Skip to main content

राव सांगता...

सकाळचे जेमतेम नऊ वाजत होते. परंतु सूर्य ३१ मार्चला तडफेने देयके मंजूर करणाऱ्या सार्वजनिक बांधकाम खात्यातल्या (अथवा महापालिका अथवा अन्य 'खाण्या'सारख्या खात्यातल्या) कारकुनासारखा झटून कामाला लागला होता. डांबराचा काळेपणा त्याकडे पाहताच थेट मस्तकाला भिडत होता.
देवळात लगबग सुरू होती. फुलांचा, धुपाचा, तेलाचा, नारळांचा असे संमिश्र वास दरवळत होते.

ललित लेखनाचा प्रकार

अजरामर वटवृक्ष

सळसळणारा, विशाल आणि डेरेदार असा तो वटवृक्ष, वार्‍या पावसाला थंडीला तोंड देत युगानुयुगे मोठ्या दिमाखात ऊभा होता.किती युगे लोटली तो जन्मून ते एक तो जाणत होता किंवा मग ब्रह्मदेवाच. त्याची पाळेमूळे जमिनीत खोलवर आणि दूरदूरवर पसरली होती तर शाखाविस्तार दूरदूरवर तसेच ऊंचच ऊंच असा आकाश भेदून विस्तारला होता. त्याचा पसाराच इतका मोठा होता की अनेक पक्षी-पोपट, बुलबुल, चंडोल,चक्रवाक, चिमण्या, कोकीळांनी त्याचा आसरा घेतला होता.

ललित लेखनाचा प्रकार

हुश्शार छोकरी

हुश्शार छोकरी
[म्हटले तर छोट्यांची; म्हटले तर मोठयांची गोष्ट!
कथेतल्या छोकरीचे एकदम लग्न होते. ती राणीही होते..... सर्बियन लोककथेचा हा स्वैर अनुवाद!]

आटपाट नगरात एक हुश्शार छोकरी रहायची.राजापेक्षा हुशार. त्याच्या दरबाऱ्यापेक्षाहुशार. तिच्या बापाला छोकरीचा अभिमान वाटायचा.
म्हणायचा, ‘सगळ्या राज्यात माझी छोकरी हुश्शार!’
राजाला ते कळले. त्याने बापाला बोलवून घेतले. विचारले,
‘तुझी छोकरी सगळ्या राज्यात हुश्शार?’
‘होय, महाराज! आहेच ती!’
राजाने कोडे घातले. ‘ही अंडी घरी ने. तुझ्या छोकरीला यातनं कोंबडीची पिल्लं काढून दाखव म्हणावं!

न गळलेलं शेपूट

"काय गं, डेंटिस्टचा जीव घेऊन झाला का? पैसे तरी दिलेस का त्याचे?" मला सहन करू शकणारे ठराविक दोन चार लोक सोडले तर इतरांचा त्यांना भेटल्यावर जीव घेते अशी समीरची थिअरी आहे.

“आता कॉफी स्ट्रॉने पी. नाहीतर दात पिवळट होतील पुन्हा.” चारुता सुंदर दिसण्यापलिकडे काही जग आहे गं.
"पण तू डेंटिस्टकडे का गेली होतीस? तुला दातांचा काही त्रास होतोय का?" प्रसाद अशी आपुलकीयुक्त चौकशी करायला लागला की मला किळस येते. पण यावेळेस मलाच मनातलं बोलायची गरज होती.

ललित लेखनाचा प्रकार

तेरे नाम का दौर व अन्य कविता

व्यवस्थापकः कविता वेगळ्या व महत्त्वाच्या असल्या तरी हे संस्थळमराठी भाषेतील अभिव्यक्तीसाठी आहे. मात्र अश्या प्रकारच्या अन्य भाषिक कविंतावर चर्चा/रसग्रहण इत्यादींना इथे ना नाही. तो वाव असावा म्हणून सर्व कविता संबंधित धाग्यावर इथे हलवत आहोत.

दयेच्या छावण्या

पाणी पितो ती नदी आमची नाही
अन्न गिळतो ती शेतं आमची नाहीत
आकाश पक्षी चंद्र झाडं हे तर राहूच द्या
ही कुत्री मांजरं बदकं कोंबड्या पण आमची नाहीत!

युनिसेफची गुळगुळीत पुस्तकं अन तुळतुळीत मडमा
WHO ची झटपट औषधं अन चाकपाक डॉक्टर्स
RedCross चं जगभरातील वैविध्यपूर्ण एकच रक्त
युनोने थाटलेले Waterproof तंबू अन मिनरल बाटल्या
यातलं काहीच आमचं नाही!

नाही हो, आमची माणसं इतकी दयावान नाहीत!
ती रासवट आहेत, मारतात, मरतात
तलवारीने गळे चिरतात,
रक्ताच्या कुर्बान्या देतात
महाहिंसक माणसं!
त्यांच्या कर्तृत्वामुळेच तर आम्ही आज तुमच्यामध्ये आलो.......

पण तुमच्यात आलो म्हणजे

चिंता करितो वृष्टीची

१८१८ साली मराठेशाहीचा अंत झाला आणि टोपीकराचा अंमल दख्खनदेशी सुरू झाला. या भूमीवर राज्य करायचे तर इथले लोक, ही भूमी, इथली समाजव्यवस्था समजून घेतली पाहिजे हे उघड होतं. नव्याने आर्थिक घडी बसवायची तर जमीन मोजणीपासून आणि नव्याने करपद्धती घालून देण्यापासून सुरूवात करणं नवीन राज्यकर्त्यांच्या दृष्टीने आवश्यक होतं. राज्याच्या उत्पन्नाचा एक मोठा हिस्सा हा या शेतसार्‍यापासून आणि जमीनविषयक इतर करांमधून येणार असल्याने साहाजिकच इथली ग्रामीण अर्थव्यवस्था ब्रिटिशांच्या अभ्यासाचा एक प्रमुख विषय बनली. भारतात इतरत्रही हेच होत होतं.

मसाला खिचडी (डाळ-तांदूळ)

जिन्नसः
तांदूळ सव्वा वाटी
मुगाची/मसुराची डाळ पाव वाटी
कच्चे शेंगदाणे अर्धी वाटी
सोललेली लसूण २५ मध्यम पाकळ्या
हिरव्या मिरच्या चार
तेल दोन डाव
फोडणीचे साहित्य
मीठ

कृती:
शेंगदाणे बुडून वर दोन बोटे पाणी राहील असे भिजत घालावेत. पाच पाच मिनिटांनी पाणी बदलावे.
डाळ-तांदूळ धुऊन कोरडे करायला ठेवावेत.
लसूण सोलून घ्यावी. मिरच्या पेराच्या आकाराच्या कापून घ्याव्यात.
हे सर्व होईस्तोवर वीस मिनिटे होतील.
तीन वाट्या पाणी मंद आचेवर ठेवावे.

शेंगदाण्याची चटणी

जिन्नसः
ओल्या भुईमुगाच्या शेंगा - एक किलो
लसूण - चार ते पाच गड्डे (चवी/आवडीप्रमाणे वाढवावे)
हिरव्या मिरच्या - शंभर ग्राम (चवी/आवडीप्रमाणे वाढवावे)
अर्धा चहाचा चमचा तेल
मीठ चवीप्रमाणे

कृती:
ओल्या भुईमुगाच्या शेंगा (दाणे टचटचीत भरलेल्या) धुऊन खमंग भाजून घ्याव्यात. भाजताना त्या फार कोरड्या पडणार नाहीत किंवा त्यांना जळकटून कोळश्याची चव येणार नाही याची काळजी घ्यावी.

गेले ते दिन (भाग ४)

दुसऱ्या दिवशी सकाळी उठून निघायचे होते. रात्री बराच वेळ झोप आली नाही. सकाळी उठून स्वच्छतागृहांसमोर रांग लावण्यात बराच वेळ गेला. 'माकाकु'वर दया दाखवून मी माझा आलेला नंबर त्याला देऊन टाकला. नाहीतर त्याची खाकी हाफपँट पिवळी व्हायची वेळ आली होती. बिचारा आयुष्यात कधीच 'हॉस्टेल', 'ट्रेक' असल्या गोष्टींच्या वाट्याला गेला नव्हता.

ललित लेखनाचा प्रकार