Skip to main content

विदा-भान - प्रतिसाद

लोकसत्तामध्ये माझं सदर विदा-भान २ जानेवारीपासून सुरू झालं.

विदा म्हणजे काय, ती कशी जमवली जाते, आपल्यासाठी-विरोधात कशी वापरली जाते, याची लोकांना माहिती मिळावी, यासाठी हे सदर आहे. आजूबाजूच्या लोकांशी बोलताना, त्यांना या विषयाची अजिबातच कल्पना नाही, असं वाटलं म्हणून ही लेखमाला.

समीक्षेचा विषय निवडा

व्हॅकी लेखक (अनिरुद्ध बनहट्टी)

दहा एक वर्षांपूर्वी नवलमध्ये एक कथा वाचलेली, "जीभ" नावाची.
त्यात नायकाला एक विचित्र कंडीशन असते, दारू प्यायला की त्याची जीभच बाहेर येते...
कालीमातेसारखी!
आणि तो मग कालिकेसारखाच "व्हिजिलांटे" होऊन दुष्टांना शिक्षा द्यायला लागतो वगैरे.
भारी आवडली होती ती कथा, पण लेखकाच्या नावाबद्दल फारसं बॉदर नव्हतं केलं.

ललित लेखनाचा प्रकार

साहित्यविषयक अफवा आणि लेखनश्रेयातली नीतीमत्ता

'द न्यू यॉर्कर' या नियतकालिकामध्ये हा लेख वाचनात आला - Literary Hoaxes and the Ethics of Authorship : What happens when we find out writers aren’t who they said they were.

१९२७ पॅरिस | गतशतकातल्या महत्त्वाच्या टप्प्यावरचं हॉटेलजीवन

१९२७ पॅरिस | गतशतकातल्या महत्त्वाच्या टप्प्यावरचं हॉटेलजीवन

काळ उघडा करणारी पुस्तकं । लेखांक पहिला

Down and Out in Paris and London

by George Orwell

Originally published: 9 January 1933 | Genre: Memoir | http://gutenberg.net.au/ebooks01/0100171h.html

समीक्षेचा विषय निवडा

पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव (पिफ) २०१९

१० जानेवारीपासून पिफ सुरू होणार आहे. त्यातले काही चित्रपट मुंबईत यशवंत चित्रपट महोत्सव आणि नागपुरात ऑरेंज सिटी महोत्सवातही दाखवले जातील. त्या निमित्तानं पिफमधल्या काही निवडक चित्रपटांचा परिचय करून देण्यासाठी हा धागा.

TranslatorCubaFilm

३१ डिसेंबर (विज्ञान कथा)

या वर्षीच्या (२०१८) "संवाद" या दिवाळी अंकात छापून आलेली माझी विज्ञान कथा !!

दिनांक: 31 डिसेंबर, युरोपातील एका भूमिगत प्रयोगशाळेत -

"डॉक्टर कोहेन, खरं तर मी वेळ ही गोष्ट लांबी, रुंदी आणि उंची याप्रमाणे एक मिती आहे हे मानत नाही. वेळ ही मानवाने निर्माण केलेली गोष्ट आहे. घडलेल्या घटना क्रमाने स्मरणात ठेवण्यासाठी. पण काळ, अंतर आणि वेग यांच्यातल्या गुणोत्तराचा वापर मात्र मी वेगवान प्रवासासाठी करून घेणार आहे!', शास्त्रज्ञ डॉ. रमण म्हणाले.

ललित लेखनाचा प्रकार

भग्न शिल्पांतून भटकत

भग्न शिल्पांतून भटकत एकटे कुणी भूत रात्री
बरळले, "इहलोक नश्वर, शेवटाची येथ खात्री
भोगुनी उपभोग उरते शून्य केवळ मर्त्य गात्री
क्षणिक येथे तेज, अंती घोर तम प्रत्येक नेत्री"

चांदण्याच्या कवडशाने भग्न शिल्पे उजळली
ध्वस्तता उधळून, अंतरी साचलेले बोलली,
"निर्मितीच्या अदय तृष्णेनेच आम्हा घडविले,
आज जरी भंगून हे अवशेष विजनी विखुरले
सर्जनाच्या सिंचनाने अजुनी आम्हा भारले

निर्मितीच्या गारूडाची भूल भिनते शाश्वत
तेच या इहलोकीचे अन सर्जनाचे ईप्सित"

जुनं घर

नवीन रंग द्यावे घराला
म्हणून डबे घेऊन आलो
कुलपी दरवाजा बघून जरा बिचकलो,
माझंच घर ना हे?
पण हिय्या करून लोटलं आत
नी उंबऱ्याच्या सवयीने अलगद उचललं पाऊल
पण नव्हताच मुळी तो पायाखाली!
होती फक्त काळी फरशी, गार स्पर्शाची.

धुरात घुटमळणारी भिंत कुठेशी
सरकत गेली कोपऱ्यात.
आणि खिजवत
आपले पोपडे दाखवत म्हणाली
खरवडशील का आपल्या हातानं?
होतास कुठे इतके दिवस?
नव्या नजरेनं पहातो आहेस आज मला
जुन्या माळ्यावरच्या रद्दीसारखा!
इथल्या रंगांचे पापुद्रे सोडवताना
झिजतील तुझी नखं आणि
कुठला रंग उसळेल अखेर रक्तात
हे मीही नाही जाणत!

उत्तररात्र

ओढ्यावर माळावरच्या
थांबला चांद शरदाचा,
कडब्याच्या पडवीपाशी
चमचमतो हिरवा वेचा

सौंदळीच्या झाडाखाली
भूजलात पेटली धुनी,
वाहते मंद ही रात्र
थिजलेल्या वाऱ्यामधुनि.

सिगरेट कधीची विझली
बोटांत जळुनि सबंध,
श्वासातून येतो अजुनि
त्या सातविणीचा गंध

ना मागत नाही निद्रा
ही पहाट समंजस क्षीण,
धाडली तिला कवितेच्या
माहेरी पाठराखीण

स्मरणांच्या फिकट धुक्याचे
पडतील कुठे दहिवर?
कुसळाच्या सुकल्या देठी
आधीच अडकले गहिवर