आयुर्वेदाची शास्त्रीयता – भाग ३

डॉ. विष्णू जोगळेकर

या भागात आपण एक महत्त्वाचे प्रमाण पाहणार आहोत. ते म्हणजे अनुमान प्रमाण.

गणित या विषयामध्ये अनुमान प्रमाण युक्लिडने मोठ्या प्रमाणावर वापरले आणि गणिती प्रमेय म्हणजे खोडी न काढता येणारे अनुमान असा दृढ विश्वास लोकांना वाटू लागला. अर्थातच हे डिडक्टिव्ह प्रकारचे अनुमान असते. इंडक्टिव्ह प्रकारच्या अनुमानाचा जवळपास सर्वच विज्ञानशाखांमध्ये भरपूर वापर होतो. या दोन्हींमधील फरक सुधीर भिडे यांनी त्यांच्या लेखनात स्पष्ट केलाच आहे.

अनुमान प्रमाण आयुर्वेदात दोन्ही पद्धतीने वापरले जाते. एकेक उदाहरण घेऊन हे प्रकार पाहू.

ॲलोपथीच्या आधीचे पाश्चिमात्य वैद्यक कसे होते ते गेल्या भागात पाहिले. या भागात आयुर्वेदाविषयी जाणून घेऊ.

मागच्या लेखात आपण पाहिले की आयुर्वेदात सिद्धांत हे चार प्रमाणांवर आधारित आहेत. या लेखापासून त्यातल्या प्रत्येक प्रमाणाची बलस्थाने आणि मर्यादा पाहू. ह्या लेखात प्रत्यक्ष प्रमाण पाहू.

ॲलोपथीच्या आधीचे पाश्चिमात्य वैद्यक कसे होते? त्याला शास्त्रीय वैद्यक म्हणता येईल का?

काही काळापूर्वी The Authority Gap, (लेखिका - मेरी ॲन सिगहार्ट) नावाचं पुस्तक वाचलं. ही त्या पुस्तकाची समीक्षा, किंवा माहिती नाही.

आयुर्वेद हे छद्मशास्त्र किंवा सूडोसायन्स आहे असे आरोप जगभरातील अनेक देशांमध्ये वारंवार झाले आहेत. आयुर्वेद सत्य कशा पद्धतीने पारखतो?

आजपासून एक नवी साप्ताहिक मालिका सुरू करत आहोत. यात ॲलोपथी आणि पर्यायी वैद्यकीय प्रणालींची तुलना आणि विश्लेषण केले आहे.

मागच्या काही काळापासून काही सिनेमांवर बहिष्कार घालण्याची मागणी भारतातील उजव्या गटांकडून / हिंदुत्ववादी विचारप्रवाहाकडून होताना दिसते.‌

हिंदुत्ववादी सामान्य नागरिक, समर्थक, कार्यकर्ते, आमदार, खासदार, मंत्री इ. अशा सिनेमांविरोधात बहिष्कारचे आवाहन करताना दिसून येतात.‌

सध्या अनेक राज्यांमध्ये आणि केंद्रात स्वतःला हिंदुत्ववादी म्हणवून घेणाऱ्या पक्षाची सरकारे आहेत.‌ असे असतानात असे केवळ बहिष्काराचे आवाहन तार्किक आहे का?

दोन पर्याय आहेत -