लग्नानंतरही मुलगी माहेरच्या कुटुंबाचा अविभाज्य भाग - स्वागतार्ह निर्णय

एकूण..

१. आपण अधिकार मान्य करता
२. आपण दखल घेता.
३. आपण या, त्या आणि तशा आणि अशा अश्या सर्व मतांना त्यांचीत्यांची जागा देता. (एव्हरीथिंग इन प्लेस अँड प्लेस फॉर एव्हरीथिंग)
४. आपण अ किंवा ब किंवा क किंवा ड असं बरंच काही करत नाही. (करणं टाळता)

हे सर्व उदारमतवादी आणि बॅलन्स्ड व्यक्तीला शोभत असणारच..पण इज दॅट ऑल अबाउट डीबेट ?

पण या सगळ्याच्या उपर स्पष्ट मत एका कोणत्यातरी बाजूचं खणखणीतपणे आणि पुन्हा समजावायला न लागेल असं देता की नेहमी फक्त पंच किंवा निरीक्षकाची मध्यमवादी भूमिका घेता? तराजूचा पिव्हॉट ही एक अत्यंत सुरक्षित आणि निरिक्षक-फ्रेंडली जागा आहे..

पण मग यातून आपल्याला "विचारात पाडणारी" काही मतं दिसली तरी त्या विचारात पडण्याचा आउटकम चर्चेच्या दृष्टीने काय? तो तपशिलात वाचायला मिळाला तर काहीतरी सार्थ ठरेल.

एका तद्दन खवचट व जजमेंटल प्रतिसादाची तुलना टिळक, ताराबाई शिंदे, इ. लोकांच्या लेखनाशी करणं हे उदा. गटणेस्टाईल रोचक (टाळू-गंडस्थळ-न्याय) आणि तितकंच उद्बोधक वाटलं. जर अशी भूमिका कुणाच्या उदारमतवादाशी सुसंगत असेल तर तो उदारमतवादही तितकाच उद्बोधक वाटला. इतकं अर्थनिर्णयन बर्‍यापैकी स्वयंस्पष्ट आहे असं वाटतं.

>>किंवा स्वतःला उघडे पाडणारे

हे विशेषण पुरुषांवर अन्याय होतोय असा सूर लावणार्‍यांच्या प्रतिसादाविषयी आहे की पन्नासच्या दशकाच्या पुढे काही प्रगती झालीच नाही असा स्टॅण्ड घेऊन प्रतिसाद देणार्‍यांविषयी आहे?

अन्यायाविरोधात लढताना शस्त्र म्हणून परिणामकारक असो नसो, विनोदाला (जरी ते प्रसंगी शिष्टाचारांना सोडून देणारे किंवा अभिरुचीहीन वाटले, तरी) त्याची म्हणून एक जागा असते. प्रसंगी बोचरं किंवा जहाल वाटेल अशा लिखाणालादेखील (कृतीला नव्हे) अशी जागा असते असंही मी मानतो.

तत्त्वतः अशी लेखनपद्धती मला तरी योग्य वाटते.
------------------------------
आपल्या प्रतिसादात अन्याय, त्याचे वर्णन, लढा, त्याचे वर्णन इ थोडे आढळले असते तर तो स्वतःला इतरांपेक्षा वरच्या पायरीवर बसवण्याचा प्रयत्न म्हणून पाहिला गेला नसता. सद्य स्वरुपात सबब प्रतिसाद वरील तत्त्वाच्या निकषात बसतो का हा प्रश्न आहेच.

अन्यायग्रस्तांचं प्रातिनिधित्व करणाऱ्या बोचऱ्या, जहाल वक्तव्यांना त्यांची जागा देणं हेदेखील मला त्या उदारमतवादी भूमिकेशी सुसंगत वाटतं. अशा वेळी ते जहाल वक्तव्य करणारी व्यक्ती स्वत: अन्यायग्रस्त आहे का, हे पाहणं मला पटत नाही. त्या वक्तव्यांनी प्रश्न सुटायला मदत होत नसते हे (हुकुमशहांवरच्या विनोदाप्रमाणे) मान्य करूनच ती जागा मी देऊ इच्छितो. सगळं काही गोड गोड असताना उदारमतवादी असणं सोपं असतं. अशा प्रकारच्या जहाल वक्तव्यांना सामोरं जाताना मात्र तुमच्यातल्या उदारमतवादाची कसोटी लागते असं मला वाटतं. समोरचा पायरी सोडतो तेव्हा तुम्ही कसे वागता? तुमचा तोल ढळू देता की तो सांभाळून त्याचा प्रतिवाद करता? हे पाहण्यात मला रस असतो. माझ्या मते माणसं निरखायला आवडणाऱ्या कुणालाही हे वेधक आणि प्रसंगी उद्बोधक ठरू शकतं.

इथे ह्या धाग्यावर आणि त्या अनुषंगानं इतर धाग्यांवर अनेकांनी आपला तोल ढळू दिला. त्यातले अनेक मराठी संस्थळांवरचे दिग्गज म्हणता येतील असे होते. स्त्रियांनी त्याची दखल घेतली, तर त्याबद्दल 'तुम्ही बायकाच आहात; त्यांच्याच बाजूनं बोलणार' अशी भूमिका घेतली जाऊ शकते.

असं म्हणत,

म्हणून, एक उदारमतवादी पुरुष ह्या नात्यानं त्याची दखल घेणं मला गरजेचं वाटलं.

पुढे असं म्हणणं आपल्या धाग्यावरील वर्तनाशी (म्हणजे स्वतःच्या या विषयावरील मतांशी) विसंगत आहे. स्त्रीयांना समाजात जे करावं (घर सोडणे, नाव बदलणे, इ इ) लागतं ते मला (पुरुषाला) करावं लागू नये म्हणून त्यांचेपुढे चार शेंगदाणे (माझे शब्द) टाकणेच मी पसंद करतो असं तुम्ही वारंवार म्हणाला आहात. स्त्रीयांना जे करावं लागतं ते अयोग्यच असेल तर ते त्यांना करावं लागू नये असा निकाल कोर्टाने देऊ नये असेही तुम्ही म्हणाला आहात.

सबब आपण उदारमतवादी नाहीत आणि आपल्याला खर्‍या अर्थाने दखल घेण्यात रस नसावा.

स्त्रियांनी त्याची दखल घेतली, तर त्याबद्दल 'तुम्ही बायकाच आहात; त्यांच्याच बाजूनं बोलणार' अशी भूमिका घेतली जाऊ शकते.

किमान ऐसीवर तरी जवळजवळ सार्‍याच स्त्री आयडी "केवळ त्या स्वतः स्त्री आहेत म्हणून" स्त्रीयांच्या बाजूची भूमिका घेताना मी एकदाही पाहिलेलं नाही. जनरली जे लॉजिक ते स्वतःला लावतात ते पुरुषांना लावायला तयार असतात असं पाहिलं आहे. इथे कोणत्याही चर्चेत स्त्री विरुद्ध पुरुष असा रंग नसतो असे मानून मी तरी चर्चा करत आलो आहे.