रा. चि. ढेरे यांचे “श्रीविठ्ठलः एक महासमन्वय” हे पुस्तक वाचल्यानंतर झालेले माझे आकलन थोडक्यात मांडण्याचा हा प्रयत्न आहे. हा लेख पुस्तकाचा सारांश नाही; तो वेगळा कधीतरी लिहिता येईल. पुस्तकातील अनेक प्रकरणे इतकी गहिरी आहेत की त्यावर स्वतंत्र लेख लिहिता येतील. हे माझे वैयक्तिक आकलन असून, त्यात काही चुका वा अतिसुलभीकरण असण्याची शक्यता मान्य करतो. या विषयावर इतर संदर्भग्रंथ सुचविल्यास मी मनापासून आभारी राहीन.

हे पुस्तक म्हणजे एक दीर्घ कविता आहे.

ही समुद्रात राहणाऱ्या एका निळ्या पोटाच्या काळ्या मासोळीची गोष्ट आहे. या मासोळीचे मनोविश्व मोठे विलक्षण आहे. एकसलग वाचत रमून जावे अशी गोष्ट.

या मासोळीला सारखे वाटत असते की ती इतरांपेक्षा वेगळी आहे. तिच्या मते प्रत्येकजण आपापल्या जागी वेगळा असला तरी मी या सगळ्यापेक्षा वेगळी आहे. प्रत्येकाचे दिसणे वेगळे असते, चाकोरीतले जगणे वेगळे असते. मात्र हिला चाकोरीच नकोशी झाली आहे. तिचे आजूबाजूच्या विश्वात मन रमत नाही. तिचे ठाम मत आहे की आपण चाकोरीत अडकून पडायलाच पुनः पुनः जन्म घेत असतो. आणि म्हणूनच तिला या सगळ्यातून बाहेर पडायचे आहे.