Skip to main content

आमचे येथे सर्व पुरोगाम्यांचा सर्व प्रकारचा माज वाजवी दरांत उतरावून दिला जाईल.

कोणे एके काळी पुरोगामी नावाच्या प्रकाराचे लोक अत्यंत सज्जन असत. समाजातल्या व्यवस्था सुधारणे नि लोकांना अधिकाधिक सुख, न्याय प्राप्त करून देणे हा त्यांचा हेतू असे. त्याकरिता कितीही पाठींबा असलेल्या अनुचित बाबींस ते निडरपणे विरोध करत, स्पष्ट भूमिका मांडत. अन्याय्य काय आहे हे कळण्याची त्यांस दृष्टी असे. शिवाय सामान्य कुवतीच्या जनता जनार्दनाशी कसा संवाद साधावा व नक्की काय करून त्यांचेतील अंध:कार दूर करावा याची प्रचंड बुद्धिमत्ता असे.

ही बातमी समजली का - भाग १८३

अनेक बातम्यांबद्दल आपल्याला चर्चा करावीशी वाटते. खरं तर, 'ऐसी अक्षरे'वर बातम्यांवर चर्चा करण्यासाठी 'बातमी' नावाचा लेखनप्रकारही अस्तित्त्वात आहे. "ताज्या घडामोडी, अर्थकारण, राजकारण इत्यादी प्रकारच्या संस्थळाबाहेरील लिखाणाची चर्चा करण्यासाठी हा विभाग वापरावा. इथे मूळ लेखावरच्या शब्दसंख्येचे बंधन नाही; एखादी बातमी पसरवणे किंवा चर्चा घडवणे यासाठी हा विभाग वापरावा." असं तिथे स्पष्ट म्हटलेलंही आहे. पण, त्याबद्दल विस्तारानं लिहिण्याइतका किंवा एखादा व्यवस्थित चर्चाप्रस्ताव मांडण्याइतका वेळ किंवा माहिती किंवा उत्साह किंवा हे सारंच नसणं वगैरे कारणांमुळे आपण चर्चाप्रस्ताव लिहित नाही.

मी पाहिलेले दशावतारी नाटक!

दशावतारी नाटक ही मालवणी मुलूखातील एक प्रसिद्ध आणि प्राचीन लोककला. भगवान विष्णूंच्या दहा अवतारांतील तसेच इतर पौराणिक व्यक्तिरेखा घेऊन रामायण, महाभारत आणि विविध पुराणे यांतील कथा या नाटकांत रंगमंचावर सादर केल्या जातात.

मला अलीकडेच म्हणजे 2018 च्या ऑगस्ट महिन्यात 11 तारखेला दशावतारी नाटक बघण्याचा योग आला. तसा मी व्यवसायाने इंजिनियर म्हणून एका खासगी कंपनीत मी कार्यरत आहे पण सर्व प्रकारच्या कलेची तसेच अध्यात्मिक, पौराणिक आणि ऐतिहासिक गोष्टींची लहानपापासूनच मला आवड आहे आणि छंद म्हणून मी विविध विषयांवर लिहीत असतो. लिखाणाची मला प्रचंड आवड!

ललित लेखनाचा प्रकार

संदर्भ नसलेली संस्कृती

संदर्भ नसलेली संस्कृती
पत मिळवण्यासाठी धडपड
धर्माचं मुलभूत रोप
मुळासकट

ग्रहणे, पिधाने, युत्या, अंतरीक्षाचे संगती
सकल मानवसमाज प्रकटती
पंचागाच्या भिंती
खिडकीशिवाय

हरलेली मने शोधीत आधार
विळख्यात येती
कुटनीती

सदैव सहर्ष स्वागताच्या कमानी
गावोगावी , नावं मात्र
दगडी देवांची

पिसाटलेली माणसं, जत्रेचा उरुस
नवस, माळा, तोरणं, बळी
उगवता दिवस
मावळून जातो

शोधावी शांती प्रभू चरणी
म्हणती मने अशांतीची आरास,
बुवाबाजीचा डौल
फुंकण्यासाठी

यत्र तत्र सर्वत्र

यत्र तत्र सर्वत्र
बिनकामाचे मानपत्र
माध्यमांचे त्रिनेत्र
दिखाऊ विकासकामाचे शास्त्र

इव्हेंटचा बागूलबुवा
कृतीचा कांगावा
भाडोत्री गर्दीने पहावा
प्रशासकीय देखावा

झाकपाक टेक्नोसॅव्ही
पोकळ क्रांती ठरावी
गरजवंत असे निनावी
योजनांचे फ्लेक्स गावोगावी

निधीला नसे तोटा
उत्पन्नाचा फुगवटा
करवसुलीचा वरवंटा
विकासपर्वाच्या लाटा

विदेशी गुंतवणूकीला प्राधान्य
गाढवी कामे धन्य धन्य
सरकारी आकडेवारी सर्वमान्य
शेतकऱ्यांचे दारूण दैन्य

--भूषण वर्धेकर
4-10-2015
रात्रौ 11:30
दौंड

एकदा काय झाले कुणास ठाऊक

एकदा काय झाले कुणास ठाऊक
स्वातंत्र्याचं बिनसलं अभिव्यक्तीशी
स्वातंत्र्य म्हणजे कसं स्वच्छंदी, दिलखुलास
अभिव्यक्ती मात्र सोयीनुसार स्वैर
स्वातंत्र्याला बागडायला अवकाश पडे कमी
अभिव्यक्तीला अडथळे मात्र पदोपदी
अभिव्यक्तीला कोंदण जातपात धर्माच्या अस्मितेचे
स्वातंत्र्याचा मार्ग ऐतिहासिक चळवळीतून समतेकडे
अभिव्यक्ती आणि समतेचे भयंकर वैर
स्वातंत्र्य बंधुभावाशिवाय सैरभैर
स्वातंत्र्याला राजमान्य राजाश्रय कागदोपत्री
अभिव्यक्तीचे सकल छायाछत्र प्रसंगानुरूप
स्वातंत्र्याला आसक्तीचा प्रचंड तिटकारा
अभिव्यक्तीच्या गटातटात ऐक्याचा दिंडोरा

हा आसमंत माझा

हा आसमंत माझा
मी अनन्यसाधारण त्यापुढे
उद्विग्न मनोधारणेच्या पाऊलखुणा उन्मत्तपणे उधळल्या चौफेर
कणाकणांत गहिवरला सूक्ष्म उर
गजबजलेल्या तिन्ही दिशा माझ्या पाठी
नजर मात्र रोखून उर्वरीत दिशेला
गरजत आलो मी जिंकून नैराश्य
अनंत अवकाशात मी फैलावून बाहू
गतकाळच्या चुका चूलीत घालून
नवनिर्माणाच्या हाकेला सकारात्मक हुंकार
किर्र अंधारातली तिरिप हाताशी
उजळून टाकाया आयुष्य सुंदर
मी तयार आहे… या दुःखांनो
झेलायला अणूकुचीदार शस्त्रे
निधड्या छातीने सामोरे जाऊन
खंबीरतेने मागे न रत्तीभर हटता
ऊठा.. ऊठा.. भूमीपुत्रांनो
वैरी आपल्याच मानगुटीवर

ज्याचा त्याचा महापुरुष

ज्याचा त्याचा महापुरूष
ज्याचा त्याचा पंथ
राजरोस अविवेकी ऊरुस
हीच सार्वत्रिक खंत

विचारांची पायमल्ली
दिमाखदार गाठीभेटी
समारंभ गल्लोगल्ली
कार्यकर्ता अर्धपोटी

योजनांचा महापूर
महापुरूषांच्या नावे
सत्तेसाठी वेगळे सूर
जातीपातीत हेवेदावे

विचारवंत स्वयंघोषित
फ्लेक्ससाठी फोटो ऐटीत
नितीमत्ता गेली मातीत
समाजकल्याण लालफितीत

सरकारी टक्केवारी
कागदोपत्री जमवलेली
मंत्र्यांची हमरीतुमरी
कमिशनसाठी आसुसलेली

भाबडी जनता आशाळभूत
सकल ऊद्धाराच्या प्रतिक्षेत
महापुरुषांचे पुतळे सुशोभित
विखुरलेल्या चौकाचौकात

इथे हजारात एखादा निवडला जातो

इथे हजारात एखादा निवडला जातो
आणि हजारोतला एक होऊन जातो
कौशल्यावर आधारित गुणपत्रिकेच्या रद्दीत
भूलतो चकचकत्या गाढवी कामाच्या दुनियेत
पगाराच्या मगरमिठीसाठी राबतो रात्रंदिवस
पोटजीविकेची परिक्रमा आ वासून उभीच असते
वर्षांमागून वर्षे जातात हाडामांसाचा देह खुरडत
अखेरीस ठप्प जोडीदाराच्या नातेसंबंधात
पुन्हा तेच शोभतो लाखात एक जोडा अन्
होऊन जातो लाखोंमधला फडफडणारा कुटुंबवत्सल
नव्याचं नवंपण निघून जातं, जुनं जाणतं नातं विरून जातं
उरतो नंतर बेगड्या जबाबदाऱ्यांचा भडीमार
परिस्थितीचा बागुलबुवा आणि शुष्क स्थैर्याचा आशावाद

मी एक एकटा भरकटलेला

मी एक एकटा भरकटलेला
एकांतवासात गुदमरलेला
झगमगत्या उंच मनोऱ्यात
बंदीवासात तरफडलेला

भौतिक सुखांसाठी हपापलेला
ऐशोआराम टिचभर पोटाला
लखलखत्या चंदेरी स्वप्नात
जुंपलो बैलांच्या घाण्याला

कस्पटासमान मानून नैतिकतेला
बुद्धीसकट विकले स्वतःला
मस्तवाल कलाकारांच्या दुनियेत
तोचतोचपणा मेटाकुटीला

सुखवस्तु लोकांच्या मनोरंजनाला
विस्कटलेल्या कलेचा हवाला
जीर्ण संवेदनेच्या चित्रनगरीत
उच्च भाव इथे कुटुंबकल्लोळाला

गिचमीड लेखण्या निर्ढावलेल्या
गृहीत धरुन सर्जनशिलतेला
मध्यमवर्गीय किर्द पठडीत
ठोकताळे घरगुती चौकटीला