Skip to main content

गुढीपाडव्याचे संवत्सर चक्र कसे चालते?

नमस्कार वाचकांनो,

आज गुढीपाडवा, चैत्र शुद्ध प्रतिपदा, शके १९३४, नन्दननाम संवत्सराचा प्रारंभ होतो आहे.
गुढीपाडव्याच्या , मराठी नवीन वर्षाच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा.

यानिमित्ताने वाचकांना प्रत्येक शके वर्षाचे नाव कसे ठरवले जाते हे सांगायचा हा अल्पसा प्रयत्न

शके १९३४ या वर्षाचे नाव आहे नन्दन. तर दरवर्षी शक संवत्सराचे नेमके नाव कसे ठरवले जाते? हे पाहण्यापूर्वी हिंदू पंचांगपद्धतीत कालगणना नेमकी कशी मोजली जाते ते उलट्या क्रमाने पाहूयात, म्हणजे हा ६० नावांचा गुंता सुटायला सोपा पडेल.

१ महामाया निमिष म्हणजे १००० शिवनिमिषे मानली जातात.

चैत्रोत्सव!

सर्वांना नववर्षाच्या शुभेच्छा!
वसंत आल्याची वर्दी कोकिळकुहुने दिली आहेच.घरोघरी आता चैत्रगौर मांडली जाईल. कैरीचे पन्हे ,आणि द्रोणामध्ये आंब्याची डाळ हळदीकुंकवाचा 'मेन्यु' असेल.ओल्या हरबर्‍यांनी ओटी भरली जाईल आणि घरोघरी चटपटे चणे, हरबर्‍याची उसळही केली जाईल.असा चैत्रोत्सव साजरा होत असताना आंबे पिकल्याची चाहूल लागेल आणि मग आमरसपुरीच्या मेजवान्या झडतील.
ह्या स्मरणरंजनात मग्न असतानाच लक्षात आले , इथे सातासमुद्रापार मी आणि माझ्यासारखेच अनेक सुह्रद ह्यातल्या अनेक गोष्टी 'मिस' करत आहेत,असे असायचेच..त्याबद्दल तक्रार नाही पण मग वाटले निदान डाळ पन्हे करावे..
आंब्याची डाळ

खडक

उभा आहे
उगान उगे

पलीकडची प्रतिबिंबे
कधीतरी येतील
वाहात वाहात
लाटांबरोबर
माझ्याकडे

आणि मग
माझेही होईल
पाणी पाणी

लहान मुलांसाठीचे लेखन?

मराठीमधे लहान मुलांसाठी लिहिलेला समग्र इतिहास कुठे वाचायला मिळेल? मुलांसाठीचे साहित्य काय स्वरुपाचे आहे? त्यामधे कालानुरुप कसे बदल झाले आहेत? आता ते साहित्य कुठल्या टप्प्यावर उभे आहे. अशी माहिती मला हवी आहे.

तुटो वाद संवाद तो हीतकारी...!

मराठी माणसांच्या पुष्कळ खासियतींपैकी एक खास खासियत म्हणजे वादविवाद ! वाद घालण्यात व छिद्रान्वेषी पणातून नवनवीन वाद निर्माण करण्यात मराठी माणसाचा हात कुणी धरू शकणार नाही. मात्र पाय नक्कीच धरावे लागतील __ वाद थांबविण्यासाठी अन वादात शिष्यत्व पत्करण्यासाठी. त्यातही वादाचा वितंडवाद कसा करावा यात पी. एच. डी. करण्यासाठी इच्छुकांनी मराठी माणसालाच गाईड करावे. मराठी माणसाची भांडणे यावरची वपुंची कथा सुपरिचितच आहे. समर्थ रामदास स्वामींनी ही आपल्या माणसांची मेख बरोबर ओळखून सल्ला दिला होता __’ तुटो वाद संवाद तो हीतकारी’.

जलतज्ञ माधव आत्माराम चितळे

आज २२-०३-२०१२. आंतरराष्ट्रीय जलविषयक जागृती दिन. त्यानिमित्ताने भारतातील विख्यात जलतज्ञ माधव आत्माराम चितळे यांच्या कार्याची आपण थोडक्यात ओळख करून घेऊ या.
.

मला आत्ता तिच्या हृदयाची भाषा शब्दांन शिवाय समजत होती

मला आत्ता तिच्या हृदयाची भाषा शब्दांन शिवाय समजत होती.........
दर दोन महिन्यांनी शिशुविहार मधील मुलांनी काही तरी सादरीकरण करायचे आणि ते त्यांचे शिक्षक,पालक आणि आम्ही काही प्रबोधिनीचे शिक्षणक्षेत्रात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांनी मिळून अनुभवायचे अश्या उपक्रमाला आम्ही अभिव्यक्ती असे नाव दिले. मुलांच्या सादरीकरण नंतर पालक त्यांच्या भावना व्यक्त करतात व नंतर सर्व जन मिळून मुलांच्या प्रगती बाबतीत चर्चा करतात.

चुलीबाई

चुलीबाई माझी सान
ल्हानशी मैत्रीण
नको गं वैरीण
होऊ जन्मी

डोळ्यातल्या झऱ्याची गं
वाट तुझ्यापुढे आहे
थेंब थेंब वाफ राहे
तुझ्यातही

चुलीबाई गं तुला
हवीत लाकडे
माझ्यापासची हाडे
ओली होतं

चुलीबाई तू गं
पोटापुरती नाही
गुजगोष्टींनाही नाही
अंत माझ्या

जन्मभरी तू जळशी
झोपेतही मला जाग
माझ्या चितेसाठी आग
ठेवून जा..

'पानसिंग तोमर' उर्फ छा गये इरफान!

'एके काळचा नॅशनल चॅम्पियन परिस्थितीमुळे डाकू बनतो' अशी एका ओळीची गोष्ट. साधारण 'अ‍ॅन्ग्री यंग मॅन' फॉर्म्युलाची कहाणी. असा सिनेमा २०१२ साली चांगला ‍‌का वाटावा, अशी शंका मनात असूनही 'पानसिंग तोमर' पाहायला गेलो त्याचं मुख्य कारण म्हणजे इरफान आणि इरफानच. वेगवेगळया भूमिकांत आपली छाप पाडणारा हा गुणी नट याही वेळी कमाल करून जातो. आर्मीत दाखल होतानाचा पानसिंगचा किंचित गावंढळपणा आणि तरीही त्यातून दिसणारी त्याची जिगरबाज वृत्ती इरफाननं मस्त खुलवली आहे. वरिष्ठांना सडेतोड उत्तरं देऊन अचंबित करणारा पानसिंग उभा करताना त्यात इरफान आपल्या व्यक्तिरेखेच्या पुढच्या बंडखोरीची चाहूल देतो. अगदी बायकोबरोबरच्या प्रेमप्रसंगातही आपल्या व्यक्तिरेखेचं बेअरिंग व्यवस्थित सांभाळतो. थोडक्यात, इरफानच्या चाहत्यांनी आणि ज्यांना तो आवडत नाही अशांनीही पाहायला हवा असा हा सिनेमा आहे.