Skip to main content

नैसर्गिक शेती - भाग ५

नैसर्गिक शेती हा शब्दप्रयोग अलिकडे बराच ऐकण्यात-वाचण्यात येतो. ही नेमकी काय भानगड आहे, आणि त्यातल्या तज्ञ म्हणवणाऱ्या लोकांनीही त्यात कसे वैचारिक गोंधळ घालून ठेवले आहेत, त्यावर थोडा प्रकाश टाकण्याचा या टिपणांमधून प्रयत्न करते आहे. या मालिकेतील माहिती ही बव्हंशी माझे वडील डॉ. आनंद कर्वे यांनी गेल्या साठेक वर्षांत केलेल्या कामावर आधारित आहे. कार्यबाहुल्यामुळे जेव्हा वेळ होईल तेव्हा छोट्या छोट्या टिपणांमधून विषय पुढे पुढे नेत राहीन.
...

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

झुरळे ,रेल्वे आणि अच्छे दिन

Taxonomy upgrade extras

अच्छे दिन कधी येणार अश्या काड्या टाकणार्‍या माणसांना घडत असलेले बदल कधीच दिसत नाहित त्यांना फक्त शिव्या घालणे जमेल. भारतात सध्या काय क्रांतिकारी बदल घडत आहेत हे कधीच कळणार नाही म्हणुन लिहितो आहे.

चौकातली फाशी

"भर चौकात टांगायला पाह्यजे या सगळ्या साल्यांना!"

असं भर चौकात टांगायच्या जमान्यात मी जन्माला आले नाही. पण मला संधी मिळाली तर निश्चितच माझ्या वर्तनाने मी चारचौघांत लाज आणणार नाही.

ऑफीसमध्ये कधीपासून बतावणी करायला सुरुवात केली आहे, हल्ली जरा जास्त बायकी त्रास व्हायला लागला आहे, अशी. फाशीच्या दिवशी सुट्टी का घेतली असं कोणी विचारणार नाही. त्रास नक्की होतोय का नाही हे शोधायचं मशीन अजूनपर्यंत आलेलं नाही. त्यामुळे फाशीच्या ठिकाणी सहज जाता येईल. त्रासदायक दिवसांत ऑफिसात गेले नाही म्हणून कोणाला दुःख होणार नाही याची मला खात्री आहे.

ललित लेखनाचा प्रकार

शब्दांचे अर्थ, प्रतिशब्द, पर्यायी शब्द, भाषांतर वगैरे - भाग ७

Taxonomy upgrade extras

व्यवस्थापकः
आधीचा धागा लांबल्यामुळे पुढील धागा काढला आहे.
या आधीचे धागे: भाग १ | भाग २ | भाग ३ | भाग ४ | भाग ५ | भाग ६

----

'अकाण्डताण्डव' ह्या मराठी शब्दाची पुढील मनोरंजक उत्पत्ति योगायोगानेच माझ्यासमोर आली:

बिलिंदर राणी

लेक लेकीची
बिलिंदर राणी
पंधरा दिवसाची छकुली
शोभते सर्वांची नानी.

मोठे-मोठे डोळे तिचे
पोपटासारखे नाक
हिमाचली चेहरा तिचा
गोरे-गोरे गाल.

सकाळी सकाळी
गोड -गोड झोपते
आपल्या नानाला
किसी किसी देते.

आत्या म्हणते
गुडीया प्यारी
मावशी म्हणते
बाळ गुणी.

शेजारी म्हणती
किती -किती शांत
लोभस गोंडस
पटाईतांची नात.

डिप्लोमेट
राणी गालात हसते
सर्वांना अशी
मूर्ख बनविते .

रात्र झाली कि
खरे दात दाखविते
आईला आपल्या
रातभर जागविते .

कुशीत नानीच्या
घरभर फिरते
जरा थांबता
टाहो फोडते.

मला पाहून ती
डोळा मारते
माय लेकींची
कशी जिरवली.

लबाड आमची
बिलिंदर राणी

ही बातमी समजली का? - १०३

अनेक बातम्यांबद्दल आपल्याला चर्चा करावीशी वाटते. 'ऐसी अक्षरे'वर बातम्यांवर चर्चा करण्यासाठी 'बातमी' नावाचा लेखनप्रकारही अस्तित्त्वात आहे. पण, त्याबद्दल विस्तारानं लिहिण्याइतका किंवा एखादा व्यवस्थित चर्चाप्रस्ताव मांडण्याइतका वेळ किंवा माहिती किंवा उत्साह किंवा हे सारंच नसणं वगैरे कारणांमुळे आपण चर्चाप्रस्ताव लिहीत नाही. शिवाय बऱ्याचदा 'एकोळी' / नुसत्याच लिंका देऊन धागा काढायचंही जिवावर येतं.
अश्या बातम्यांसाठी ह्या धाग्याचा वापर करावा. १००हून अधिक प्रतिसाद झाल्यावर नवा धागा काढला जावा / जाईल.
____

फॅसिझमची व्यवच्छेदक लक्षणं

Taxonomy upgrade extras

लॉरेन्स ब्रिट यांनी २००३ साली फॅसिझमविषयी एक लेख लिहिला होता. http://www.informationclearinghouse.info/article4113.htm त्यात त्यांनी ६ वेगवेगळ्या (मुसोलिनी, हिटलर, सालाझार, पापाडोपौलोस, पिनोशे आणि सुहार्तो) फॅसिस्ट राजवटींचा अभ्यास करून त्यांमध्ये समान दिसणारी फॅसिझमची १४ लक्षणं सांगितली होती. त्यांचा काहीसा स्वैर अनुवाद सादर करतो आहे.

१. राष्ट्रवादाचा जोरदार आणि सतत पुरस्कार - राष्ट्राचा झेंडा, राष्ट्राची इतर चिन्हं यांबद्दल अतिरेकी जागरुकता. देशभक्तीचा जोरदार पुरस्कार. देशभक्त नसलेल्यांचा तिरस्कार. परकीय शक्तींबद्दल संशय. परकीयांबद्दल घृणा.

आत्मनिवेदन

संमोहित मनाच्या दुखर्याा
गाभा-याला स्पर्श
करून सांगतो
हे आत्मनिवेदन सत्य
आहे !

पहाटे उमलुन
पहिल्या प्रकाश किरणात
कोमेजणा-या बकुळफुलांच्या
संचिताच्या शापासारखं
हे जगणं
अन् क्लेश
नवसाचं रूपं
देवीच्या उंबरठ्यावर
ठोकावं असं
पूर्व परंपरेने चालत आलेलं !

संध्याकाळी मी जेव्हा
डोळ्यावाटे रक्त वाहतो
तेव्हा
तुझे परसदार
लालभडक होते
पसरलेले लाल
अन्
येणारे कृष्णमय
ह्याच्या संगमाने जे काही
क्षिताजावर उमटते
त्याला शब्द नसतात
त्याच अवस्थेत
मी असतो
ह्यासाठी पाहिजेतर
मी माझ्या पहिल्या
कवितेच्या गर्भपाताची
शपथ घेतो !

शेवरीच्या कापसात
विधवेची रात्र गुंडाळून

श्रोताभिमुख अथवा वाचकाभिमुख अभिवृत्ती अर्थात यू अ‍ॅटीट्यूड

Taxonomy upgrade extras

संवाद कौशल्याच्या प्रशिक्षण क्षेत्रात "you attitude" "यू अ‍ॅटीट्यूड" नावाची संकल्पना आहे. याला मराठीत काय शब्द योजना वापरावी या बद्दल मिपा संस्थळावर चर्चा घेतल्यानंतर 'श्रोताभिमुख अथवा वाचकाभिमुख अभिवृत्ती' हि पारिभाषिक संज्ञा अधिक योग्य वाटली. कदाचित 'श्रोताभिमुख अथवा वाचकाभिमुख द्वितीयपुरुषी मांडणी असे जमू शकेल.