Skip to main content

बौद्धिक प्रगल्भता...

Taxonomy upgrade extras

वैचारिक अथवा बौद्धिक प्रगल्भता ही शब्दांचा फक्त उथळ अर्थ घेऊन येत नसते, शब्दांचा नेमका भावार्थ कळणं देखील महत्वाचं असतं...
ज्याप्रमाणे पाण्याचा केवळ पृष्ठभाग बघून त्याच्या खोलीचा नीट अंदाज लावता येत नाही, तसंच काहीसं असतं हे...
दोन-चार ओळींची नीटनेटकी जुळवणी जमली, निबंध किंवा ग्रंथच लिहिला, मोठ-मोठाल्ली पुस्तकं वाचली की माणूस "प्रगल्भ" होतो असा जर तुमचा समज असेल तर मला तो पूर्णपणे मान्य नाहीये... हो, पण याने प्रगल्भ होण्यास हातभार लागेल हे बऱ्यापैकी माझ्या बुद्धीला पटण्यासारखं आहे...

'रंगीत'तीरी

"वाय वाय"? का मोमो? काय खाणार मॅडम तुम्ही?" माझ्या सहका-याने विचारलं.
मोमो मला माहिती आहेत आणि आवडतातही. दिल्लीत आल्यापासून तर ते ब-याचदा खाल्ले आहेत.
पण आज मला नको होते मोमो. काल दुपारी आणि काल संध्याकाळी असे दोन्ही वेळा मोमोच खाल्ले होते मी.
पण 'वाय वाय' म्हणजे काय? मी विचारलं आणि कळलं की वाय वाय म्हणजे एक प्रकारचे नूडल्स.

मृत्युदंड

Taxonomy upgrade extras

काही दिवसांपासून (भारताच्या) राष्ट्रपतींनी अनेकांची फाशी माफ केल्यामुळे 'ऐअ' वर बरीच चर्चा सुरू अाहे, पण त्यात अाधीच अतोनात वाढलेल्या गुंतागुंतीत भर टाकावीशी न वाटल्यामुळे हा धागा मी वेगळा काढतो अाहे.

सनस्टाईन अाणि वेरम्यूल या 'हार्वर्ड लॉ स्कूल' मधल्या प्राध्यापकांनी 'Is capital punishment morally required?' या नावाचा एक लेख २००५ साली प्रसिद्ध केला. त्यातली मतं व्यक्तिश: मला मान्य अाहेत की नाहीत याविषयी तटस्थ राहून लेखाचा गोषवारा मी खाली मांडला अाहे. पण त्याअाधी अमेरिकेतल्या कायदायंत्रणेची ज्यांना फारशी माहिती नाही त्यांच्यासाठी ती मोघमपणे का होईना, पण देणं गरजेचं अाहे.

हकीम वैद्य आणि डॉक्टर..

आजच्या मुंबई मिररमधे वाचलं की आयएमएने (इंडियन मेडिकल असोसिएशनने) अशी मागणी केली आहे की "डॉक्टर" किंवा "डॉ." हे बिरुद / पदवी फक्त अ‍ॅलोपथी (मॉडर्न मेडिसिन) डॉक्टर्सनीच वापरली पाहिजे. बाकीच्या वैद्यकीय पॅथीजना आपापली इनिशियल्स वापरणं बंधनकारक व्हावं.

ऑनलाईन लिंक सापडत नाहीये. छापील मिररमधे वाचलं आहे.

त्यांचं म्हणणं थोडक्यात असं की भारतात मोठ्या संख्येने नवनवे डॉक्टर्स तयार होत आहेत. यातले बरेचजण आयुर्वेदिक , युनानी आणि होमिओपॅथीमधे पदव्या / पदविका इत्यादि घेऊन प्रॅक्टिस करतात आणि प्रत्यक्षात अ‍ॅलोपथी औषधंच लिहून / बांधून देतात.

कॅग चा रीपोर्ट :कोळसा ब्लॉकचे चे वितरण व उत्पादन

कॅग अर्थात कंम्ट्रोलर अ‍ॅन्ड ऑडीटर जनरल यांच्याकडून "कोळशाचे ब्लॉक्सचे वितरण आणि उत्खनान केलेल्या कोळशाचा साठा" या विषयावरचा रिपोर्टसादरसंसदेत सादर केला आहे. तो मी वरवर चाळला. काही गोष्टी लक्षात आल्या त्या इथे मांडतो आहे. त्यात काही चुका असल्यास अथवा पुरवणी तुम्ही प्रतिसादात जोडालच! तर आतापर्यंत संकलीत करू शकलेलो माहिती:
-- १९९३ सालापासून कोळशाच्या ब्लॉक्सचे वितरण करण्यासाठी कोणतेही निकष अस्तित्त्वात नाहीत. या प्रक्रीयेत पारदर्शकता आणि वस्तुनिष्टता आणण्याची प्रक्रीया जानेवारी २००४ मध्ये सुरू करण्यात आली. मात्र, फेब्रु २०१२ पर्यंत बघता ही प्रकीया प्रत्यक्षात आलेली दिसत नाही.

आवडलेले काही... ३

परत एकदा दुर्गाबाई

काही दिवसांपूर्वी दुर्गाबाईंचे 'आठवले तसे' हे पुस्तक हाती आले. त्यात एका प्रकरणात दुर्गाबाईंनी त्यांच्या कॉलेज जीवनातील काही आठवणी सांगितल्या आहेत. मानवी मनाचे विविधगुणदर्शन अतिशय रोचक पद्धतीने मांडले आहे. अर्थात, लिहिणार्‍या दुर्गाबाई, त्यामुळे लेखन अगदी थेट, फारसा आडपडदा न ठेवता केलेले असे आहे. त्यातील हा भाग, वाचल्यावर... शेवटचा भाग वाचल्यावर, अंगावर आलेला काटा बराच वेळ तसाच होता.

***

राष्ट्रपतींचा दयाळूपणा -

Taxonomy upgrade extras

.
नवीन मा. राष्ट्रपती "दयाळू" आहेत की नाहीत, हे मला माहित नाही.

जुन्या मा. राष्ट्रपतीनी दयाळूपणा दाखवण्यात "उच्चांक" केला आहे, हे मला विविध माध्यमांद्वारे माहित झाले.

आपल्या न्यायव्यवस्थेवर किती विश्वास ठेवावा, हे मला कळत नाही.

खालचे न्यायालय, उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालय-
ह्या तिन्ही न्यायालयांच्या न्यायमूर्तीनी "पूर्ण विचार करूनच" समोरच्या आरोपीला फाशीची शिक्षा दिलेली असणार ना ?
असे असतांना,

केवळ "दयेच्या अधिकारा"खाली मा. राष्ट्रपती सदर शिक्षा रद्द करण्याचा उच्चांक प्रस्थापित करून जातात-
हे खरोखरच अनाकलनीय कोडे वाटते !

संक्रमण

अजुनि काही तास रेटले
राखीत शीर्ण स्मृतींचे कलेवर
अजुनि काही तास रेटविन
दाबुन कंठामधला गहिवर॥

जीर्ण व्यथा ही जाणीव तुडवे
वजन भयंकर आकाशाचे
पाण्यामधुनि तळपत फिरते
धूड अबलख या माशाचे॥

फुटक्या कंठामधल्या या टाहोला
पिचकी पेटी करते साथ
फुटक्या डग्ग्यावरच्या या थापेला
हवाच असला बोजड हात॥

अस्ताईवर परतुनि फिरलो
उपसुनि काळजातिल अंतरा
झळकता प्रकाश उरी साठवून
पक्षी जाय दिगंतरा ||

पूर्वप्रसिद्धी: 'मनोगत' (२००८)

मागणे

झुकव डोके, खाली मान
आणि सावर, स्वतःचे भान ||

इंद्रधनुष्य आपले नव्हे
करडे दु:ख आपल्या सवे ||

फाकव ओठ, डोळे पूस
फिरव पाठ, बदल कूस ||

भुते झोपली राहूं देत
गोष्ट संपून जाऊं देत ||

पूर्वप्रसिद्धी: 'मनोगत' (ऑक्टोबर २००७)