“आम्ही काश्मीरसाठी हजार वर्षे लढू. आम्हाला गवत खावे लागले तरी चालेल. आम्ही अणुबॉम्ब बनवू.”

- झुल्फिकार अली भुट्टो.

“पाकिस्तानने भारताला सहज पराभूत केले आणि केवळ संयुक्त राष्ट्रांच्या युद्धविरामामुळे युद्ध थांबले."
- जेम्स विनब्रँड (1965 कच्छ रण युद्धासंबंधी. पाकिस्तान आणि मध्य आशिया तज्ञ)

"कोण जिंकतो आणि कोण हरतो याने काय फरक पडतो? त्यांना कश्मिर हवे होते. ते मिळाले का? नाही. आम्ही आमच्या सीमांचे रक्षण केले. आम्ही तर हल्लाही केला नव्हता की जिंकणे महत्त्वाचे ठरले असते.”
- ब्रिगेडियर चित्तरंजन सावंत.

“जेव्हा काठीचा मार पडला तेव्हाच देश योग्य मार्गावर आला.” - पाकिस्तानातील एक वयस्क.

पाकिस्तानने पहिल्या दशकात सात पंतप्रधान पाहिले. लियाकत अली खान वगळता उर्वरित दोन वर्षांपेक्षा कमी काळ टिकले. कोणत्याही राष्ट्रीय निवडणुका झाल्या नाहीत. प्रांतिक निवडणुकीत मोठ्या प्रमाणात हेराफेरी झाली. बलुचिस्तान आणि पख्तूनिस्तानला आपले स्वातंत्र्य हवे होते. पूर्व पाकिस्तानही हातातून निसटणार होता. निरक्षरता आणि गरिबी वाढत होती. अहमदिया पंथाचे मूलतत्त्ववादी सुन्नी मुस्लिमांशी भिडत होते.

सकाळी मी आणि विकास दहा वाजता उठलो. थंडी होती त्यामुळे उठायची इच्छा होत नव्हती, खिडकीतून बाहेर पाहिलं आयफेल टावर दिसत नव्हता धुक्यात हरवला होता. आम्ही आंघोळी आटोपून अकरा वाजेपर्यंत तयार झालो. आयफेल टॉवर धुक्यातून अर्धा बाहेर आला होता.

सकाळची भटकंती हो नाही म्हणता म्हणता जरा उशिराच सुरु झालेली असते एव्हाना साडेआठ वाजत आलेले असतात. पूर्वानुभव लक्षात घेता तसा अपेक्षाभंग गृहीत धरलेला असतो त्यामुळे कसल्याही अपेक्षा न बाळगता नेहमीप्रमाणे तळ्याकाठच्या बांधावर चालायला सुरुवात करतो न करतो तोच अचानक तळ्याच्या मागच्या भागात दिसतात उड्या मारत भन्नाट वेगाने पळणारी काळवीटं. एक दोन नाही तर चांगली पाच-सहा. एखाद्-दोन माद्या आणि मग काही तरुण नर आणि त्यांच्या मागून येणारा जर्द काळ्या रंगाची पाठ, पांढरे शुभ्र पोट असा थाट असणारा अन् वळणं घेत गेलेली शिंग मिरविणारा पूर्ण वाढलेला नर.