Skip to main content

कुल्कर्ण्यांचा सिनेमा

उमेश आणि गिरीश कुलकर्णींच्या सिनेमाबद्दल ... त्यांच्या सिनेमाबरोबर वयात येणाऱ्याची अभिव्यक्ती

विशेषांक प्रकार

'सिनेमाची भाषा' – प्रा. समर नखाते (भाग १)

'सिनेमाचं विद्यापीठ' म्हणून ओळखले जाणारे समर नखाते हाडाचे शिक्षक आहेत. श्रीराम राघवन, रेसूल पोकुट्टी असे कित्येक विद्यार्थी या विद्यापीठात शिकले. 'श्वास'नंतरचा नवा मराठी सिनेमा ज्यांनी घडवला असं मानलं जातं त्यांतही परेश मोकाशी, उमेश कुलकर्णी, भाऊराव कऱ्हाडे, नागराज मंजुळे यांसारखे अनेक दिग्दर्शक या विद्यापीठात सिनेमा शिकले. अशा समर नखाते यांनी मांडलेले काही सिनेमाविषयक विचार.

संसर्गाख्यान: भारतीय परंपरा व इतिहासात रोगराई, धर्म आणि दैवतशास्त्र

पूर्वकालीन मानवांनी साथीच्या रोगांकडे काय दृष्टिकोनातून पाहिलं, हे सध्या उपलब्ध असलेल्या साधनांमधून तपासणारा, रंजक आणि माहितीपूर्ण लेख. रा. चिं. ढेऱ्यांनीही ह्या विषयावर काम केलं होतं, पण शैलेनला त्यातही काही नवीन दिसलं. करोनाच्या निमित्तानं संसर्ग ह्या विषयाचा, आपल्या सांस्कृतिक इतिहासाच्या चौकटीत घेतलेला धांडोळा.

'ह्या' लेखाने होईल तुमची दिवाळी साजरी!

संख्याशास्त्रातलं महत्त्वाचं वाक्य correlation does not mean causation, ह्याचा केलेला विचार. विचारांचा विदाविज्ञानात, डेटा सायन्समध्ये, कसा संसर्ग होऊ शकतो, किंवा संसर्ग व्हायला वेळ लागतो, ह्याबद्दल 'विदाभान-फेम' संहिता जोशीचा लेख.

'दिल चाहता है' फोर्ट किधर है?

गोव्याची एक प्रतिमा आहे ती सुशेगाद असणारं पर्यटनस्थळ अशी. स्थानिकांना मात्र विकास, प्रगती हवे आहेत. दोन्ही एकत्र येताना होणाऱ्या संघर्षाचा इतिहास, त्याचं पॉप कल्चरमध्ये दिसणारं रूप ह्याबद्दल कौस्तुभ नाईकचा अभ्यासपूर्ण आणि रंजक लेख.

विशेषांक प्रकार

१८९७चा प्लेग : इतिहासाचे धडे

१८९७च्या प्लेगच्या साथीत कोल्हापुरात शाहू छत्रपती आणि मिरजेत डॉ. विल्यम वानलेस ह्यांनी केलेल्या कामामुळे जिवीतहानी खूप कमी झाली. जाणते, कर्तबगार शासक आणि तेवढीच तयारीची वैद्यकसेवा असली तर भीषण साथीला तोंड देणंही थोडं सोपं होतं. आता त्या इतिहासातून आपण काही शिकलो आहोत का?

रघुनाथजी आंग्रे – म्हैसूर राज्याचा मराठा नौसेनापती

भारत – फिलिपीन्सच्या राजनैतिक संबंधाची सुरुवात थेट १८व्या शतकात नेऊन ठेवलीच, पण यात एका मराठमोळ्या माणसाचे महत्त्वाचे योगदान होते. मराठा नौसेनापती रघुनाथजी आंग्रे ह्याबद्दल उपलब्ध साधनांमधून लिहिलेला इतिहास.
वाचा प्रतिश खेडेकर ह्यांचा माहितीपूर्ण लेख

विशेषांक प्रकार

'ती'

वरच्या मजल्यावरच्या बाईची किंकाळी तिला ऐकू येते. तिनं मुद्दाम चौकशी करावी का? तिनं त्या पुरुषाला जाब विचारायला हवा होता का? ती चित्रं कुणाची होती? वाचा अभिरूचीच्या कथेत.

विशेषांक प्रकार

इमले अक्षरतेचे, अर्थात अष्टाश्वमेध नाटक - ३

"कधी कधी वाटतं की त्याला शिकण्यात रस नाही हे आधीच ओळखून समजून घेतलं असतं तर बरं झालं असतं. मी म्हणते जाग्रणं करत काहीतरी सटरफटर वाचत बसला असता. चार सुमार कविता केल्या असत्यान. अधून मधून थोडी प्यायला असता. तेवढ्याने काही बिघडलं नसतं. असल्या फुळकावणी वाईट सवयी सांभाळायची आमची ऐपत होती. पण आम्ही उगीच त्याला ढकललं आणि शेवटी दरीत पडला."
वाचा नाटकाचा तिसरा, आणि शेवटचा अंक

विशेषांक प्रकार