Skip to main content

ही बातमी समजली का? - ६५

अनेक बातम्यांबद्दल आपल्याला चर्चा करावीशी वाटते. 'ऐसी अक्षरे'वर बातम्यांवर चर्चा करण्यासाठी 'बातमी' नावाचा लेखनप्रकारही अस्तित्त्वात आहे. पण, त्याबद्दल विस्तारानं लिहिण्याइतका किंवा एखादा व्यवस्थित चर्चाप्रस्ताव मांडण्याइतका वेळ किंवा माहिती किंवा उत्साह किंवा हे सारंच नसणं वगैरे कारणांमुळे आपण चर्चाप्रस्ताव लिहीत नाही. शिवाय बऱ्याचदा 'एकोळी' / नुसत्याच लिंका देऊन धागा काढायचंही जिवावर येतं.
अश्या बातम्यांसाठी ह्या धाग्याचा वापर करावा. १००हून अधिक प्रतिसाद झाल्यावर नवा धागा काढला जावा / जाईल.

=========

मराठी चित्रपटांची राष्ट्रीय पुरस्कारांत उत्तम कामगिरी -

हरिश्चंद्रगड १९७५

१९७५ साली मी आणि माझे मित्र श्री.विजय देव - गोनीदांचे जामात - असे दोघेजण एक रात्रभर हरिश्चंद्रगडावर राहिलो होतो. त्यावेळेस डिजिटल छायाचित्रण कोणाच्या स्वप्नात पण नव्हते. माझ्या साध्या कॅमेर्‍याने आणि रंगीत फिल्मवर मी जे काही फोटो काढले ते येथे दाखवीत आहे. ते आता चाळीस वर्षांचे जुने असल्यामुळे त्यांचे रंग उडाले आहेत.

आमच्या सहलीचे रसभरित वर्णन करण्याचा येथे हेतु नाही कारण ते जालावर पुष्कळ ठिकाणी मिळेल. आजहि बरेच उत्साही तरुण तेथे जात असतात. ४० वर्षांपूर्वी ती जागा कशी दिसत होती आणि आज कशी आहे अशी तुलना करून पाहण्याची कोणास इच्छा असल्यास त्याला उपयोगी पडतील अशा हेतूने ही छायाचित्रे येथे दाखवीत आहे. प्रत्येक चित्राच्यावर त्याचे त्रोटक वर्णन आहे.

मुख्य मंदिर आणि शिखर


गणपति


मंदिराच्या आतील एक विष्णुमूर्ति


आवारातील वीरगळ



पुष्कळ जुन्या गावांमधून आणि मंदिरांजवळ असे वीरगळ दिसतात. केव्हातरी जुन्या काळात युद्धात पडलेल्य कोणा अनाम वीराचे हे स्मारक. ह्यावर ते स्मारक कोणाचे आहे अशा स्वरूपाचा काहीच उल्लेख नसतो. त्यावरील शिल्पकामहि एकाच प्रकारचे असते. सर्वात वर तो वीर आणि त्याची पत्नी स्वर्गामध्ये शंकराची पूजा करीत बसलेले दिसतात. मधल्या पातळीवर तोच वीर कोणाशीतरी झुंजतांना दिसतो. सर्वात खाली त्या वीराने आपले पृथ्वीवरचे आयुष्य ईश्वराची भक्ति करण्यात घालविले असे दाखविणारे काम असते.

मंदिरासमोरील पुष्करिणी आणि मूर्तींसाठी जागा



मंदिरासमोर एक बांधीव पण आता बरीच पडझड झालेली पुष्करिणी आहे आणि तिच्या चारी बाजूंनी अनेक कोनाडेवजा जागा आहेत. देवादिकांच्या मूर्ति ठेवण्यासाठी त्यांचा उपयोग होत असावा. आम्हांस मात्र ते सर्व कोनाडे मोकळेच दिसले.

मंदिराभोवतालची ओवरी



मंदिराभोवती ओवरी आहे. त्यातीलच एका खणात आम्ही रात्रीचा मुक्काम केला. त्या मुक्कामाची एक मजेदार आठवण. आम्ही वर जातांना एकदोन भांडी, डाळतांदूळ, फोडणीचे सामान आणि डाळीचे पीठ नेले होते, अशासाठी की वर स्वहस्ते खिचडी किंवा पिठलेभात करून खाता यावा. वर कसलीच वस्ती नाही आणि चिटपाखरू नाही. सर्वात जवळ म्हणजे डोंगर उतरल्यावरचे गाव. आसपासच्या टेहळणीत विजयरावांना गचपणामध्ये राजगिर्‍याची झुडुपे दिसली आणि त्यांनी जाहीर केले की मी आता ह्या राजगिर्‍याची परतून भाजी करणार. वस्तीपासून दोनचार मैल दूर डोंगरावर कुठलातरी रानपाला खाणे मला धोकादायक वाटत होते आणि मी तसे सुचवूनहि पाहिले. पण त्यांच्या दृढनिश्चयापुढे माझा विरोध टिकू शकला नाही. परिणामतः अतिशय रुचकर अशी राजगिर्‍याची भाजी मला मिळाली.

जवळच्या लेण्यातील गणपति



देवळाबाहेर आसपासच्या खडकांमध्ये काही ओबडधोबड लेणी आहेत आणि त्यांमध्ये काही अस्पष्ट शिलालेखहि आहेत. पैकी 'चांगा वटेश्वराचा' असा एक लेख आम्ही प्रयत्नपूर्वक वाचला. ज्ञानेश्वरांचा समकालीन चांगदेव योगी ह्या डोंगरावर राहात असे असे ह्या संदर्भात मी वाचलेले आहे. अशाच एका लेण्यामध्ये ही महाकाय गणपतिमूर्ति आहे.

पश्चिमेचा कोकणकडा १


पश्चिमेचा कोकणकडा २


परतीच्या वाटेवरून मंदिर


खिरेश्वराचे मंदिर


मंदिरातील शेषशायी विष्णु



ही अखेरची दोन चित्रे मी आदल्या दिवशी डोंगर चढायला सुरुवात करण्यापूर्वी मी घेतली होती पण ती येथे अखेरीस दाखवीत आहे. डॉगराच्या पायथ्याशी खिरेश्वर नावाचे एक कुग्राम आहे. हे नाव गावात शिरतांना लागणार्‍या खिरेश्वराच्या मंदिरावरून पडलेले आहे. मंदिर अगदी छोटे - एक मंडप आणि छोटा गाभारा - आहे. बाहेरून त्याची बांधणी ह्या भागातच आढळणार्‍या अन्य मंदिरांसारखीच - उदा. कुकडेश्वर - आहे. ते शिलाहारकालीन असावे असा तर्क मी वाचला आहे. आम्ही पाहिले तेव्हा मंदिर उभे होते पण त्याची बरीच पडझड झाली होती. बाहेरून साधे दिसणारे मंदिर आत नाना शिल्पांनी गजबजलेले आहे. संपूर्ण छतावर सुमारे एक फूट चौरस आकाराचे आणि पानाफुलांच्या वेगवेगळ्या नक्षीने सजविलेले दगड जडविले आहेत. गाभार्‍याच्या प्रवेशद्वारावर ५' गुणिले २' आकाराचा एकसंधी शिलाफलक आहे आणि त्यावर शेषशायी विष्णूचे शिल्प आहे. विष्णूच्या पायापाशी बसलेली लक्ष्मी स्पष्ट दिसत आहे. विष्णूच्या मस्तकामागे शेषनागाचा फणा आणि मूर्ति दिसत आहे. मंदिराच्या छतातून पावसाचे पाणी झिरपत राहते त्यामुळे शिल्पावर पाण्याच्या ओघळाचे डाग भरपूर पडलेले आहेत. आम्ही पाहिले त्यावेळी तरी येथे पुरातत्त्व खात्याची सुरक्षित स्थानाची कसलीच वैधानिक सूचना नव्हती.

परतीच्या वाटेवरील अजून एक न विसरलेला अनुभव. आम्ही परतीसाठी सकाळी ९च्या सुमारास खाली गावात उतरलो. गावाकडे जायचा रस्ता शेतांच्या पाळींवरून जात होता. अचानक मला आपल्यासमोरून काहीतरी हलल्याचा भास झाला. उजव्या बाजूस पाहिले तसा एक सुमारे ६ फूट लांबीचा साप शेपटाचा आधार घेत उडया मारत दूर जातांना दिसला. सकाळच्या कोवळ्या उन्हामध्ये तो पाळीवर ऊन्ह खात आडवा पडलेला असावा आणि - आमच्या सुदैवाने - आमच्या चाहुलीमुळे सावध होऊन तो आपणहून दूर गेला असावा. तो नाग होता आणि येथे तो अनेकदा दिसतो असे जवळ शेतात काम करणार्‍या एका शेतकर्‍याने सांगितले.

चटकदार मसाला पापड

चटकदार मसाला पापड
साहित्य
१. पापड
२. चीज
३. १ लिंबू
४. १ कैरी
५. १ कांदा
६. १ काकडी
७. १ टोम्याटो
८. बारीक शेव
९. कोथिंबीर
१०. १ चमचा चाट मसाला
११. १ चमचा लाल तिखट
१२. पिठी साखर चवीप्रमाणे
१३. मीठ चवीप्रमाणे

कृती

मानवी स्पंज आणि स्प्रिंग!

तुम्ही दु:खात आणि ताणतणावात असाल तर शक्यतो कुणाला सांगू नका. कारण दु:खावर खरी सहानुभूती देणारे तुम्हाला भेटणार नाहीत किंवा खूपच कमी भेटतील. उलट तुम्ही दु:खी मन:स्थितीत किंवा समस्यांनी वेढलेले आहात हे पाहून तुम्हाला आणखी त्रास देण्याचा प्रयत्न जरूर होईल. त्या मन:स्थितीचा फायदा घेतला जाईल. उदाहरण द्यायचे झाले तर आधीच चोळामोळा झालेला कागद रस्त्यावर पडलेला असला तर त्याला आणखी पायाखाली दाबून किंवा आणखी चोळामोळा करणारे आणि समुद्रात फेकून देणारे लोक जास्त असतील.

माझी शाळा सृजन आनंद -१

ऐसी वर सध्या अपारंपरिक , पर्यायी शाळा वगैरे जी चर्चा चालू आहे ती खरेतर कारणीभूत झाली. अंतरानंद ह्यांच्या धाग्यावर प्रतिसाद देताना जाणवलं कि ह्या प्रकारच्या अपारंपरिक ( मला सेमी पारंपारिक म्हणायला आवडेल ) अशा शाळेत मी १ली ते ४थी शिकले. माझ्याकडे विद्यार्थी point of view ने माझे शाळेतील अनुभव नंतर शाळा बदलल्यावर (नाईलाजाने बदलावी लागली कारण हि शाळा फक्त ४थी पर्यंतच होती ) पारंपारिक शाळेतील अनुभव, (रूळ बदलताना झालेला खडखडाट ) आणि त्याही पलीकडे जाऊन पुढील आयुष्यात जाणवलेला शाळेचा प्रभाव हे खूप काही सांगण्यासारखं आहे.

मनातील छोटे मोठे प्रश्न -भाग ३९

ही धागामालिका आपल्या मनात येणारे, नेहमी नेहमी डोकावणारे विचार व प्रश्न मांडण्यासाठी आहे. कधी कधी आशय फार मोठा नसतो. फार खोल विचार केलेला नसतो. तो विचार/ कल्पना/ प्रश्न/ गंमत डोक्यात येते, जाते. कधी कधी आपण विसरतो, कधी कधी ती ती पुन्हा पुन्हा येत असल्याने आपण विसरू शकत नाही.
यापूर्वीच्या धाग्यावरचे प्रतिसाद १००च्या वर गेले आहेत म्हणून हा पुढचा धागा.
_______________
मला एक शंका आहे. ४०१ क / ५२९ मध्ये पैसे टाकताना, खालील अनेक विकल्प असतात. तेव्हा एखादा विकल्प ऋणमध्ये गेलेला असतो (त्याच्या शेअर्स चा भाव पडलेला असतो वाटतं) तर एखादा धन असतो.

निसर्ग नियम आणि मानवी जीवन..!!

हे जग निसर्गनियमानुसार चालते. म्हणजे जे पेरले ते उगवते. तसेच पुन्हा पुन्हा पेरले की पुन्हा पुन्हा उगवते. त्या नियमानुसार कोणतीही गोष्ट करण्यासाठी कधीही वेळ "निघून गेलेली" नसते. वेळ/काळ परत परत येत राहतो. जीवन आपल्याला पुन्हा पुन्हा संधी देत असते. ती आपल्याला फक्त दिसली पाहिजे. जीवनाकडे सकारात्मक दृष्ट्या पाहिल्यास काहीही अशक्य नसते. प्रयत्न करीत राहावे आणि फळ निसर्गावर सोडून द्यावे. चांगल्या गोष्टी पेरत जाव्या. निसर्ग नियमानुसार फळ मिळतेच. चांगल्या कर्माचे फळ चांगले मिळते आणि वाईट कर्माचे फळ वाईट मिळते. चांगले कर्म करा आणि चांगल्या फळाची अपेक्षा जरूर करा.

एक पुरातन व्यापार केंद्र; तगर -भाग 3

( मागील भागावरून पुढे)

गाभाऱ्यातील शिवलिंगाची पूजा अजूनही केली जात असलेले, तेर गावातील उत्तरेश्वर मंदीर, एक गाभारा सोडला तर आज पूर्णपणे भग्नावशेष स्वरुपातच दिसते. एके काळी मंदिराच्या बाह्य प्रवेशद्वाराचा भाग असलेली लाकडी चौकट मात्र अजूनही उभी आहे. इतकेच म्हणता येते की 1901 मध्ये, हेनरी कुझेन्स याने जेंव्हा या मंदिराला भेट दिली होती तेंव्हा मंदिराचे एकूण स्वरूप आजच्यापेक्षा थोडे जास्त उजवे होते आणि त्यामुळे कुझेन्सला काही निरीक्षणाची नोंद करणे शक्य झाले होते. कुझेन्स आपल्या निरीक्षणात म्हणतो:

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

[मुलाखत] गोवंशहत्याबंदी कायदा: १० लाख लोकांना बेरोजगार करणारा कायदा - श्री विजय दळवी

गोवंशहत्याबंदी कायदा महाराष्ट्रात लागू झाला. गायीसोबत, बैल व वासराचे मांस (बीफ) साठवणे, विकणे वा बाळगणे हा गुन्हा घोषित झाला. ही बातमी वाचल्यावर ’ऐसी अक्षरे’वरही थोडी चर्चा झाली होती. तदनंतर हा निर्णय किती उपयुक्त आहे हे काही दिवसांत कळेलच असे म्हणून मी नंतर या विषयाकडे दुर्लक्ष केले. दरम्यान योगायोगाने माझे बोलणे श्री. विजय दळवी यांच्यासोबत झाले आणि या विषयाशी संबंधित इतर अनेक बाबतीतली माहिती मला मिळाली, आमच्यात झालेल्या लहानश्या चर्चेचा/गप्पांचा गोषवारा ऐसीकरांना लेखरूपात वाचायला आवडेल व काही अधिकची तथ्ये वाचकांना समजतील या उद्देशाने हा लेख लिहीत आहे. श्री.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स