Skip to main content

अथातो प्राकृत जिज्ञासा। - ३

अथातो प्राकृत जिज्ञासा। - १
अथातो प्राकृत जिज्ञासा। - २

यापूर्वीच्या भागात आपण पाहिलेलं की प्राकृत शब्दातल्या 'प्रकृति'चा कोणता अर्थ घेता समस्या-निराकरण होते हे बघणं महत्त्वाचं ठरतं.

या संदर्भात मी ज्या गोष्टीकडे अंगुलिनिर्देश करतोय त्या ठिकाणी यापूर्वी कुणाचं लक्ष गेलेलं आहे अथवा नाही याबद्दल मला व्यक्तिशः काही माहिती नाही तरी हा विचार मी तुमच्यापुढे मांडण्याचा प्रयत्न करत आहे.

यजुर्वेदाच्या तैत्तिरिय संहितेमध्ये एक ऋचा आढळते. ती पुढील प्रमाणे आहे –

अवसानघाताचे प्रकार

पुलं देशपांडे यांनी "काही नवे ग्रहप्रयोग" नावाचे एके अफलातून प्रकरण लिहीले आहे. ज्यामध्ये त्यांनी जीवनात घडणार्‍या मजेशीर गोष्टींची सांगड ग्रहांशी, ज्योतिषाशी घातली आहे. हे प्रकरण आठवण्याचे कारण - "सर्वसाक्षी" यांनी "हेलिकॉप्टर" या लेखात नमूद केलेले एक विनोदी वाक्य ते म्हणजे - विशेषतः आपल्याला घाई असतानाच पोराची चड्डी ओली झालेली असते आणि ती बदलत बसावे लागते. हे वाक्य वाचून मी खूप हसले. परिस्थितीजन्य विनोदाचे उत्तम उदाहरण आहे हे.
अशी काही उदाहरणे आपल्याला आठवतात का पहा. म्हणजे अवसानघाताची, फजितीची, मार्मीक, विनोदी वगैरे वगैरे.
सुरुवात मी करते. अवसानघात, मुस्कटदाबी किती प्रकारे होऊ शकतो -

माणूस

चला चला चला
गाढव पहायला
माराच ओझ घेऊन
फुकटच राबतय
माणूस शोधतय ?

चला चला चला
पाहू गोगलगाईला
शिंग वर दाखवी
नि पोटात पाय -
माणसाचं काय !

चला चला चला
बैल बघायला
मानेवर जूं
नाही हूं की चूं
माणूस ना तू ?

चला चला चला
कुत्रा पाहू चला
शेपूट ते वाकडे
इमानदार किती
माणसाला भीती !

चला चला चला
सापाला पहायला
दूध पाजले तरी
सवय चावायची -
जात माणसाची !

चला चला चला
माणूस पाहू चला -
निघाले की सगळे !
घाई घाई करून
स्वत:लाच विसरून ?

तुम्हाला आवडलेली कोणतीही दोन पुस्तके

Taxonomy upgrade extras

ऐसी अक्षरे या मराठी संस्थळावर आल्यापासून आणि सदस्यांचे लेखन वाचताना असं वाटलं कि इथला सदस्य वाचनप्रेमी आहे. वाचनाची आवड असलेल्या प्रत्येकाला कोणते ना कोणते एक पुस्तक सगळ्यात जास्त आवडतेच, मला आवडलेली दोन पुस्तके 'स्मृतिचित्रे' आणि 'बहार' अशी आहेत.
'स्मृतिचित्रे' अर्थातच लक्ष्मीबाई टिळकांचे आत्मचरित्र आहे, मी हे पुस्तक पहिल्यांदा नववीत असताना वाचले, फारसे काही कळले नाही पण काहीतरी वेगळे आहे असे त्यावेळी वाटल्याचे स्मरते. त्या नंतर अनेक पारायणे झाली या पुस्तकाची, आत्ता पर्यंत वाचलेल्या सगळ्या पुस्तकात मला सगळ्यात जास्त हे पुस्तक आवडते.

दिवाळी अंकांचा लेखाजोखा

Taxonomy upgrade extras

२०११ सालची दिवाळी आली आणि गेली. दिवाळीशी संबंधित उत्सवाइतकंच तिच्या सांस्कृतिक संदर्भाचंही महत्व वेगळं सांगायला नको. फटाके, कपडेलत्ते, फराळ, स्नेहसंमेलनं यांच्या जोडीने रांगोळी , संगीताच्या मैफली आणि अर्थातच दिवाळी अंक हे येणारच. प्रस्तुत लेखात यंदाच्या दिवाळी अंकांबद्दल जी मतेमतांतरे बनत आहेत त्याबद्दल बोलावे असे वाटले म्हणून हा लिखाणाचा प्रपंच.

मराठी आंतरजालावरही दिवाळी अंकांची परंपरा चांगलीच जोम धरते आहे. बहुतेक सर्व सुप्रसिद्ध मराठी स्थळांचे दिवाळी अंक प्रसिद्ध झालेले आहेत. प्रस्तुत लेखात मात्र, अनेक दशकांची परंपरा असलेल्या छापील मराठी दिवाळी अंकांबद्दल थोडं बोलेन म्हणतो.

रसग्रहण - आज जानेकी जिद ना करो

"वक्त की कैद मे जिंदगी है मगर
चंद घडीयां यहीं है जो आजाद है"
या दोनच ओळींवर लिहीण्यासाठी दर वेळेस पेन उचलते आणि ठेऊन देते. कारण या ओळींमध्ये जी इन्टेन्सिटी आहे ती व्यक्तच करता येत नाही. शब्द हरवितात. सगळ्याच सुचलेल्या ओळी न्याय करणार्‍या वाटेनाशा होतात.

"फरीदा खानुम" यांची काळजाचा ठाव घेणारी अप्रतिम गझल - आज जानेकी जिद ना करो आणि या गझलेचे हृदय या दोन ओळी. सर्वात सुंदर अशा या २ ओळी.

(तुझ्या बरमुडा चड्डीचे आकर्षण)

प्रेरणा - अविनाश कुलकर्णी यांची शृंगारिक कविता 'तुझ्या बरमुडा त्रिकोणाचे आकर्षण'

तुझ्या बरमुडा चड्डीचे आकर्षण....
...........
तू आहेसच सागरा सारखा
प्रचंड.... अस्ताव्यस्त
शिस्तप्रिय... कधी खवळलेला
उंच लाठ्या.. वरखाली.. कधी शांत..
आत कर्मठलेला
आवडतं अनेकांना... तुझ्या लाटांवर स्वार व्हायला
तुझ्याशी सामीलही व्हायला.
त्याला कारण कदाचित तुझी ती सदासर्वकाळ दिसणारी
Bermuda Short.... बरमुडा चड्डी...
ढगळ... अनाकलनीय विदुषकी
विचित्र आकर्षणशक्ती असलेली
खेचते सर्वांना आत...आत...
अचानक गटारातून येणारा वारा घुसावा