Skip to main content

सध्या काय वाचताय? - भाग ३

दुसरा भागही लांबल्याने सगळ्यांच्या सोयीसाठी तिसरा भाग सुरू करतोय.
या धाग्याचा पहिला भाग इथे वाचता येईल, तर दुसरा भाग इथे वाचता येईल. पहिल्या भागात रोचना यांनी म्हटल्याप्रमाणे,

Catch 22

"हरन्याला पुलिस नी पकडुन नेलं ना बाप्पा.." कालू वरडत वरडतच येत व्हता.
"का म्हुन?" बाप्पाच्या चेहऱ्यावर माशीही उडाली नाही.
"ते काल नक्सलीनी मारलं व्हतं ना पुलिसले...हरन्या नक्सली हाये म्हनत व्हते"
"नक्सली? हरन्या? काय येडबीड लागले का बे पुलिसले?"
"कोनीतरी पायजे ना बाप्पा....रिकॉर्ड ले.. हरन्या वावरात गेला व्हता रात्री...धरला ना मग त्याले रस्त्यात...जंगल म्हुन वावराचा रस्ता हाये...तर तिथेच धरला पुलिसने..."
"साली आपली तर जिदंगानीच खराब हाये साली...तिथे नक्सली इथे पुलिस..."
"जाव दे...रोजचाच हाये..."
"हा.. एकदा आपल्याले बी पकडुन नेतील ना तोवर राह पहायची"

बलात्काराविरूद्धचा रामबाण उपाय

Taxonomy upgrade extras

लेख लिहावा की न लिहावा हे नक्की होत नव्हतं, पण माझ्या सर्व जालीय मित्रांच्या हे नजरेला पडलं असेलच असं नाही म्हणून मुद्दाम लिहितोय.

मिडीयावर, जालावर, वृत्तपत्रांमधून आणि एकूणच सर्व समाजचव्हाट्यावर बलात्कार, पीडीतांना न्याय, बलात्कार्‍यांची मानसीकता यावर उहापोह चालू आहे. ह्या सर्व मंथनातून काही चांगले कायदे, अंमलबजावणीत सुसूत्रता व कठोरता, समाजाच्या एकूण मनोवॄतीत सुधारणा वगैरेर फायदे झाले तर ते निश्चीतच चांगले ठरेल.

संघाची भूमिका

रा.स्व.संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत ह्यांनी शहरी लोकांच्या 'पाश्चात्य' जीवनसरणीवर टीका केली आणि असे म्हटले की बलात्काराच्या घटना केवळ अशा ठिकाणी होत असतात, जिथे भारतीय जनतेवर 'पाश्चात्य' मूल्यांचा पगडा आहे. ते ग्रामीण भारतात होत नाहीत. ह्या विधानाला उपोद्बलक असे ठोस पुरावे त्यांनी दिले नाहीत. पण पोलिस आणि स्त्रियांच्या प्रश्नांवर कार्यरत असणाऱ्या विविध बिन-सरकारी संस्था ह्यांच्या विदेवरून असे दिसून येते की ग्रामीण भागातल्या बलात्काराच्या घटना बहुशः रिपोर्ट केल्या जात नाहीत.
भागवत ह्यांनी असेही म्हटले की, असे गुन्हे 'भारता'त होत नाहीत, पण 'इंडिया'त वारंवार होतात.

रिदम

'गन्नम स्टायल' गाणं महिना-दीड महिन्यापूर्वी बघितलं तेव्हापासुन डोक्यात घुमतयं...
युट्यूबवर धुमाकूळ अाहे, १ बिलियनच्या वर हिट्स!!!
कॅची ट्युनवर डान्स करणारी कोरियन जनता अाणि तो 'गन्नम हिरो',
अापण लगेच ठेका धरायला लागतो, सॉलिड रिदम.
पण गाणं ऐकलं तर,
तो पठ्ठया काय म्हणतोय ते काही कळत नाही,
एकदम मजेशीर प्रकार...

यावरुन मग मला उगीचच काही गाणी अाठवली.

९२-९३ मधे दुरदर्शनचं डीडी झालं,
'भारत तेजीसे इक्किसवी सदीकी तरफ' वगैरेचा काळ, असो.
तर, डीडीवर इंग्लिश गाण्यांचा एक तासाचा प्रोग्रॅम सुरु झाला
तसंही अाता फार चांगलं अाहे असं नव्हे पण तेव्हा अामचं इंग्रजी म्हणजे अगदी 'नवनीत'चं

नवे वाक्प्रचार

Taxonomy upgrade extras

अलीकडच्या दिवसांमध्ये ’fiscal cliff' ही संज्ञा 'gone viral' झाली आहे असे म्हणता येईल. ह्या आणि ह्या वार्तांनुसार फेडरल रिझर्वचे अध्यक्ष बेन बर्नान्की ह्यांनी २९ फेब्रु २०१२ ह्या दिवशी कॉंग्रेसपुढे बोलतांना ही संज्ञा प्रथम वापरली असे दिसते.

त्याच वार्तेनुसार न्यूयॉर्क टाइम्सचे लेखक वॉल्टर स्टर्न ह्यांनी १९५७ साली हा शब्द प्रथम वापरला होता. मात्र तो वापर एखाद्या व्यक्तीने आज घरावरील कर कमी आहे म्ह्णून घरामध्ये गुंतवणूक केली आणि पुढील वर्षांत कर वाढला तर तर त्या व्यक्तीपुढे निर्माण होऊ शकणार्‍या आर्थिक अडचणीचे वर्णन करण्यासाठी वापरला होता आणि तो त्या व्यक्तीच्या वैयक्तिक संदर्भातच होता. तत्पूर्वीहि fiscal precipice ही संज्ञा १९०० सालापूर्वी थोडया वेगळ्या संदर्भात वापरली गेल्याचे उल्लेख मिळतात पण असे वाटते की अमेरिकेपुढील सध्याच्या आर्थिक प्रश्नाचे fiscal cliff असे वर्णन करण्याचे श्रेय बर्नान्की ह्यांनाच द्यावे लागेल कारण त्यांच्या ह्या वापरामुळेच तो शब्द सर्वांच्या ओठावर आज आला आहे.

अशीच दुसरी viral संज्ञा म्हणजे 'gone viral'. विशेषेकरून यूट्यूबवरील अगदी अल्प काळात लाखो हिट्स मिळणार्‍या विडिओजच्या संदर्भात हा शब्द गेल्या काही महिन्यात वारंवार ऐकू येतो. गेल्या काही महिन्यांच्या काळात ह्या Gangnam style गाण्याच्या विडिओला १ अब्जाहून जास्ती हिट्स मिळाल्याचे दिसते.

ह्या संस्थळानुसार हा viral शब्दाचा असा वापर २००० सालापासून आहे पण यूटयूबच्या संदर्बात तो अलीकडेच ऐकू येऊ लागला आहे.

टीनएजर्सच्या वापरात फार ऐकू येणारा असाच एक शब्द म्हणजे ’like'. विरामचिह्नासारखा ह्या शब्दाचा वापर ह्या वयाच्या मुलामुलींच्या बोलण्यात आढळतो. उदाहरण: ’I was like, 'hello, do you remember me? It was like, we had never met and I was like, taken aback! सध्याचा teen icon जस्टिन बीबर ह्याचे हे बोलणे आणि त्यातील like चा सुळसुळाट ऐका.

वरील उदाहरणातील ’hello' चा ’काहीतरी चुकतंय’ अशा अर्थी उपयोग हाहि नवाच वाटतो.

अशा प्रकारचे नवे उपयोग भाषेत सारखेच येत असतात आणि त्यांच्या अनेक याद्या जालावर पहायला मिळतात. नमुन्यादाखल ही १६ शब्दांची यादी पहा. संगणक आणि जाल ह्याच्या प्रसारामुळे शेकडो नवे शब्द तयार झाले आहेत किंवा जुन्या शब्दांना नवे अर्थ मिळाले आहेत.

मराठीतहि असे काही नवनवे वाक्प्रचार येत असतात आणि जुने बाहेर फेकले जातात. जुन्या दिवसातील ’सडकून’ (भरपूर), ’मातक्यान’ (अजिबात नाही), ’अंग धुणे’ (बायकांनी स्नानासाठी वापरायचा वाक्प्रचार), ’बाहेरची बसणे’ (मासिक पाळी), ’तीसतीन’ (’३३’ अशा अर्थाचा स्त्रियांचा शब्द), ’धान्यफराळ’ ( एक प्रकारचा semi-उपवास), ’आपोष्णी’ (जेवण सुरू करण्यापूर्वीचे आचमन), ’चित्राहुती-चित्रावती’ (जेवणाच्या प्रारंभी ’चित्राय स्वाहा’ इ. मंत्र म्हणून काढून पानाशेजारी ठेवलेले छोटे घास - लग्नाचे सांगून आलेले स्थळ समृद्ध आहे असे सांगण्यासाठी ’नुसत्या चित्रावती खाऊन बायकांचे पोट भरेल’ असे त्या स्थळाचे वर्णन करीत असत), ’ब्राह्मणाचा हात भिजणे’ (ब्राह्मणाला जेऊ घालणे) असे शेकडो शब्द आणि वाक्प्रचार वापरातून जवळजवळ गेलेले म्हणून उल्लेखिता येतील.

त्याचबरोबर काही नवे शब्द आणि वाक्प्रचारहि आलेले दिसतात. ’मी गावी गेलेलो’ (मी गावी गेलो होतो), त्याचा पोपट झाला (त्याचा मामा झाला), ’आम्ही मित्राच्या खोलीतच पडीक असतो’ (आम्ही मित्राच्या खोलीतच मुक्काम ठेऊन असतो) असे काही teenager वाक्प्रचार सहज सुचतात.

असे काही मराठी-इंग्रजीतील नवे वाक्प्रचार तुम्हास ठाऊक आहेत काय?

तिन दलित तरुणांची निर्घ्ृण हत्या. लोकसत्ता दि.३/१/२०१३

संदीप सचिन आणि राहूल तुम्ही नाटक न करता तात्काळ पंचमहाभुतात विलिन होऊन जायचं. इथे अजुन फुकाट अपेक्षा करायची नाही.आम्ही दिलीय ना तुम्हाला एका वर्तमानपत्रातील पहिल्या पानावरची थोडीशी जागा ? च्यँनलवरची चार मिनिटं ? झाट टीआरपी नसतो तुमच्या मरणात हे कळुन सुध्दा ! बाकिचे तुमचे एकदोन पेपरवाले बघून घेतील. आम्ही दुसरीकडे वळतो आहोत. काय ? वेदना ? कसली वेदना ? वेदना आम्हाला कळत नाही असं थोडंच आहे. हात पाय तोडणे, गळे चिरणे, आवळणे ही काय वेदना झाली ? गुप्तभागात काही घुसवलंय का ? ते असेल तर सांगा. करु विचार. खैरलांजीत केला नव्हता काय ? थोडा का असेना पण केला होता हे आठवत नाही ?

प्रतिमासृष्टी : एक गोष्ट

काल घरी गेलो.
दाराने रोजच्यासारखे स्वागत केलेच नाही.
काय झालंय तेच कळेना. म्हटलं जाऊन त्या आरशाच्या काचेला विचारावं झालंय तरी काय?
तर तीही जागची गायब.
काहीच कळेना. अजब शांतता. माझे रूम मेट्स ते दार, ती आरशाची काच धड कोणीच दिसेना.
जे दिसताहेत ते बोलेनात. वैतागून खिडकीवर ओरडलो:-
" अरे, झालंय तरी काय इथे?काल पर्यंत तर हे दार आणि आरसा प्रेम गीत म्हणायचे. मला जरा बरं वाटायचं आनंदी
जोडप्याकडे पाहून. ह्यांना प्रायव्हसी हवी म्हणून मी नाइट शिफ्ट सुद्धा घेतली होती ना मागे(आणि म्हणूनच लेका तुझा जन्म झाला)
काय, चाललंय तरी काय इथे?"