Skip to main content

भाषा मरणं कितपत गंभीर असतं?

Taxonomy upgrade extras

एक भाषा मरते, तेव्हा ती आपल्यासोबत बरंच काही घेऊन मरत असते. भाषा म्हणजे काही फक्त एक साधन (tool) नव्हे. ते हळूहळू व्यक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वाचं एक अंगच होत जातं. भाषेसोबत तिचं सांस्कृतिक (साहित्य, समाज, खाद्यपरंपरा, धर्म आणि दैवतं, इतिहास) संचितही तिच्यात सामावलेलं असतं. एक वस्तू अस्तंगत झाली, म्हणून तिच्यासाठी असलेली संज्ञा हळूहळू नाहीशी होत जाते (उदा. घंगाळ) हे जितकं खरं आहे, तितकंच संज्ञाच लोप पावल्यामुळे संकल्पनेला अभिव्यक्ती मिळायचं बंद होतं आणि ती यथावकाश मरून जाते (उदाहरण आठवत नाहीय. आठवलं की टंकीन. तोवर जाणकारांना आमंत्रण) हेही खरं आहे.

सत्कारणी लागलेली वार्षिक पुणे-भेट!

दुपारी अचानकपणे हाताशी असणार्‍या ३ ते ४ अशा मधल्या वेळाचं काय करावं बरं?? आणि लक्षात आलं की आपण इंटरनॅशनल बुक डेपोच्या अगदी जवळ आहोत. मग हातातील ओझं, (‘चितळ्यां’कडच्या खाऊमुळे झालेलं!) सावरत पोचले तिथवर! बघते तर दुकानाचा मुख दरवाजा बंद पण काचेचे शेल्फ उघडेच दिसत होते.
फोन करून विचारावं की पुस्तकं बघता येऊ शकतील का ते? की पुणेरी वा चितळे स्टाईल काहीतरी उत्तर मिळेल?
फोननंबर जवळ नव्हता म्हणून नेहमीच्या ठरलेल्या दोन-तीन पुस्तक-विक्रेत्यांना फोन करून विचारला. त्यांच्याकडे नाही मिळाला.
लक्षात आलं, ‘काखेत कळसा...’ झालायं!
सेलफोनवरून ‘गुगल-सर्च’ केलं आणि काय ... थेट कॉलच केला.

समीक्षेचा विषय निवडा

उभारी देणारे असे काही

struggle शब्दाचा एक लोचा आहे . आपल्याकडे हा शब्द आर्टस ला admission घेणाऱ्या , नाटक -चित्रपट क्षेत्रात career करू इच्छिणार्यां आणि दहा ते पाच ची चाकोरी सोडून वेगळी वाट चोखाळणार्या लोकाना उद्देशुन वापरला जातो . मुळात मला अस वाटत की प्रत्येकजण हा त्याच्या / तिच्या पातळीवर एक struggle करतच असतो. म्हणजे बापाशी बिघडलेले संबंध पुर्ववत करण्यासाठी धडपडणारा पोरगा हा एक struggle च करत असतो . नौकरी मध्ये बॉस आपली ठासत आहे हे कळत असून पण नौकरी टिकवण्यासाठी धडपड करणारा मध्यमवर्गीय माणूस पण रोज संघर्ष करीतच असतो.

चमत्कारांच्या आडची वास्तवं

Taxonomy upgrade extras

सणसमारंभसोहळे कसे नात्यागोत्याच्या मित्रपरिवाराच्या गर्दीघोळक्यांनी ओसंडून वाहताना दिसतात. अगदी तिर्‍हाईतांना हेवा वाटावेत असे. आणि त्यांच्या आत मात्र ठासून भरलेले असतात मानापमान, हेवेदावे, अपेक्षा आणि अपेक्षाभंगाची नाटकं... व्यवहाराचा एक अत्यंत कुरूप आणि सडका चेहरा या उत्सवाच्या मुखवट्यामागे लपलेला...

संकटं आणि अडचणी येतात, तेव्हा हेच सगळे लोक न जाणे कुठे अदृश्य होतात... दिसतच नाही. पूर्ण ग्रहण. आणि मग कधीतरी दिसलेच तर आपल्यावर ओझं पडणार नाही, अशा अवस्थेचे खात्री झाल्यावर उगवलेले दिसतात. सगळं निस्तारल्यावर तर कुणी चमकतातही झकास.

द लोलॅंड- झुंपा लाहिरि

"मी का वाचते?" या प्रश्नाचं उत्तर नेमकं देता येणं अशक्य आहे. वाचन ही गोष्ट माझ्यात मुरलेली आहे. आज वाचायला वेळ नाही. आधाश्यासारखी घेऊन ठेवलेल्या, घ्यायच्या यादीतल्या पुस्तकांची संख्या फक्त वाढतेय. मध्यंतरी कथा-कादंबर्‍या वाचणं कमी झालं होतं. आपणं नक्की का वाचतो? याचं उत्तर सापडत नव्हतं.

मी मराठी डॉट नेट परत सुरु झाले....

प्रिय मित्रांनो आणि मत्रिणींनो,

गेले काही दिवस बंद असलेले, मी मराठी डॉट नेट, परत सुरु झाले आहे.

ज्यांना इच्छा असेल, त्यांनी त्याचे सभासदत्व घ्यावे.

परत एकदा सभासदत्व घ्यावे लागते.

गरजूंसाठी लिंक देत आहे.

http://www.mimarathi.net

आपलाच,
जयंत फाटक

मेन्स टॉक

(शुक्रवारी संध्याकाळी जुन्या मित्रांची ओली-सुकी पार्टी करायचा बेत एका गार्डन रेस्टारंन्ट मध्ये ठरला. सगळ्यांना कधीनव्हे ते बायकांकडुन परमिशन पण मिळाली)

कारे जानव्या! उरफाट्या न्हाई आला अजुन? … बन्ट्या
(ठुश्या वैतगलेल्या सुरात)
तुले लै आठोन येउन र्‍हायली त्याची? असन भहिनमाय कुठ्तरी फकाल्या तानत! ...ठुश्या

तु काहुन अंगार मुतुन र्‍हायला बे? ...बन्ट्या

अंगार? भाडखाव परवा घरी आला अन भांड्न लाउन गेला आम्च्यात.
हीले सायचा हा वहीनी नाय म्हन्नार तं, काय,