Skip to main content

३१ डिसेंबर (विज्ञान कथा)

या वर्षीच्या (२०१८) "संवाद" या दिवाळी अंकात छापून आलेली माझी विज्ञान कथा !!

दिनांक: 31 डिसेंबर, युरोपातील एका भूमिगत प्रयोगशाळेत -

"डॉक्टर कोहेन, खरं तर मी वेळ ही गोष्ट लांबी, रुंदी आणि उंची याप्रमाणे एक मिती आहे हे मानत नाही. वेळ ही मानवाने निर्माण केलेली गोष्ट आहे. घडलेल्या घटना क्रमाने स्मरणात ठेवण्यासाठी. पण काळ, अंतर आणि वेग यांच्यातल्या गुणोत्तराचा वापर मात्र मी वेगवान प्रवासासाठी करून घेणार आहे!', शास्त्रज्ञ डॉ. रमण म्हणाले.

ललित लेखनाचा प्रकार

भग्न शिल्पांतून भटकत

भग्न शिल्पांतून भटकत एकटे कुणी भूत रात्री
बरळले, "इहलोक नश्वर, शेवटाची येथ खात्री
भोगुनी उपभोग उरते शून्य केवळ मर्त्य गात्री
क्षणिक येथे तेज, अंती घोर तम प्रत्येक नेत्री"

चांदण्याच्या कवडशाने भग्न शिल्पे उजळली
ध्वस्तता उधळून, अंतरी साचलेले बोलली,
"निर्मितीच्या अदय तृष्णेनेच आम्हा घडविले,
आज जरी भंगून हे अवशेष विजनी विखुरले
सर्जनाच्या सिंचनाने अजुनी आम्हा भारले

निर्मितीच्या गारूडाची भूल भिनते शाश्वत
तेच या इहलोकीचे अन सर्जनाचे ईप्सित"

जुनं घर

नवीन रंग द्यावे घराला
म्हणून डबे घेऊन आलो
कुलपी दरवाजा बघून जरा बिचकलो,
माझंच घर ना हे?
पण हिय्या करून लोटलं आत
नी उंबऱ्याच्या सवयीने अलगद उचललं पाऊल
पण नव्हताच मुळी तो पायाखाली!
होती फक्त काळी फरशी, गार स्पर्शाची.

धुरात घुटमळणारी भिंत कुठेशी
सरकत गेली कोपऱ्यात.
आणि खिजवत
आपले पोपडे दाखवत म्हणाली
खरवडशील का आपल्या हातानं?
होतास कुठे इतके दिवस?
नव्या नजरेनं पहातो आहेस आज मला
जुन्या माळ्यावरच्या रद्दीसारखा!
इथल्या रंगांचे पापुद्रे सोडवताना
झिजतील तुझी नखं आणि
कुठला रंग उसळेल अखेर रक्तात
हे मीही नाही जाणत!

उत्तररात्र

ओढ्यावर माळावरच्या
थांबला चांद शरदाचा,
कडब्याच्या पडवीपाशी
चमचमतो हिरवा वेचा

सौंदळीच्या झाडाखाली
भूजलात पेटली धुनी,
वाहते मंद ही रात्र
थिजलेल्या वाऱ्यामधुनि.

सिगरेट कधीची विझली
बोटांत जळुनि सबंध,
श्वासातून येतो अजुनि
त्या सातविणीचा गंध

ना मागत नाही निद्रा
ही पहाट समंजस क्षीण,
धाडली तिला कवितेच्या
माहेरी पाठराखीण

स्मरणांच्या फिकट धुक्याचे
पडतील कुठे दहिवर?
कुसळाच्या सुकल्या देठी
आधीच अडकले गहिवर

मोनेकृत थिसॉरसातले कुरूप जिप्सी फुलपाखरू

लहानपणी मी ऐकल्याचं आठवतंय की फुलपाखरू, पाली, झुरळं इत्यादी 'निरुपद्रवी जीव' आहेत. फुलपाखरं तशी दिसायला बरी असतात. मस्त रंगीत पंख फडफडवत ती निवांत नेत्रसुख देतात. पण कुरूप फुलपाखरू एखादं असेल, तर ते सर्वथा (माणसासाठी) निरुपयोगी आहे. त्याच्या फडफडीकडे लक्षही जात नाही. गेलंच तर काय च्यायची कटकट... वगैरे मनात येऊन जातं. डिक्षनरीचा उलटा प्रकार थिसॉरस असतो. अर्थावरून शब्द शोधणे असा काहीसा. एखादं चुकार कुरूप फुलपाखरू अशा थिसॉरसावर जाऊन बसलं, की त्याच्या डोक्यात
थिसॉरस-सॉरस-डायनोसॉर-मी डायनोसॉरचा वंशज-वंशज-बघतोस काय रागानं, झेप घेतलीय टी-रेक्सनं

समीक्षेचा विषय निवडा

भरदुपार

माळावर तापल्या दुपारी
लपलपते मातीवर मृगजळ
खुट्ट वाळल्या बाभुळशेंगा
कुजबुजती वाऱ्याची खळखळ

जीर्ण ढगाला कवेत घेऊन
ऊनकाहिली करी नागडा
ओल्या नजरेने भिरभिरतो
शुष्क सालीचा पिवळा सरडा

मांडुन पत्रावळ पानांची
पळससावल्या दिशा चाटती
डिंक चिकटल्या भेगांमधला
हळू ओघळे मुंग्यांभवती

उरलासुरला चिगूर करपुन
थरथरतो चिंचेवर सुकल्या
सुन्न कापऱ्या क्षितीजावरती
घारींच्या राहिल्या सावल्या

माळावर तापल्या दुपारी
काट्यांमध्ये मारुन फतकल
रवंथ करते बाभुळपाला
बकरी सुस्तावली अजागळ

चौर्यकर्म

मी लहान होतो तेव्हा चमचे चोरायचो.

सुदैवाने माझ्या कामगिरीत सिल्व्हरवेअर वगैरेचा अंतर्भाव नसल्यामुळे पोलिसांनी पकडून बालसुधारगृहात वगैरे डांबायचा प्रश्न उद्भवला नाही. (चांदीचे चमचे ठेवणारी हाटेलं असतात हेच तेव्हा माहीत नव्हतं.)

ललित लेखनाचा प्रकार

मानाच्या पाहुण्या

धुरळा उडवीत आलेली होंडा सिटी ऐटदार वळण घेऊन पाटलांच्या बंगल्यासमोर थांबली. ड्रायव्हर गाडीतून उतरला आणि मागचे दार उघडून अदबीने उभा राहिला.

सनग्लासेस लावलेल्या दोन गौरांगना गाडीतून उतरल्या. पाटलीणबाई लगबगीनं त्यांच्या स्वागतासाठी आल्या, आणि पाहुण्यांना दिवाणखान्यात घेऊन गेल्या. म्हाताऱ्या चौकीदाराने दाराबाहेरून पाहणाऱ्या पोराटोरांना हाकलले, आणि तोही मान वळवून दोघींकडे पाहू लागला.

"वाटर? शुगर?" आपल्या मर्यादित इंग्रजीत पाटलीणबाईंनी पाहुण्यांना गूळ-पाण्याचा आग्रह केला. त्या दोघी मात्र एकमेकींच्या आणि पाटलीणबाईंच्या चेहऱ्याकडे आळीपाळीने पाहत राहिल्या.

ललित लेखनाचा प्रकार

आगामी कार्यक्रम / उत्स्फूर्त कट्टे - कोणकोण येतंय? - ६

Taxonomy upgrade extras

दरवेळी ऐसीवरची मित्रमंडळी भेटतात तेव्हा तो जाहीर केलेला कट्टा असतोच असं नाही. कारण बऱ्याच वेळा कट्टा भरवणं, एकत्र भेटणं वगैरे ठरवायला चिकार वेळ लागतो. आणि दरवेळी पंधरा वीस लोक जमवणं शक्यही नसतं. कधीकधी चार टाळकी एकत्र जमली तरी मैफल जमू शकते. असे उत्स्फूर्त, इंप्रॉम्प्च्यू कट्टे अधिक वारंवार व्हावेत यासाठी हा धागा.