पुस्तक परिचय

प्राणायामात नवीन काय शिकायचे?

प्राणायाम म्हणजे नक्की काय? त्याचे फायदे नेमके कोणते आणि ते कसे होतात, या प्रश्नांची विज्ञानसिद्ध उत्तरे आपल्याला न मिळाल्याने काहीजण एकतर त्याकडे पूर्ण कानाडोळा करतात किंवा फाजील प्रचारामुळे अतिप्रभावित होतात. प्राणायामाकडे संतुलित दृष्टिकोन ठेवून बघता यावे यासाठी आधुनिक संशोधनाचा परामर्ष या लेखनात घेतलेला आहे.

प्रस्तुत निबंध नाशिक येथे भरलेल्या बृहन महाराष्ट्र प्राच्य विद्या परिषदेच्या १५व्या द्वैवार्षिक अधिवेशनात २४ डिसेंबर २०२३ रोजी सादर करण्यात आला.

तब्बल चार वर्षांनंतर दिल्लीच्या पुस्तक मेळाव्याला भेट दिली. तीन-चार पुस्तके ही विकत घेतली. अचानक लक्ष अत्यंत सुंदर मुखपृष्ठ आणि उत्तम कागदावर छापील वर्ल्ड हर्बल एनसायक्लोपीडियावर गेले. माझ्या सारख्याला या पुस्तकातले काही एक कळणे शक्य नव्हते. तरीही वनस्पति विश्वकोशाची विवरणिका मागून घेतली. विवरणिकात वर्ल्ड हर्बल एनसायक्लोपीडियाची इत्यंभूत माहिती तर होती या शिवाय प्रत्येक खंडाची वेगळी माहिती होती. जगात पहिल्यांदाच हे कार्य ते ही भारतातील एक संस्था करत आहे, हे वाचून गर्व झाला. विवरणिका आणि यू ट्यूब वरून ही माहिती मिळविली. त्या आधारावर हा लेख.

खडकीची लढाई - ५ नोव्हेंबर १८१७

बाजीराव साहेबांनी मसलत नाकारली…

फिसकटलेली मराठा कॉन्फिडरसी…

(काहीही झाले तरी इंग्रजांना नाराज करायचे नाही असा मनाचा निश्चय कोणी केला असेल तर? कोण काय करणार?)