Skip to main content

लोकशाही आणि रोजगार(न)निर्मिती

Wall Street Journal मध्ये आलेल्या आकडेवारीनुसार*
iPhone city म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चीन मधील शहरांत एकूण 250,000 लोकांना Faxconच्या factory मध्ये नोकऱ्या मिळाल्या। ही रोजगार निर्मित फक्त गेल्या 7 वर्षांत झालेली आहे। आणि हे सर्व कामगार Apple चे iPhones आणि iPads तयार करतात।

हे सर्व वाचून परत तोच प्रश्न मनात उभा राहिला, कीं इतक्या मोठया प्रमाणात रोजगार्निर्मिती आपल्यासारख्या लोकशाही शासित देशांत (even theoretically सुद्धा) शक्य आहे का?
ह्या संदर्भात काही प्रश्न असे आहेत:

GSTच्या निमित्ताने : वस्तूंचा जीवनक्रम

Taxonomy upgrade extras

GSTच्या निमित्ताने ज्या चर्चा चालू आहेत त्या ऐकताना मनात काही प्रश्न आले. त्याचा संबंध प्रत्यक्ष वस्तू आणि सेवा कराशी नाही तर वस्तूंच्या जीवनक्रमाशी (life cycle) आहे. एखादी वस्तू उत्पादित होते तेव्हापासून ते तिच्या ग्राहकाच्या हाती पडते इथपर्यंतचा प्रवास अनेक टप्प्यांत होतो. ती वस्तू आणि तिच्याशी संबंधित प्रत्येक व्यवहार सरकारच्या म्हणजे कराच्या जाळ्यात अडकावेत अशी यंत्रणेची इच्छा असते, तर संबंधित व्यक्तींचे हितसंबंध पाहता तसं होऊ नये अशी किमान काही जणांची तरी इच्छा / अपेक्षा असणार.

दिल से या दिमाग से

(गूगलवर दिल (heart) हा शब्द टाकून बघितल्यास सर्च इंजिन 137 कोटी संदर्भ दाखवते व दिमाग (brain) म्हणून टाकल्यास फक्त 64 कोटी! यावरून दिल पेक्षा दिमाग किती 'कमकुवत' आहे याची थोडी फार कल्पना येवू शकते.)

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

होमकमिंगला जाण्यापूर्वी

तुझ्या आतमधी विस्तव सापडतो
जगण्याच्या सक्तीनं रेंगाळलेला कल्लोळ
रातच्या सैपाकातनं वायला पडून राखेखाली
रातभर मुसमुसत फुलवलेली विषन्न उमेदीची जाळी

नियतीचे वर्तुळ

रेखा झपझप पावलं उचलत चालत होती. कामावर जायला फार उशीर झाला होता. आठ तेराची लोकल आज पुन्हा सुटणार होती. आजकाल कामावर जायला उशीर होणं रोजचंच झालं होतं. अलार्म वाजूनसुद्धा तिची बिछान्यातून बाहेर पडायची इच्छाच होत नसे. रात्र रात्र डोळ्याला डोळा लागत नसे. ती सतत प्रदीपचाच विचार करी. तासंतास त्याचेच विचारचक डोक्यात फिरत राही. प्रदीपबरोबर आपण जसं वागलो त्याचे ती मनातल्या मनात सारखं समर्थन करण्याचा प्रयत्न करीत राही. आपलं वागणं चूक की बरोबर होतं याचा ती निर्णय करू शकत नव्हती.

ललित लेखनाचा प्रकार

दुस्तर हा घाट

प्रवासाच्या प्रत्येक
वाकणा-वळणावर
तुझ्या
भेटीचे भास

ह‌मी होती........
तू
गहन ग्रन्था॑तून गवसशील,
भोळ्या भक्तीतून भेटशील,
उपभोगाच्या उबगातून उमजशील,
कठोर कर्मकाण्डातून कळशील,
प्रखर प्रज्ञाचक्षू॑ना प्रतीत होशील,
प्रकाण्ड प्रमेया॑तून प्रकटशील....

तू मात्र..
श्रद्धेच्या साखळ्या सैलावून
तर्काच्या तटब॑द्या तोडून
... नि:शेष निसटलास

....मला
अपेक्षाभ॑गाच्या आघातात
व॑चनेच्या वावटळीत
भ्रमनिरासाच्या भोवऱ्यात
भोव॑डत ठेवून........

झाडे लावणारी बाई

नुकताच जागतिक पर्यावरण सप्ताह साजरा झाला. नेमिची येतो पावसाळा या उक्ती प्रमाणे पावसाळ्याच्या तोंडावर येणाऱ्या पर्यावरणजागृती साठी केला जाणारा हा खटाटोप, जागर परत एकदा संपन्न झाला. झाडे, वृक्ष, जंगले यांचे महत्व आपल्या संस्कृतीत आधीपासूनच आहे, जसे की देवराया, ज्या मुळे वृक्षांचे जतन, संवर्धन होते. तो जीवनाचा एक भागच आहे. पण गेल्या काही वर्षांत औद्योगिकरणामुळे बेसुमार वृक्ष तोडीमुळे जंगलांचा ऱ्हास झाला आहे आणि त्याचे परिणाम आपण पाहतोच आहोत. पश्चिम घाट बचावो सारखी आंदोलने देखील झाली आहेत. पुण्यात नुकत्याच मेट्रो वाहतुकीचा प्रकल्प सुरु झाला, आणि त्यामुळे झालेली वृक्ष तोड ताजी आहे.

समीक्षेचा विषय निवडा

मृद्गंधार

मी आणि माझे मुंब‌ईला क‌ंटाळ‌लेले स‌म‌दु:खी मित्र, पेणज‌व‌ळ‌च्या आंबेघ‌र इथे 'मृद्गंधार' वसाह‌तीत, एक रात्र काढाय‌ला गेलो होतो. पोर्टेब‌ल त‌ंदूर आणि बास‌री.

मनातले छोटेमोठे प्रश्न किंवा विचार - भाग ८५

ही धागामालिका आपल्या मनात येणारे, नेहमी नेहमी डोकावणारे विचार मांडण्यासाठी आहे. कधी कधी आशय फार मोठा नसतो. फार खोल विचार केलेला नसतो. तो विचार/ कल्पना/ प्रश्न/ गंमत डोक्यात येते, जाते. कधी कधी आपण विसरतो, कधी कधी ती ती पुन्हा पुन्हा येत असल्याने आपण विसरू शकत नाही.
.
यापूर्वीच्या धाग्यावरचे प्रतिसाद १०० पेक्षा अधिक झाले आहेत म्हणून हा पुढचा धागा.
----

गावाकडच्या मावळतीचे …….रंग बिलोरी

गावाकडच्या मावळतीचे
…….रंग बिलोरी
प्रसन्न पिवळे, गडद गुलाबी
निवांत निळसर, कबरे करडे
पाहून निवती माझे डोळे
…....निब्बर शहरी

प्रसन्न पिवळ्या संध्याकाळी
खेळ अ॑गणी रंगुनी जावा
दावण तोडुन, आचळ सोडुन
....अचपळ गोऱ्हा
.....पिऊन वारा....
उधळत जावा

गडद गुलाबी संध्याकाळी
शुक्र जरासा तेजाळावा
उडता उडता पुन्हा थव्याची
......... मोडुन नक्षी....
.........चुकार पक्षी......
उतरून यावा