Skip to main content

एका अनावर कैफात

एका अनावर कैफात लिहिली होती
ती कविता

नंतर वाटलं, भाषेची इतकी आतषबाजी कशाला ह्या कवितेत?
मग काढून टाकले सर्व - अनुप्रास, यमकं, उपमा
साधे सुधे शब्द घेऊन पुन्हा लिहिली
तेव्हा
थोडी भुंडी पण
थोडी खरीही वाटली
ती कविता

नंतर वाटलं - इतके शब्द कशाला ह्या कवितेत?
मग कापलं सपासप -
वायफळ शब्दतण
तेव्हा
जास्त ओकीबोकी पण मघापेक्षा
जास्तच खरी वाटली
ती कविता

The Little Fellow

आज चार्ली चॅप्लीनची पुण्यतिथी. त्यानिमित्त मी काही दिवसांपूर्वी लिहिलेला लेख 'ऐसी' साठी सादर करतो आहे.
=======

ललित लेखनाचा प्रकार

हैदराबाद - वरंगळ - भुबनेश्वर - पुरी - कोणार्क

मागच्या आठवड्यात हैदराबाद - वरंगळ - भुबनेश्वर - पुरी - कोणार्क भटकंती केली. मागील दोन वर्षांत कुठेच जाता आले नव्हते. रेल्वेचा प्रवास मला सोपा वाटतो. शिवाय लागणारा वेळ हीसुद्धा करमणूकच वाटते. सहप्रवासी गप्पीष्ट असले तर मजाच. हैदराबादला जाताना खेळाडू होते. दिल्लीला/कुठे बोटिंग स्पर्धेतून परतत होते. रोइंगची वल्ही घेऊनच आलेले. वजनदार होती. मुले सवासहाफुट उंच आडदांड. साइड बर्थ पुरत नव्हता. चर्चा - "या देशात क्रिकेट हद्दपार केलं पाहिजे. जो काही पैसा ,प्रसिद्धी,सवलती मिळतात त्या क्रिकेटपटुंनाच. इतर खेळाडूंकडे पार दुर्लक्ष होते."

'गुडूप अंधार'

सकाळी उठावं
तजेलदार व्हावं

खच्चून नाश्ता करावा
रगडून काम करावं
दुनियादारीच्या
खाचखळग्यांत रमावं
दुनियादारीचं होऊन जावं

संध्याकाळी परतावं
खोलीत आपल्या
किंवा ज्याला चार लोक
घर म्हणतात तिथे
गुडूप अंधार करावा
हंसध्वनी गावा
नंद छेडावा
कुणाचंच राहू नये
आकाशगंगेच्या
कोपऱ्या कोपऱ्या त फिरून यावं.

"नौकानयनातील प्रगती"

कुमारी मातेच्या पोटी देव जन्माला आला, त्याला त्यांनी
मोठ्या धारदार खिळ्यांनी क्रूसावर ठोकून ठार केले,
नंतर तो गुहेतून जिवंत बाहेर आला व आकाशात उडून गेला.
त्याच्या नावाने त्यांनी पुढची पंधराशे वर्षे विज्ञानावर
बंदी आणली, (पण ते चांगलेच होते!).
नंतर पृथ्वीचा थाळीसारखा आकार हळूहळू चेंडूसारखा
झाला व त्यांच्या लक्षात आले की यातून लुटालूट व बलात्कारांना
चांगली संधी मिळेल. गोऱ्या पिशाच्चांचा नायक होता
कोलंबस . "भारता" च्या किनाऱ्यावर उतरून त्याने
तिथे एक क्रॉस व स्पेनचा झेंडा ठोकला आणि सर्व दिशांच्या
सातशे मैलावर स्पेनच्या राजाचे अधिराज्य घोषित केले

" घराण्याची राणी "

मध्यरात्रीचे टोले , भुंग्याचे चिडलेले गुणगुणणे
आपल्या आजोबांच्या देहूरोडमधल्या वाड्यात
आजीच्या खाटेवर झोपलेल्या अर्चनाच्या मच्छरदाणीवर
तिच्या पणजीची बहीण गोदावरी दिसू लागते
वयस्क आरसपानी सौंदर्य , वेडावाकडा कृद्ध चेहरा
"लग्नाला दोन वर्षे झाली आणि वकीलसाहेबांना
घरी यायला रोज उशीर होऊ लागला अनेकदा ते
पलीकडे निजामगंजमध्ये दिसल्याची आवई होती
रामूने पिल्या रामोशाला बातमीला पाठविले
कोणी आयेशा म्हणून बया होती मी पैलवान दामू
आणि शेतावरच्या रामूला घेऊन निघाले रामू म्हणाला
माझ्याकडे दीड फुटी गुप्ती आहे काळजी नको

हिमकण बघते माऊ

( १३ डिसेंबर हा माझ्या दिवंगत आईचा (सरिता पदकी ) ८९ वा जन्म दिवस. तिला अर्पण!)

हिमकण बघते माऊ
आकाशातून खाऊ
नुसतेच त्याला खिडकीमधून
बघत कसे राहू?

भुरुभुरु पडते पहा
माव्याची ही बर्फी
किंवा दूध आटवून मस्त
केली असे कुल्फी!

डोळा चुकवून आईचा
माऊ बाहेर पळते
सहा इंच बर्फामध्ये
पोट त्याचे बुडते !

खाऊन असा थंडीचा तो
जबरदस्त फटका
मेलो मेलो कशी आता
होईल यातून सुटका ?

पंधरा फुटी व्यासाचे मग
वर्तुळ बर्फात काढून
वेगाने ते परत येते
जीव आपला वाचवून !

"पांढरे केस"

बारा वर्षांनी जेंव्हा तुम्ही परत एकदा शहराच्या त्या भागात
पोचाल तेंव्हा तिथला प्रसिद्ध कुत्रा म्हातारा झालेला दिसेल,
सेकंडहँड पुस्तकांच्या दुकानाच्या जागी आता अस्सल स्कॉच
विकणारे दुकान असेल, ज्यात अस्सल स्कॉचपेक्षाही भारी
भारतीय "आर्य चाणक्य " व्हिस्की दिमाखात चमकत असेल,
जुन्या कळकट तेल्याचा "तो " लठ्ठ आणि मठ्ठ मुलगा अमेरिकन
जीन्स मध्ये विदेशी साबण, सेंटस , मोबाईल फोन्स विकत असेल,
जिने तुमच्या हजेरीचे फर्मान काढले ती सरकारी कचेरीही
स्वच्छ , ब्राम्हणी झालेली असेल, तिथल्या कामगारांची
गालफडे वर आलेली असतील, साहेबांच्या लाचेचा आकडा