Skip to main content

तळ ढवळताना : जाणीव, नेणीव, वृत्ती आणि भूमिका

कचरा दिवाळी अंकातील लेख, लेखावरील मतं आणि लेखातील मूळ मुद्दे सोडून भलत्याच गोष्टींवर दिले गेलेले ट्रोलयुक्त प्रतिसाद, नकारात्मक होत गेलेली चर्चा आणि त्यातून निर्माण झालेली खळबळ याला आता काही दिवस उलटून गेलेत. चर्चेत सहभाग घेतलेल्यांच्या भावना आत्तापर्यंत बर्‍यापैकी शांत झाल्या असतील. लेखकाला गरज वाटत नसली तरी संस्थळावरील सदस्यांनी आपली जाण वाढावी या हेतूने आता या घटनेचा सारासार विचार व्हायला हवा असं मला वाटतंय.

एकोणिसाव्या शतकातील महाराष्ट्र – जागृती आणि प्रगती – भाग २५

एका व्यापारी कंपनीने एक अवाढव्य आणि उज्ज्वल इतिहास असलेला देश याच देशातील सैनिकांचा वापर करून जिंकला. त्यामुळेच स्वातंत्र्यावेळी भारताला एक battle hardened सैन्य मिळाले.

कोमट कलाकृती, निबर अनुभूती, अर्धवट सोडलेली पुस्तकंं, हॅशटॅग meh इत्यादिवगैरे

सर्वप्रथम, डिस्क्लेमर : , शीर्षकातच एक सुमारदर्ज्याची मस्तमस्त कविता झालेली आहे याची मम पामरास जाणीव आहे बरे का.

तर, प्रस्तुत टिपणात माझ्या वर्धिष्णुशा नेव्हलचं अविरत चाललेलं गेझिंग करताना सुचलेले काही विचार नोंदवायचा नम्ब्र प्रयत्न करीत आहे.

British-Lit

हां तर गेली कित्येक वर्षं जी गोष्ट जाणवत होती पण मनातून "यात काय सांगण्यासारखं आहे का!" असं वाटल्याने त्याबद्दल कधी कुणाशी काही संवाद साधता आलेला नव्हता.

द्वाही :)

"वाचूनही कविता नच कळली
असे न माझे व्हावे
कोश कोणते यास्तव घरी मी
आणुनी ठेवावे?"

विचारले ऐसे मी कविला -
हसुनी खिन्न तो वदला,
"कविता माझी आजवरी का
कळली कोणाला?"

"शब्दांची आतशबाजी अन्
मोडजोड मी करितो -
जरा रेटुनी अर्थ त्यातूनी
शोधावा तो मिळतो.

जे जे अमूर्त, जटिल, अकल्पित
ते ते मजला गमते
दुर्बोधाच्या गर्द सावलीत
कविता माझी रमते.

शब्द बुडबुडे केवळ असती
अर्थही अवघा भास
सत्य चिरंतन ऐस जाणुनी
शिणवू नको मेंदूस.

थॉट एक्सपेरीमेंट

खयालोमे
तो सगळा आठवडा आमच्या कुटुंबाला चांगला गेला होता. माझे आणि बायकोचं एकदाही भांडण झाले नव्हते. ती सात दिवस दररोज भेंडीची भाजी करत होती. भेंडी म्हटलं कि माझ्या अंगावर हे भेंडी एवढे काटे येतात पण ह्या आठवड्यात नाही. ताकातली भेंडी, भेंडी आणि ताक, भेंडीतले ताक, ताक भेंडी रस्सा, भेंडी दो ताक, भेडीया भेंडी, क्रश्ड लेडीज फिंगर ऑ बटरमिल्क असे भेंडीचे विविध प्रकार खाऊन अंतरात्मा तृप्त झाला होता. मी चवीने खातोय बघून बायकोही नवीन नवीन प्रकार शोधून काढत होती. छोट्या चंकी मंकीचा समजूतदारपणा तर वाखाणण्यासारखा होता. सात दिवसात एकदाही त्याने भोकाड पसरलेले नाही. का चॉकलेटसाठी हट्ट केला नव्हता.

ललित लेखनाचा प्रकार

पुढारलेल्या समाजांतील आर्थिक दुर्बलांसाठीचे आरक्षण ठरले वैध घटनादुरुस्तीवर सुप्रीम कोर्टाचे शिक्कामोर्तब

अनुसूचित जाती,अ्नुसूचित जमाती आणि शैक्षणिक व सामाजिकदृष्ट्या मागासलेले वर्ग वगळून राहिलेल्या पुढारलेल्या समाजवर्गांमधील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बलांसाठी सरकारी नोकºया तसेच शैक्षणिक प्रवेशांमध्ये १० टक्क्यांपर्यंत आरक्षण ठेवण्याची तरतूद करणारी मोदी सरकारने केलेली १०३ वी घटनादुरुस्ती वैध असल्याचा निर्वाळा सर्वोच्च न्यायालयाने सोमवारी दिला.
जानेवारी २०१९ मध्ये करण्यात आलेल्या या घटनादुरुस्तीवर न्यायालयाच्या पाच न्यायाधीशांच्या घटनापीठाने ३ विरुद्ध २ अशा बहुमताने घटनात्मक वैधतेची मोहर उठविली.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

न्यायाच्या नावाखाली मुंबई दंगलग्रस्तांची सुप्रीम कोर्टाकडून २१ वर्षांनी घोर थट्टा!

कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्याच्या कर्तव्यात महाराष्ट्र सरकारने कसूर केल्याने मुंबईत डिसेंबर १९९२ व जानेवारी १९९३ मध्ये भीषण सांप्रदायिक दंगली झाल्या. त्यामुळे भयमुक्त वातावरणात सन्मानाने व निर्धोकपणे जीवन जगण्याच्या नागरिकांच्या मुलभूत हक्काची पायमल्ली झाली. परिणामी त्या दंगलींमुळे बाधित झालेले सरकारकडून भरपाई मिळण्यास पात्र ठरतात, असा निवाडा आता त्या भयावह घटनांनंतर तीन दशकांनी करून सर्वोच्च न्यायालयाने एकीकडे दंगलग्रस्तांची घोर थट्टा केली आहे तर दुसरीकडे स्वत:चेही हंसे करून घेतले आहे.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

दोन बाजू, चार हाथ लांब : नाणं आणि नेणिवा

एकीकडे अक्षरे मेळवूनि , पैजा जिंकल्या
सगळ्यांना खुले स्थळ दिले,येऊ दे सगळे
बोला, लिहा काय वाट्टेल ते! आम्ही आहोत
छापू आपण पटणारे, न पटणारे !सगळे!

दुसरीकडे केली कंपूबाजी, दिली कामे
भाई बंधूंना, रोटी-बेटी, शेटजी-भटजींचा
केला नेक्सस, देतो ऍक्सेस फक्त काहींना !

एकोणिसाव्या शतकातील महाराष्ट्र – जागृती आणि प्रगती – भाग २४

एकोणिसाव्या शतकात सिंचन, शेती आणि दळणवळण यात काय बदल झाला याचा विचार या भागात करू.

Roman à clef , झिरझिरीत पडदा, "कलेचे कातडे", गॉसिप, नॉस्टाल्जिया इत्यादिवगैरे अंकलटाईप्स गोष्टी

सरत असलेल्या वर्षांबरोबर "अनेक पुस्तकं वाचायची राहून जात आहेत" या जाणीवेचं रूपांतर "आपलं  फारसं काहीच वाचून होणार नाहीये" अशात व्हायला लागतं. अशा नव्याने झालेल्या जाणीवेकरता  #राहूनगेलेलीपुस्तकं असा हॅशटॅग चालवावा असा एक विचार डोकावून जातो.

...तर निमित्त आनंद यादव यांच्या "कलेचे कातडे" नावाच्या कादंबरीचं. काही आठवड्यांपूर्वी हे पुस्तक एका मित्राकडे पाहिलं ते वाचायला आणलं. काही दिवसांपूर्वी वाचायला घेतलं.

बातमीचा प्रकार निवडा