Skip to main content

सिंधू सरस्वती संस्कृती (भाग १)

साधारण १९२५ च्या सुमारास ब्रिटिश आर्किओलोजिस्टनी (पुरातत्त्ववेत्त्यांनी) सिंधू संस्कृतीचा शोध लावला. त्यानंतर जगभर ही संस्कृती Indus Valley Civilization म्हणून प्रसिद्ध झाली. आर्किओलोजिस्टना नंतर गुजरातपासून हरियाणापर्यंत अनेक प्राचीन वस्ती असलेली स्थळे मिळाली. ही सर्व प्राचीन शहरे त्या काळात अस्तित्वात असलेल्या सरस्वती नदीच्या बाजूला आहेत असे ध्यानात आले. म्हणून ही सिंधू-सरस्वती संस्कृती.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

भुरा - एका संघर्षाची यशस्वी ध्येयपुर्ती

शरद बाविस्कर यांचं 'भुरा' वर वर पाहता एका खान्देशी तरूणाची संघर्षमय जगण्याची गोष्ट न राहता गेल्या दोन दशकातील तरुणाईची प्रातिनिधिक स्वरूपात व्यक्त केलेली मनस्वी चिंतनशील आणि प्रेरणादायी गोष्ट झाली आहे. लेखनाचा काळ हा लेखकाची दहावी ते जेएनयू मधील शिक्षकी जीवन एवढाच रेखाटला आहे. हा प्रवास सरासरी वीस वर्षातील संघर्ष आणि यशस्वी घोडदौड यापुरता मर्यादित आहे. महत्वाची गोष्ट म्हणजे हाच प्रवास छोटेखानी वाटत असला तरी उर्वरित पुढच्या आयुष्याबद्दल आश्वासक असा वैचारिक पाया यातून साकारला गेला आहे. यात लेखकाने प्रांजळपणे आणि पारदर्शक पद्धतीने काल सुसंगत घडलेल्या घटना त्यावरची मूलभूत मतं लिहिली आहेत.

समीक्षेचा विषय निवडा

त्या तरूतळी

अशोकाच्या पारावर
सीतामाय उसासते
सोनमृगाच्या मोहाला
मनोमन धि:कारते

शमीवृक्षाचा विस्तार
शस्त्र पार्थाचे झाकतो
प्रत्यंचेला स्पर्शण्यास
शर अधीरसा होतो

वृद्ध बोधिवृक्षातळी
गौतम नि:संग बसे
बोधरवि उगवता
दिव्यप्रभा फाकतसे

अजानवृक्षाच्या तळी
ज्ञानयोगी अविचल
अभावाच्या कर्दमीही
प्रतिभेचा परिमळ

नांदुरकीची डहाळी
आज कशाने हलते?
अणूहुनी सूक्ष्म कोणी
सारे आकाश व्यापते!

आज्ञा पडत्या फळाची
तरुतळाशी बसून
कुणी ऐके, त्याची प्रज्ञा
देई शास्त्रा संजीवन

पाकिस्तान- १२

युद्धात शस्त्रापेक्षा शस्त्र कोण चालवत आहे हे महत्त्वाचे असते. जेव्हा पाकिस्तानी लष्कराने लाहोर आघाडीवर हल्ला करायला सुरुवात केली तेव्हा भारतीय लष्कराकडे कोणता पर्याय होता? त्यांना पुढे जाण्यापासून रोखण्यात आले होते, तसेच रस्तेही बंद करण्यात आले होते. त्याचवेळी त्यांना अखनूर (काश्मीर) वाचल्याची बातमी मिळत होती. पाकिस्तानी वायुसेना लाहोर आघाडीवर जोरदार हल्ला करत होती, त्यामुळे भारतीय लष्कर आपली पोझिशन बदलत होते. पाकिस्तानच्या युद्ध इतिहासात मेजर जनरल निरंजन प्रसाद यांच्या पलायनाचे चित्रण मोठ्या चवीने केले जाते.

ललित लेखनाचा प्रकार

कोपनहेगन-पॅरीस भटकंती-६

सकाळी नऊ वाजता उठलो चित्रगुप्त काकांनी सांगितल्याप्रमाणे पंधरा मिनिट चालत गेलो, मला T3 ट्रॅम पकडायची होती. तिथून तिकीट काढून ट्रॅम धरली आणि शेवटच्या स्टेशनला पोहोचलो तिथून दुसरी पकडायची होती. एक कृष्णवर्णीय फ्रेंच कर्मचार्याला मला या स्टेशनला जायचंय असा एका इंग्लिश येणाऱ्या मुलीच्या मदतीने सांगितलं. त्याने मला यापुढे ट्रॅम जाणार नाही कारण काम चालूय, त्यासाठी ट्रॅम ने वेगळी बस सुविधा दिलीय ती सुविधा वापर आणि त्या समोरच्या स्टेशनला जाऊन उभा रहा. तिथून ट्रॅम ची बस पकड. मी स्थानकावर जाऊन उभा राहिलो बराच वेळ गेला तरी ट्रॅमची कुठलीही बस आली नाही.

२०२४ लोकसभा निवडणुकींत NDAला किती जागा मिळतील?


2024 General Election

२०२४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपप्रणित NDA 'अब की बार ४०० पार' म्हणत उतरला आहे. गेल्या निवडणुकीत (२०१९) एकट्या भाजपला ३०३ जागा मिळाल्या होत्या आणि NDAला ३५३ जागा होत्या. या वेळच्या निवडणुकांसाठी वेगवेगळे अंदाज प्रकाशित होत आहेत. ४ जूनला निकाल प्रकाशित होतील. तोवर सांगा : तुमचा कौल काय आहे? (काही तांत्रिक अडचणीमुळे कौलात मत देता येत नाही, पण) खाली धाग्यावर सांगा, आपल्या अंदाजामागची प्रक्रिया उलगडा आणि दिलखुलास चर्चाही करा!

निवडणूक मतदान मशीन्स(EVM-VVPAT)बदद्दलचे न्यायालयीन निर्णय

Statistical thinking will one day be as necessary for efficient citizenship as the ability to read and write.
- H.G. Wells

लोकशाहीचा कणा समजलेल्या मताधिकार व निवडणूक यंत्रणेबद्दल जागरूक असलेल्या काही नागरिक व संस्थांनी निवडणूक आयोगाविरुद्ध खटला भरला होता. त्यानी उपस्थित केलेले काही मुद्दे असे होतेः

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

ट्रेन स्लो होते तेव्हा...

शिवडी स्टेशन वर गाडीत चढलो आणि बसायला जागा नव्हती म्हणून दरवाजातच उभा होतो. शिवडी कडून मुंबईकडे जायला ट्रेन निघाली पण सकाळी सकाळी कुठल्या तरी सिग्नल मध्ये कसला तरी बिघाड आला असावा आणि गाडी शिवडी आणि कॉटन ग्रीन च्या दरम्यान अगदीच रेंगाळल्या सारखी चालू लागली.

महिनाभरापूर्वी मी पुन्हा एकदा मुंबईत आलो तेव्हापासून ही अशी रेंगाळण्याची माझी पहिलीच वेळ. नाहीतर एवढ्या दिवसात मुंबईच्या वेगाने मला कधी मान वर करून बघायची फुरसत दिली नाही. फार विचार करायची फुरसत दिली नाही

आणि आज गाडी जेव्हा अशी थांबली , मध्येच . माझी नजर सगळीकडे फिरली आणि विचारांना वाऱ्याचा वेग आला.

उगाचच

जुने संस्थान, जुना वाडा
दारे सोळा खिडक्या सतरा
तीन अजब चिजा दिसल्या -
त्यांना लागू एकच मात्रा

शिकारीच्या खुणा नव्हत्या
नव्हते भाले, नव्हते फासे
भल्याथोरल्या फिशटँकमधे
सुस्त पोहत होते मासे

करकरणाऱ्या झोपाळ्याची
अवस्था होती अगदीच सो-सो
पितळी कड्यांस काळवंडलेल्या
कधीच लागला नव्हता ब्रासो

शून्य काना, एक काना,
दोन काना, (यमक फसो)
मासे बघत झोपाळ्यावर
पहुडले होते पद्माकरसाो

(ऑगडेन नॅशच्या 'द लामा' या कवितेपासून प्रेरित)