळल्याशिवाय दिवसाच्या उजेडाचे महत्व कळत नाही. अपराधी अश्या मनोवृत्तीचे का झाले? या विषयाची कारणे शोधून ते दूर करणे अधिक गरजेचे. त्या शिवाय आपण पुढील घटना थांबवू शकत नाही. प्रतिबंध लावण्याने दहापट जास्त लोक पाहतात आणि चर्चा करतात, या शिवाय अधिक काही होत नाही.

समाजात अशी विकृत मनोवृत्तीची मानस असतात कि मुलीना बाहेर पडाव कि नको याचा विचार करावा लागतो. आज इथे सर्वांच्या प्रतिक्रिया वाचल्या आणि मला काही दिवसांपूर्वी रेप च्या संधर्भात एका परदेशी नटीन केलेलं वक्तव्य आठवलं. ती बया म्हणाली कि रेप म्हणजे फारशी मोठी गोष्ट नाही रेप म्हणजे एक सरप्रायाजिंग सेक्स होय.पण त्या बयेला हे कुणी सांगाव कि सरप्रायाजिंग सेक्स हवा हवासा वाटण्याएवढी भारतीय स्त्रियांची मानसिकता खालच्या पातळीची नाही. अजून भारतीय स्त्रिया आपल शील प्राणापेक्षा जपतात.अशा वक्तव्यामुळेच आधीच विकृत असणार्या माणसाना अधिक विकृत होण्यासाठी खतपाणी मिळत.

भारतातील पुरुषी विचार त्यांच्या खर्‍याखुर्‍या नग्नावस्थेत जगापुढे येतात इतकेच काय ते भारताच्या दृष्टीने म्हटले तर लज्जास्पद आहे असे 'राष्ट्रवादी' लोक म्हणू शकतील.

अलिकडे विद्यमान सरकार कसे अनावश्यक, कालत्याज्य राष्ट्रवादी भावनांना खतपाणी घालते आहे हे दाखवण्याची अहमहमिका लागलेली आहे. भारताची सच्चाई लपवणे हे एकच काम सरकारला असल्याचे हे लोक मानतात. पण त्याच वेळी हे लोक विसरतात कि -
१. याच उजव्या विचारसरणीच्या पार्टीने आधी संडास, मग मंदीर असे निवडणूकीच्या आधी म्हटले.
२. लालकिल्यावर 'आमच्या बायकांना खुले में शौच के लिए जाना पडता है ' हे १५ ऑगस्टला म्हणून देशाची इज्जत स्वतः घालवली.
३. देश किती घाण आहे हे उभ्या जगाला प्रचंड जाहिराती निर्मून दाखवले.
४. पोरींना जगवा म्हणून तुम्हाला मी भीक मागतो म्हणत पुन्हा पुरुषांची इज्जत घातली.

(वरच्या प्रतिसादात अ‍ॅडकवता येत नाही म्हणून इथे.)
माहितीपट पाहिला.
@माहितीपट - चांगला आहे. घडलेल्या प्रसंगाचे पुनःसादरीकरण थोडं भडक वाटलं- तेवढं सोडलं तर बाकी दर्जा उत्तम आहे.
निर्भया-ज्योतीच्या आईवडिलांच्या मुलाखती आणि तिची गोष्ट हा माहितीपटाचा हायलाईट आहे. आरोपीच्या मुलाखतीला फुटेज बरंच असलं, तरी त्याची मुलाखत विरोधाभासासाठी वापरली आहे. It only highlights the contrast between her dreams and the brutal reality she had to suffer.
.
@निर्बंध - का घातला ते खरंच कळलं नाही. वकीलांच्या, आरोपीच्या मुलाखतीतून प्रचंड आक्षेपार्ह असं नवं काहीच ऐकलं नाही कारण त्याच अर्थाची विधानं ह्याआधीही बर्‍याच वेळा मिडीयात बर्‍याच लोकांनी केली आहेत. पुन्हा आरोपीची मतं, पश्चात्तापाची भावना अजिबात नसलेली त्याची विकृत मनोवृत्तीच दाखवतात.
.
डॉक्यु. असं काय आहे ज्यामुळे त्यावर बॅन यावा? हे कळलं नाही. सगळ्यात दुख:द आहे ते म्हणजे ज्योती सिंगसारख्या कर्तबगार मुलीची ही कथा असतानाही ती हायजॅक करून आरोपी आणि वकीलांची कथा बनवली जाते आहे.

मी माहितीपट पाहिला आहे. व्यक्तिश: मला त्यात काही आक्षेपार्ह आढळलं नाही. (ह्याचा अर्थ माहितीपट विशेष दर्जेदार आहे असा मात्र नाही.) बंदी घालण्यासाठीच्या सरकारच्या आक्षेपांचा चांगला समाचार एन. राम ह्यांचा 'हिंदू'मधला हा लेख घेतो. ते पाहता -

१) असे निर्बंध घालणे कितपत योग्य? - योग्य नाही.
२) असे निर्बंध कायद्याने घालावेत काय? - नाही.
ही उत्तरे द्यावीशी वाटतात.

३) असे निर्बंध घालणे शकय आहे काय? - अशा निर्बंधांची अंमलबजावणी करणं आताच्या परिस्थितीत अशक्य आहे. केवळ चीन, रशिया किंवा आधुनिक प्रसारमाध्यमांवर कठोर निर्बंध घालणाऱ्या देशांत ते शक्य आहे. भारतात ते शक्य नाही.

जाता जाता : त्याच त्याच सदस्यांच्या त्याच त्याच अवांतरांचा आता कंटाळा येतो. त्यामुळे मूळ चर्चाप्रस्तावाच्या संदर्भात काहीही मौलिक भर पडत नाही. ते टाळता आलं तर असे धागे अधिक वाचनीय होऊ शकतील.

१) असे निर्बंध घालणे कितपत योग्य? - खूप योग्य. पाश्चिमात्य देश अजूनही रेसिस्ट प्रकारच्या मानसिकतेतून बाहेर आलेले नाहीत. वर हे सगळं बघून ते भारतीयांना (अजून जास्त) नीच समजू लागतात.
२) असे निर्बंध कायद्याने घालावेत काय? - घालावेत. याने उगाच रेरेस्ट ऑफ रेर केसेसना प्रातिनिधिक मानसिकता म्हणून पाहण्याची वृत्ती वाढते. दिल्ली मेट्रोमधे स्त्रीकडे टक लावून पाहणारा पुरुष आणि निर्भयावर बलात्कार करणारा पुरुष यांच्यातील अंतर ही डोक्यूमेंटरी पाहणार्‍या स्त्रीच्या मनात आवश्यकतेपेक्षा जास्त कमी झालेले असेल.

३) असे निर्बंध घालणे शकय आहे काय? - शक्य आहे. भारतात पायरेटेड विंडोज (सॉफ्टवेअर) खूप आहेत. अमेरिकेत नाहीत. शक्य तर आहेच. आणि शक्य नसेल तर करून दाखवावे. भारतीय कायदा व्यवस्थेची प्रतिमा या निमित्ताने उंचावली तर इष्टच.
==========================================
जे लोक ही डोक्यूमेंटरी दाखवावी म्हणतात त्यांच्यासाठी एक प्रश्न -
बलात्कार्‍यांनी निर्भयासोबत काय केलं, नक्की काय केलं हे सर्वाना अगोदरपासूनच माहित आहे. असं करणारांची मानसिकता काय असावी याची कल्पना देखिल त्यांच्या कृतींवरून लगेच येते. तरीही त्यांची नक्की मानसिकता काय आहे हे त्यांच्याच शब्दांत लोकांना सांगण्यात काय हशील आहे? अगदी मधुचंद्राचा प्राथमिक उल्लेख रोमांचक वाटतो. अजून थोडे डिटेल दिले तर रोमँटिक वाटतात. पण अगदीच डिटेलमधे कोणी पब्लिकली सांगायला लागलं तर? ते घाण वाटू लागतं. मग इथे तर क्राईमची केस आहे. पब्लिकला काय काय किती डिटेल मधे सांगायचं, पब्लिकने काय काय डीटेल चर्चायचे याला मर्यादा असावी. या स्पेसिफिक केस मधे मुकेश सिंगला अतिशय सामान्य शब्द वापरून अतिशय घृणास्पद आशय मांडायची महारथ हासिल दिसते.
सत्य लपवू नये हे मान्य, माध्यमांना स्वातंत्र्य असावे हे मान्य, त्या त्या क्षेत्रातील तज्य लोकांना प्रोफेशनसाठी गुन्हेगारांची मानसिकता माहित असावी हे मान्य, राजकारण्यांनी देशाची घाण जगासमोरून लपवू नये हे मान्य, असलं सगळं तत्त्वतः चांगलं मान्य करू. ही तत्त्वे सुरक्षित रहावित म्हणून डॉक्यूमेंटरी प्रसारित व्हावी म्हणणे वेगळे. पण आंतरिक दृष्ट्या (तत्त्वरक्षण नव्हे तर एक कृती म्हणून) अशा प्रसारणाचे काय महत्त्व आहे? How will it help general society? In what? How? (ती फिल्म पाहणार्‍या सगळ्या?) स्त्रीयांना (सगळ्या?) पुरुषांचे अंतरंग कळतील? कशी काळजी घायची, किती घ्यायची ते कळेल? 'बलात्काराला विरोध नाही तर जीव सुरक्षित' चा काय अर्थ काढून नक्की काय करावे याबद्दल काय बोध घेता येईल? !!!? पुरुषांना अपराधी वाटणं वाढेल? त्यांचा दृष्टीकोन सुधरेल? कि अरे पहा, बाकीचे काय विचार करतात, आपण अगदीच बुळे आहोत असे वाटेल?
थोडक्यात डॉक्यूमेंटरीचा समाजाला 'बलात्कार या समस्ये संदर्भात' फायदा काय?

डॉक्यूमेंटरीचा समाजाला 'बलात्कार या समस्ये संदर्भात' फायदा काय?

कुठलीही कलाकृती किंवा मिडीया मधे येणारे काहीही समाजाला फायदा व्हावा असेच असावे असे तुमचे म्हणणे आहे काय?

पाश्चिमात्य देश अजूनही रेसिस्ट प्रकारच्या मानसिकतेतून बाहेर आलेले नाहीत. वर हे सगळं बघून ते भारतीयांना (अजून जास्त) नीच समजू लागतात.

भारतीय लोक तरी रेसिस्ट मानसिकतेतुन बाहेर आले आहेत का? भारतातुन अमेरिकेत गेलेले सुद्धा तिथल्या काळ्यांना कमीच समजतात. थोड्या का होइना गोर्‍या बायकांनी काळ्यांशी लग्न केली आहेत, अश्या भारतीय मुली कीती असतात.
भारतातली जाती व्यवस्था, कोणाला भैय्या म्हणुन नाहीतर कोणाला चिंकी म्हणुन वेगळी वागणुक दिली जात नाही का?

आधी लिहीले होते तेच पुन्हा आरश्याला लपवुन पण ठेवु नका किंवा आरश्यातल्या प्रतिमेला मेक-अप करु नका. स्वताचे ( तुमचे वैयक्तीक नाही अजो ) थोबाड सुधारा आपोआप आरश्यातली प्रतिमा सुधारेल.

"माझ्या मनातील काही विचारांचे साम्य या रेपिस्टच्या विचारांशी आहे - तर माझे काही विचार याच्या विचारांशी तंतोतंत जुळतात असे लक्षात आल्याने क्षणभर धास्तावलो" असे माझ्या परिचयातील एकापेक्षा अधिकांच्या बोलण्यात आले.

तेव्हा, अनेक पुरूषांना आत्मपरिक्षण करण्यास भाग पाडणारी ही डॉक्युमेंटरी भारतातच नाही तर जगभरात दाखवली पाहिजे असे वाटते. शेवटी हा निव्वळ भारतीय प्रश्न नसून जागतिक प्रश्न आहे - तितकाच मोठा व तितकाच तीव्र!

आज आयबीएन वर अवनींद्र पांडे - ज्योती सिंगसोबत असलेला मुलगा-त्याने त्या ट्यूटरची गोष्ट खोटी आहे असं सांगितल्याची बातमी आहे.

http://ibnlive.in.com/news/nirbhayas-friend-who-was-with-her-on-the-fat…

त्यालाही या मुलाखतीसाठी विचारण्यात आलं होतं पण त्याने नकार दिला.

बलात्कारानंतर हत्या या क्रूर प्रकाराला बळी पडलेल्या स्त्रीला आदर व्यक्त करण्यासाठी निर्भया शब्द का वापरला जातो? शब्दार्थाशी ते सुसंगत आहे का? बलात्कार करणार्‍यांना क्रुरकर्मा शब्द वापरता येतो व तो अर्थाशी सुसंगत आहे.

मला वाटते हा शब्द त्या मुलीच्या २३ वर्षांच्या लहान आयुष्यात तिने ज्या पद्धतीने आपला आणि आपल्या कुटुंबाचा विकास करण्याची आणि दारिद्र्यातून बाहेर पडायची धडपड दाखविली त्याला उद्देशून असावा. डॉक्युमेंटरीमध्ये तिचेच एक वाक्य कानावर येते - A girl can do anything. तिचा हाच विचार 'निर्भया'तून सुचवायचा असावा.

दिल्ली मध्ये मी २०११ मधले आठ महिने काढले.
मुनिरका जिथे हा निर्भायचा प्रसंग झाला त्या रूट वरून मी नेहमी प्रवास करायची. मुनिरका ते जवळच मेट्रो स्टेशन म्हणजे हौज खास ( जिथे आय आय टी दिल्ली आहे) जाण्यासाठी एकाच ऑप्शन आहे खासगी बस किंवा सिक्स सीटरने प्रवास करणे
मुनिरकाच्या स्टोपवर बस थांबवून चौदा पंधरा वर्षाची मुल कधी कधी मोठी कळकट दिसणारी माणसे उभी असतात. “हौज खास, हौज खास, हौज खास” अस ओरडत. या खासगी बसेस म्हणजे खूपच वाईट अवस्थेमध्ये असतात. पाच ते दहा रुपये तिकीट घेऊन इच्छित ठिकाणी सोडतात. बर्यापैकी शाळेतली मुले याच बसचा वापर करतात.
रात्री अपरात्री जेएनयुच्या कॅम्पस मध्ये जाऊन टाईमपास करणे हा माझा नित्याचा प्रोग्रॅम होता. त्यामुळे कायम वेळ होई आणि अश्या बसने प्रवास करायला लागे. एक दिवशी रात्री अकरा साडेअकरा वाजता मी बस मध्ये चढलो.
बस मध्ये जास्ती गर्दी नव्हती मी मागच्या बाजूला उभारलो होतो. समोर चार पाच मुल बसच्या पुढच्या भागात उभारली होती. त्यांनी मध्ये पाय ठेवून जागा अडवली होती. ज्याला कुणाला उतरायचं आहे त्यावेळेस फक्त ती मुल पाय तिथून हटवायची आणि जागा करून दयायची. बस मध्ये एक मुलगी चढली. तिने कंडक्टर कडे जाऊन पैसे दिले तिकीट घेतले आणि लेडीज सीटवरती जाऊन बसली. साधारण दिसणारी नॉर्मल दिल्ली मधली मुलगी. कपडे अगदी साधे पंजाबी ड्रेस .सर्वात पुढे उभारलेली चार मुलांनी तिचा स्टोप आल्यावर तिला बाहेर पडायला जागा दिली नाही. तसेच पाय मध्ये अडवून उभे राहिले. शेवटी ती पुन्हा उलटी फिरली आणि मागाच्या दाराने उतरली. नंतर ती चार मुल भरपूर हसत होती.
“बोला था ना मैने नही रूकेगी”
बस मध्ये मी धरून एकूण १० -११ लोक होतो. त्या प्रसंगाला कुणीच काही नाही केल. ५ ते १० सेकंद मध्ये हे सगळ घडल. त्या मुलांनी तिला जागा नाही दिली आणि ती मागच्या दाराने उतरली बस्स.
आणि हि दिल्लीची सरकारी बस होती.
नंतर कधी दिल्लीला जायचा योग आला नाही. आता माहीत नाही कशी परिस्थिती आहे. आज इंडीयाज डॉटर बघत होतो. पहिल्याकाही शॉटस मध्ये खासगी बस दाखवली आहे. पूर्ण प्रसंग पुन्हा रिक्रीअट केला आहे.
सुरवातीला नेहेमीसारखी माहिती देणारी डॉक्युमेंटरी वाटली. जेव्हा मुकेश सिंग चा इंटरव्यू सुरु झाला तेव्हा तो जे बोलत होता ते खूप विचित्र/nauseatic वाटत होत.(नक्की काय वाटत होत याला शब्द नाही म्हणून विचित्र लिहील आहे)
तो जेव्हा बोलतो कि तीच आतड हेर बाहेर काढलं तेव्हा खूपच कसतरी वाटल. इतका क्रूर प्रकार?शरीरावारती असंख्य चावे , अबडोमिनल जखमा....
एकवत नव्हत.
इतक्या क्रूरपाने लोक कसे काय वागू शकतात?
डॉक्युमेंटरी खूपच अस्वस्थ करणारी होती.सविस्तर लिहीन.

टाउन प्लॅनिंग.....

बहुतांश नियोजनबद्ध शहरांमध्ये (नवी दिल्ली, नवी मुंबई चंदीगड) रस्त्यांच्या लगत दुकाने किंवा कोणताही मानवी वावर नसतो. रस्ता, त्यानंतर सर्विसरोड त्यानंतर घरे-तीही रस्त्याकडे पाठ केलेली. आणि हे मी हायवेबद्दल म्हणत नाहीये.

जगात अनेक प्रकारच्या विकृत मानसिकता आहेत. अशा अनेक प्रकारच्या (कारण यांच्यापैकी कोणतीही कधीही कुणाच्याही नशीबी येऊ शकते) विकृतींचे "निश्चित रुप" जाणण्यात काय हशील आहे? कारण इतरांच्या प्रत्येकच उदाहरणावरून मला प्रत्येकच बाबीची काळजी घ्यायची असेल तर मी पराकोटीचा पॅरानॉइड होईन.