Skip to main content

अकाली पिकलेल्या टोमॅटोमुळे उडाली खळबळ

एकाच घोसातल्या टोमॅटोंपैकी एकच टोमॅटो आधी पिकायला लागल्यामुळे आसमंतात खळबळ उडाली आहे.

जय भीम - एक सुन्न करणारं वास्तव

दिवाळीत अमेझॉन प्राईमवर प्रदर्शित झालेला जय भीम चित्रपट म्हणजे व्यवस्थेत बऱ्याचशा ठिकाणी होणाऱ्या अमानुष छळाचं प्रातिनिधीक भयाण वास्तव आहे. चित्रपटासारखे प्रभावशाली माध्यम संवेदनशील घटना लोकांसमोर मांडण्याचा एक यशस्वी प्रयोग आणि पायंडा कैक वर्षापासून चालत आलेला. सध्याच्या समाजमाध्यमांच्या जगात असे चित्रपट आले की चर्चा होतात, वेगवेगळे लेखनप्रपंच केले जातात व्यवस्थेतील त्रुटींवर. मग नवा काहीतरी मुद्दा येतो आणि पुन्हा ज्या विषयांवर घटनेनुसार बदल व्हायला हवेत त्या गोष्टी बासनात गुंडाळल्या जातात.

समीक्षेचा विषय निवडा

असणं नसणं

आपलं असणं असं असावं
जगणाऱ्या जीवा जशी हवा
सर्वांतरीं, हृदयांत घुसावं
न देता आस्तित्व जाणिवा

आपलं नसणं असं असावं
कुणाचं काहीही न अडावं
प्रसंगीं कधी येता आठव
त्यानं केवळ सुखच व्हावं
त्यानं केवळ सुखच व्हावं

वसंत साठये
10-11-2021

गाथा

तुकारामाच्या गाथेने
जेव्हा पछाडले मला
तेव्हा ज्ञानोबा नावाचा
एक मांत्रिक शोधला

भ्रम रिंगण तोडून
ज्ञानोबाने केली शर्थ
कानामध्ये सांगितला
गहनाचा गूढ अर्थ

त्याची बहीण मुक्ताई
सार्‍या मांत्रिकांची माय
सूर्य गिळण्या ही मुंगी
नभ ओलांडून जाय

"गाथा बुडवून टाक"
मला मुक्ताई दटावे
गाथा तरंगून येते
अंतर्यामी तिला ठावे

गाथा रक्तात भिनते
गाथा वज्रलेप होते
शब्द रोकडे बोलत
पुन्हा पुन्हा पछाडते

चडफडकरांची चडफड

(मूळ प्रकाशन: "माहेर" दिवाळी अंक २०२०)

सायंकाळची वेळ होती. तिरपे सोनेरी सूर्यकिरण सारे माळरान उजळून टाकत होते. पक्ष्यांची सुस्वर किलबिल चालू होती.

गुहेबाहेरचा खडक सरकवून लांबनाक आत गेला. छोटूच्या ग्राफिटीकडे क्षणभर बघून तो स्वतःशीच हसला, आणि मग कोपऱ्यातील विस्तवाजवळ जाऊन काहीतरी शोधू लागला. तिथे सापडले ते पाहून (खरंतर सापडले नाही ते न पाहिल्यामुळे) त्याचा पारा चढला, आणि तो रागाने म्हणाला,
"बटरटरखभदरघरचरठब?"

लांबनाकच्या भाषेत क्रियापदं, शब्दयोगी अव्ययं, विभक्तीप्रत्यय, अगदी "अ"शिवाय इतर स्वर यांचा अद्याप शोध लागला नव्हता. पण त्याच्या बोलण्याचा मतितार्थ असा होता:

ललित लेखनाचा प्रकार

चल रे भोपळ्या टुणूक टुणूक

मिसेस कोठारींना सॅनिटोरियमचा अगदी कंटाळा आला होता. म्हणजे मेडिटेशन, फिश स्पा वगैरे त्यांना आवडायचं. पण ग्लुटेन फ्री, डेअरी फ्री जेवण किती दिवस खायचं? शेवटी त्यांनी सॅनिटोरियममधून चार दिवस सुट्टी घेऊन जवळच राहणाऱ्या लेकीकडे जाऊन राहायचा निर्णय घेतला.

माॅर्निंग वाॅकमध्ये खंड पडू नये म्हणून चालतच जायचं असं मिसेस कोठारींनी ठरवलं. आणि एका प्रसन्न पहाटे, तहानलाडू भूकलाडू वगैरे न घेता, त्यांनी मार्गक्रमण केले.

शरद ऋतू होता. हवेत किंचित गारवा होता. मिसेस कोठारी जंगलातल्या पायवाटेवरून झपाझप चालत होत्या. अचानक पानांची सळसळ झाली, आणि एक धूर्त कोल्हा त्यांच्यासमोर अवतीर्ण झाला.

ललित लेखनाचा प्रकार

दिवाळी* = वैताग

जयंत्या (विशेषतः हयात असलेल्यांच्या), मयंत्या, anniversaries (मराठी शब्द माहिती नाही), वर्धापनदिन, "थर्टीफर्स्ट" आणि कुठलेही सणवार इत्यादींचा मला फार वैताग येतो.

कोणत्याही "प्रथे"कडे मी जरा संशयानेच पाहतो. प्रथा जितकी जुनी, तितका माझा संशय ज्यास्त. याचे कारण ती प्रथा आजच्या काळात निरर्थक असण्याची - किंबहुना घातक असण्याची - शक्यताच ज्यास्त.

सोबत

रोरावत्या रूटीनाचे
यंत्र अखंड घुमते
जुन्या व्रणावर रोज
नवी जखम करते

अनावर त्या रेट्यात
पिचलेल्या माझ्यासाठी
वाटेवरच्या झाडाची
सोबत वाटते मोठी

त्याचा मायाळू विस्तार
घाले हिरवी फुंकर
रंगीबेरंगी पाखरू
झुले उंच फांदीवर

इवल्याश्या कंठातून
किती तरल लकेरी
हाक आभाळाची येता
झेपावते दिगंतरी

वेटिंग फॉर गोदो

भाऊ हा शिस्तीचा पक्का होता. सकाळी सहा वाजता उठणार म्हणजे उठणार. आजही तो बरोबर सहा वाजता उठला. सकाळी महत्वाचे काम म्हणजे बागेला पाणी द्यायचे. पाणी दिले नाही तर झाडे कोमेजून जाउन माना टाकायची, त्याच्याकडे आशेने बघत रहायची. त्याला मग त्यांची दया यायची.
बंगल्याच्या आजूबाजूची ही आटोपशीर बाग छोट्या मालकांनी स्वतःच्या हातांनी लावलेली होती. त्याबागेत काय नव्हते? डबल मोगरा, अबोली, जाई जुई, निरनिराळ्या जातीचे गुलाब. आणि हो एकाच वेलीवर पांढऱ्या आणि गुलाबी रंगाची फुले देणारी बोगनवेल! जशी फुलझाडे होती तशी रानटी झाडे पण होती. भाऊ एकदा रान साफ करायला गेला. तर छोट्या मालकांनी त्याला आडवल.

ललित लेखनाचा प्रकार

डॉक्टर ननवरे यांचे अजिबो-गरीब टाईम मशीन

डॉक्टर ननवरे यांचे अजिबो-गरीब टाईम मशीन
Statutory Warning
Throughout this book(story), the author sometimes attempts to use humor to explain certain concepts in a light-hearted manner. However, the author is not professional comedian, and thus cannot assure the desired effect. Be assured, however, that the author does not intend to offend any dead, alive, zombie, or otherwise undecided cats in superposed status
Exploring Quantum Physics Through Hands-On Projects

ललित लेखनाचा प्रकार