Skip to main content

नागार्जुनाची शून्यता आणि धार्मिकतेची अशक्यता

प्रस्तुत निबंध नाशिक येथे भरलेल्या बृहन महाराष्ट्र प्राच्य विद्या परिषदेच्या १५व्या द्वैवार्षिक अधिवेशनात २४ डिसेंबर २०२३ रोजी सादर करण्यात आला.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

मनातले छोटेमोठे प्रश्न आणि विचार - ११३

प्रश्न

ही धागामालिका आपल्या मनात येणारे, नेहमी नेहमी डोकावणारे विचार मांडण्यासाठी आहे. कधी कधी आशय फार मोठा नसतो. फार खोल विचार केलेला नसतो. तो विचार / कल्पना / प्रश्न / गंमत डोक्यात येते, जाते. कधी कधी आपण विसरतो, कधी कधी ती ती पुन्हा पुन्हा येत असल्याने आपण विसरू शकत नाही.
यापूर्वीच्या धाग्यावरचे प्रतिसाद १००+ झाले आहेत म्हणून हा पुढचा धागा.

महाराष्ट्रातील कावी कला असलेल्या एकमेव श्री माउली मंदिराचा विध्वंस

झोळंबे दोडदामार्ग, सिंधुदुर्ग येथील श्री माउली मंदिराचा बेकायदेशीर विध्वंस धक्कादायक आहे. जीर्णोद्धार ही आपल्या कोकणातील आणि राज्यभरातील सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारश्याला लागलेली मोठी कीड आहे. शंभर वर्षापूर्वीची कुठलीही वास्तू हा सार्वजनिक वारसा आहे आणि त्यात बदल करण्यासाठी पुरातत्व खात्याची परवानगी अनिवार्य आहे. श्री माउलीचे वारसा मंदिर उद्ध्वस्त होणे ही महाराष्ट्राची कधीही न भरून येणारी हानी आहे!!

बातमीचा प्रकार निवडा

३१ डिसेंबरच्या रम्य आठवणी..

नशेत टुण्णं झालेले सुभाष सुर्वे घराकडे चालले होते.

वाटेत चायनीजची गाडी दिसली. ते गाडीवर गेले अन् म्हणाले "एक प्लेट चिकन चिली दे."

गाडीवाला म्हणाला "चिकन आता रेडी नाही. आणि आता खुप उशीर ही झालाय. गाडी बंद करायची वेळ झालीच. कच्चं शिल्लक आहे ते देऊ का ? "
सुर्वेनी विचार केला घरी गेल्यावर बायको बनवेल.

त्यांनी होकार दिल्यावर गाडीवाल्यानी एक किलो चिकन प्लास्टिक बॅग मध्ये टाकून ती बॅग सूर्वेंच्या हातात दिली.

सुर्वे घराजवळ आल्यावर गल्लीतली कुत्री त्यांच्यावर भुंकू लागली. सुर्वेही त्यांना शिव्या देऊ लागले.

जाणीव भान भाग -8

आपला अबोल सांगातीः अनकॉन्शियस माइंड

आपण – मानव प्राणी म्हणून – आपल्यातील जाणिवाच्या वैशिष्ट्याबद्दल नेहमीच गर्व बाळगत असतो. आणि त्यात काही गैरही नाही. परंतु या जाणीव क्षमतेचा विचार करताना आपण नेहमीच आपल्या निर्णय प्रक्रियेवर परिणाम करत असलेल्या अनकॉन्शियस माइंडच्या क्षमतेला विसरतो. अनकॉन्शियस माइंड लक्षणीय प्रमाणात आपल्या जाणीव क्षमतेत भर घालत असते.

p1

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

कीचक

"...तो बघा किचक. जुलमी आहे."

"अरे! पण लोक त्याच्या पाठीशी आहेत. तो करतोय ते बरोबरच आहे."

"किचक असता तर भीमानं मारला असता"

"बरोब्बर. मेला नाही, त्या अर्थी हा किचक नाहीच. सद्गुणांचा पुतळा आहे. सत्याचा विजय होतो हे खरं असेल तर ज्याचा विजय झालाय ते सत्यच असलं पायजे"

"तो सत्य आहे, म्हणजे रडणाऱ्या दासी, सेविका ह्या खोटरड्या स्वार्थी हलकट नीच आहेत. त्या मेलेल्या बऱ्या. त्यांना टांगता आलं नाही तरी निदान त्यांनी बूट टांगले हे उत्तमच केलं."

खदाखदा हसण्याचा आवाज.

ललित लेखनाचा प्रकार

ख्रिसमस केक

माझ्या मामीनं शिकवलेल्या अनेक पाककृतींमधली ही माझी सगळ्यात आवडती आहे कारण या केकमध्ये रम वापरून, लवंग, दालचिनी, संत्र्याच्या साली अशा विविध जिन्नसांचे तिखट-गोड-आंबट स्वाद आणि त्यांचे गंध केकमध्ये मुरवले जातात. केक ख्रिसमसच्या थोडा आधी बेक करून एखादा आठवडा त्याला रोज थोडी थोडी रम 'भरवायची' असते. मी कधीच ख्रिसमससाठी म्हणून हा केक केला नाही. पण थंडी पडू लागली की या पाककृतीची आठवण येते.

राधेभय्या आणि कंपासबॉक्स मधली भूमिका चावला

आठवीत आमच्या क्लासमध्ये "राधेभय्या" होता. म्हणजे त्याचं खरं नाव काहीतरी कृनाल की कुणाल होतं पण त्याला सगळेच राधेभय्याच म्हणायचे. तो दिसायला अप्सरा पेन्सिल सारखा सरळसोट. हडकुळा. अंगावर कुठेही उंचसखलता नाही. बेंबीच्या खालपर्यंत पॅन्ट घालायचा. पोटाच्याखाली दोन बाहेर आलेल्या टोकदार हाडांवर ती पॅन्ट लोंबकळायची. व्यवस्थित धुतलेल्या आणि इस्त्री केलेल्या त्याच्या शर्टचा एक भाग बाहेर आणि एक आत राहायचा. चालताना पाठीला किंचित बाक आणून चालायचा. दर महिन्याला नवीन कुठल्यातरी हटके रंगाचा गॉगल घेऊन यायचा. कधी टायच्या नॉट मध्ये तर कधी बेल्टला गॉगल अडकवायचा.

ललित लेखनाचा प्रकार

मनमोहिनी

पावलांचे सोनेरी ठसे तुझ्या
उमटले ह्रदयी माझ्या
हळूच वाजली पैंजण तुझी आणि
रेशीमगाठी बांधल्या जन्मांतरीच्या