Skip to main content

जनगणनेची विश्वासार्हता

जनगणनेची विश्वासार्हता
============
राजीव उपाध्ये

जनगणनेच्यासाठी माझ्याकडे एक बाई येऊन गेल्या. त्यांच्या कार्यपद्धतीने मला जनगणनेच्या विश्वासार्हतेबद्दल शंका निर्माण झाली.

या अगोदर झालेल्या राज्यपातळीवरील एका जनगणनेच्या वेळी मला शंका उपस्थित झाली होती. तेव्हा त्या अधिकार्‍याने माझी कोर्‍या कागदावर माझी सही मागितली होती आणी त्याला मी नकार दिला होता. तसेच त्याने सिस्टीममध्ये काय माहिती भरली याची माझ्याकडे पोचपावती नसल्याने, त्याने माहिती भरताना चुका केल्या किंवा नाहीत हे कळायला काहीही मार्ग नाही.

‘जें शाश्वत त्याचा देंठ तुटे’ : 'द व्हॉइस ऑफ हिंद रजब’

ट्युनिशियन दिग्दर्शिका काओथर बेन हानिया यांचा ‘द व्हॉइस ऑफ हिंद रजब’ सिनेमा काय असू शकतो याची नव्याने जाणीव करून देतो. हा चित्रपट नेहमीच्या मनोरंजक चित्रपटांसारखा नाही. तो तुम्हाला मन शांतवणारा विरंगुळा देत नाही, तुमचे दुःख विसरायला लावणारी समाधी मिळवून देत नाही आणि कोणतीही खोटी आशा दाखवत नाही.

खडा पावभाजी

"काय घेणार?

"इडली. तू?"

"मला भूक लागलीये. खडा पावभाजी घेतो."

"मला सांग भेंजो, बंड्यामामा भाजी कशी आणतात हाॅटेलसाठी?"

"म्हणजे?"

"अरे म्हणजे एरवी नाही. पण हल्ली मार्केटमधे भाजीवाल्यांना बसू देत नाहीयेत ना? पोलिसांचं का म्युन्सिपाल्टीचं कायतरी मॅटर झालं म्हणून?"

"ओह ओके. मामा थेट मंडईतनं टेंपो मागवतात. भाज्या फ्रीझरमधे टाकल्या की चार दिवस पुरतात."

"कळलं. पण मग जास्त भाज्या मागवून लोकांना का विकत नाहीत? पब्लिकलाही भाज्या मिळतील, आणि बंड्यामामांचाही प्राॅफिट वाढेल. वाटल्यास चारऐवजी दर दोन दिवसात टेंपो आणायचा."

ब्राह्मणीकरण!

ब्राह्मणीकरण!
=======

-राजीव उपाध्ये

आज माझ्या फेसबुक कालरेषेवर एक रोचक कहाणी अवतरली. तमाल नावाचा नावाचा एक गोरापान आणि पीळदार शरीरयष्टी लाभलेला एक युवक आपल्याला त्याची गोष्ट सांगतो.[१]

तो १६-१७ वर्षांपूर्वी इस्रायल मधून भारतात त्याच्या कुटुंबाबरोबर आला आणि एका वैदिक गुरुकुलामध्ये त्याच्या आईवडीलांनी त्याला ठेवले. त्याला ते वातावरण आवडले आणि त्याला त्याचे आईवडील तिथेच सोडतात.

मग तो तिथे वैदिक धर्माच्या कर्मकाण्डाचे शिक्षण घेतो - पूजापाठ होमहवन इ० (म्हणजे आपण ज्याला ’भिक्षुकी’ म्हणतो) ते सरव करतो.

पिंपळपान

चाळत असता वही शाळकरी
अवचित दिसले पिंपळपान
आठवणींच्या धबधब्यात मग
भवतालाचे कुठले भान

आठवणी काही धूसरश्या
काही जिव्हारी रुतलेल्या
अर्थ उमगण्या आधी काही
कापूर होऊनी उडलेल्या

पिंपळपानाच्या जाळीतून
काळ निसटला, तरी जेव्हा
वही चाळली शाळेमधली
मला भेटलो मीच नवा

५वे जनरेशन वॉर, बॉट नेटवर्क्स आणि नोएडा हिंसाचार

भारत जसजसा आर्थिक आणि सामरिक महाशक्ती बनत आहे, तसतसा प्रस्थापित महाशक्तींना हे सहन होणे कठीण होत आहे. त्यामुळे भारताची अर्थव्यवस्था खिळखिळी करण्यासाठी आता थेट युद्धाऐवजी 'फिफ्थ जनरेशन वॉरफेअर' (5GW), म्हणजेच डिजिटल, मनोवैज्ञानिक आणि सामाजिक युद्धाचा वापर सुरू झाला आहे. हे युद्ध रणभूमीवर नाही, तर मानवी मनाच्या स्क्रीनवर लढले जाते.

कल्परिक्षा

"मॅडम, मधे बसलात तर वारा लागणार नाही. साईडला बसा."

"बरं, थॅंक्स."

(थोड्या वेळाने)
"रिक्षा जरा फास्ट चालवाल का दादा?"

"नाही हो; इतर रिक्षांपेक्षा आपली रिक्षा हळू जाते."

"काय हो? इंजिनात काही बिघाड?"

"नाही नाही. वजन जास्त आहे. म्हणजे, बलास्ट लावलेत, त्यामुळे."

"बलास्ट?"

"हो. जहाजात गुरूत्वमध्य फार उंचावर असला तर जहाज कलू शकतं, बुडू शकतं. तसं होऊ नये म्हणून जहाजाच्या खालच्या भागात पाणी भरतात. तसंच, जहाजाच्या होल्डच्या एका भागात कार्गो भरतात तेव्हा वजनाचा समतोल रहावा म्हणून दुसर्‍या भागातल्या बलास्ट टँकमध्ये पाणी भरतात."

फाउंटन

"फाउंटनला कोणती बस जाते?"

"बावीस नंबर. म्हणजे बसवर बावीस ही संख्या लिहिली असेल ती. आतापासून येणारी बावीसावी बस नव्हे. हु हु हु"

"हा हा हा. उत्तम विनोद होता."

"धन्यवाद. पण बसवर हुतात्मा चौक लिहिलं असेल - आता फ्लोरा फाउंटन म्हणत नाहीत त्या जागेला."

"अहो पण मी तिथे जातच नाहीये."

"तुम्हीच विचारलंत ना - फाउंटनला कोणती बस जाते?"

"हो, पण फ्लोरा फाउंटन नाही."

"मग?"

"फाॅना फाउंटन!"

"म्हणजे?"

"फ्लोरा म्हणजे वनस्पतीजगत. फाॅना म्हणजे प्राणीजगत. फाॅना फाउंटनजवळ विविध प्रजातींचे प्राणी आढळतात, म्हणून फाॅना फाउंटन."

"खरंच?"

स्टंट डबल

"काय भेंजो, काल होतास कुठे? फोनपण उचलत नव्हतास!"

"अरे शूटला गेलो होतो."

"म्हणजे जिम कॉर्बेटसारखं? कसली शिकार केलीस? नरभक्षक बिबळ्याची?"

"गप भेंजो. वेब सिरीजच्या शूटला. निकिताला कंपनी द्यायला म्हणून."

"निकिता वेब सिरीजमधे काम करतेय? म्हणजे, ती फोटोजेनिक वगैरे आहे, पण शाळेत गॅदरिंगच्या नाटकातही कधी नसायची."

"निकिता नाही रे. पॅराबोला काम करतोय."

"म्हणजे निकिताचा डाॅगी? त्याला ॲक्टींग येते?"

"ल्हासा ॲप्सो हवा होता त्यांना. ज्यां पाॅलनी मला फोन केला होता. मग पॅराबोला घरचाच आहे. म्हणजे, घरचाच होईल ना.."

ए०आय० आणि देशाचे भविष्य

ए०आय० आणि देशाचे भविष्य
===================

-राजीव उपाध्ये

काल माझ्या एका वृत्तपत्र संपादकांबरोबर फोनवर ए०आय० वर प्रदीर्घ गप्पा झाल्या. ए०आय० ने नोकर्‍यावर आणलेल्या संक्रातीमुळे ते पण हादरलेले वाटले. नोकर्‍यांच्या समस्येवर आणि त्या अनुषंगाने "मानवी श्रमप्रतिष्ठा" या वर आज थोडा (मार्केट बंद असल्यामुळे) विचार करायला वेळ मिळाला. या समस्या सोडवता येण्यासाठी अधिक खोलवर असलेले प्रश्न तपासून घेता आले पाहिजेत.